Europa stuurt May met huiswerk en zonder kerstcadeau naar huis

©BELGAONTHESPOT

Premier Theresa May moet niet rekenen op Europese cadeautjes onder haar brexitkerstboom. Dat is de teneur van de harde verklaring die de EU-leiders donderdagavond goedkeurden.

‘Bepaal nu eens eindelijk wat je zelf wil en vraag dat aan de kerstman.’ De brexitkerstwens van Dalia Grybauskaite, de presidente van Litouwen, barstte van de frustratie over het Britse jojospel dat Europa nu al bijna 2,5 jaar in de ban houdt.

De tweet is niet de enige duidelijke boodschap aan May dat ze haar hand dreigt te overspelen. Op het Schumanplein, vlakbij de plaats waar de Europese leiders vergaderen, staat een uitgestoken middenvinger naar de brexitdeal die May vorige maand met Europa sloot. De knalgele bus zegt ‘foert aan de brexit’ en waarschuwt dat het pleit nog niet gewonnen is.

Harde boodschap aan May

May overleefde woensdagavond laat een vertrouwensstemming in haar Conservatieve partij. Die kwam er nadat de premier de voor dinsdag geplande stemming in het Lagerhuis over haar brexitdeal van vier weken geleden had geschrapt.

Twaalf uur later kwam ze in Brussel toegevingen vragen om de stemming in het Britse parlement alsnog te doen kantelen. Ze kreeg van bij het begin te horen dat Europa weinig kan doen om haar probleem in Londen op te lossen. May heeft voor geen enkel scenario een meerderheid in het Britse parlement.

Europa laat zich geen nieuwe juridisch bindende verplichtingen opleggen.
Jean-Claude Juncker
EU-Commissievoorzitter

De Britse premier kreeg na het diner donderdagavond op de Europese top de kans om de 27 EU-collega's uit te leggen welke toegevingen ze nu eigenlijk zocht. Maar erg precies was May blijkbaar niet. Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker benadrukte na afloop dat Europa 'zich geen nieuwe juridische bindende verplichtingen laat opleggen'. De brexitdeal staat niet open voor heronderhandeling, beklemtonende de 27 in gezamenlijke conclusies.

Ierse backstop is tijdelijk

May vraagt vooral verduidelijkingen over de Ierse ‘backstop’. De brexitdeal geeft Ierland een soort levensverzekering dat er geen harde grens komt met Noord-Ierland en dat het vredesproces op het eiland geen averij oploopt. Die garantie geeft Noord-Ierland een speciaal statuut en kapselt het hele Verenigd Koninkrijk in een douane-unie met de Europese Unie tot er een sluitende deal is over de toekomstige relatie.

May vraagt nu aan Europa duidelijkheid dat de Britten niet eeuwig in die backstop gevangen blijven zitten. De Europese leiders gaan daar deels op in. Ze beklemtonen dat de backstop bedoeld is om nooit te gebruiken en dat als dat toch gebeurt, die garantie tijdelijk is tot er een akkoord is over een nieuwe relatie die een harde grens vermijdt.

Maar de pogingen van May om een einddatum te krijgen voor die backstop, worden systematisch afgeblokt. De voorbije herfst probeerde May ook al een deadline te onderhandelen voor de backstop. Dat is onaanvaardbaar voor Europa. Het is alsof je een levensverzekering aanbiedt die vervalt als je veertig wordt, aldus een diplomaat.

Londen spuit mist

Maar zelfs die formule staat letterlijk in het scheidingsakkoord dat Londen en Brussel vier weken geleden sloten, en voegt dus niets toe. De EU-leiders schuiven de druk terug op May. 'Wij willen versneld onderhandelen over die toekomstige relatie, maar we moeten wel een duidelijk idee hebben wat de Britten zelf willen,' zei Juncker, verwijzend naar de grote verdeeldheid die ook in het debat in het Lagerhuis tot uiting kwam.

Het is toch onwezenlijk dat het Verenigd Koninkrijk de indruk geeft dat de Europese Unie de antwoorden moet voorstellen.
Jean-Claude Juncker
Voorzitter Europese Commissie

Europa vraagt dus duidelijkheid over de intenties van Londen, de volgende stappen en ook en vooral wat het parlement wil voor de toekomst. 'Het is toch onwezenlijk dat het Verenigd Koninkrijk de indruk geeft dat de Europese Unie de antwoorden moet voorstellen,' aldus Juncker. 'Onze Britse vrienden moeten ons zeggen wat ze willen.'

EU bereidt no deal voor

De ontmoeting met May verliep moeilijker dan verwacht, melden diplomaten. De Britse premier had van bij haar aankomst in Brussel al de verwachtingen getemperd: ‘Ik verwacht vandaag geen doorbraak.' En zelfs op herhaalde vragen wat ze echt wil, kwam geen duidelijk antwoord.

Ik verwacht vandaag geen doorbraak.
theresa may
brits premier

Het werd duidelijk dat May tijd  aan het winnen is. De stemming in het Lagerhuis is tussen 13 en 21 januari gepland. Een forse Europese steunverklaring nu zou tegen de stemming in januari niets meer waard zijn, zo was de strategie van May.

De harde verklaring van donderdagavond moet vermijden dat Europa tweemaal een geste doet naar de Britten toe. Maar er klinkt ook frustratie in door. 'Europa wil snel werken aan de nieuwe relatie, maar we verwachten wel hetzelfde van Londen.'

Tegelijk beseft Europa dat het moeilijk wordt voor May om de deal door het parlement te krijgen of gewoon om een lijn te krijgen in wat de Britten nu echt willen. Daarom voeren de 27 de druk nog extra op: 'We intensiveren de voorbereiding op alle niveaus voor de gevolgen van de brexit, en houden daarbij rekening met alle mogelijke uitkomsten.' 

De voorbereiding op een no deal wordt dus nog opgevoerd. De Europese Commissie zal volgende week verdere plannen publiceren om een harde brexit te doorstaan.

Nieuwe top in januari?

Niet alleen May koopt tijd, ook Europa. Juncker sprak van 'enkele weken' toen hij duidelijkheid vroeg van zijn Britse vrienden. Er is immers voor May wel een formele deadline: 21 januari. Als er tegen dan geen brexitdeal is goedgekeurd, is May de regie kwijt aan het Britse parlement.

Vandaar dat donderdagavond al de mogelijkheid van een extra Europese top van de 27 in de lucht hing rond het Schumanplein. Die top kan er komen kort voor die deadline van 21 januari. Mogelijk komt er op dat moment een iets formelere tekst, bijvoorbeeld een interpretatieve verklaring van de EU-27. Heronderhandeling van de brexitdeal is hoe dan ook niet aan de orde.

Als May voor een nederlaag staat in het Lagerhuis zal die top dieper ingaan op een no deal. De tijd om alle scenario's - ook een harde brexit zonder akkoord - grondig door te nemen, ontbrak donderdag. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect