Advertentie

Europa vraagt lidstaten winsten uit energietaksen te gebruiken voor steun

Europese overheden hebben dit jaar 11 miljard euro extra belastinginkomsten geboekt door de stijgende energieprijs. Het is aan hen om die goed te gebruiken, luidt het advies van Frans Timmermans, de architect van de Europese Green Deal. ©REUTERS

Wat stopt de Europese klimaattsaar Frans Timmermans in zijn gereedschapskist tegen de hoge energieprijzen? Geen snelle fixeerlijm voor Europese gasvoorraden, gezamenlijke gasaankopen of een loskoppeling van de gas- en de elektriciteitsprijs. Wel het advies aan de lidstaten om de 11 miljard euro aan extra belastinginkomsten uit energie goed te besteden.

Woensdag presenteert de Europese Commissie een menu met maatregelen waarmee de lidstaten soelaas kunnen bieden voor de almaar stijgende energieprijzen. De 'gereedschapskist' komt er na oproepen van landen uit vooral Oost- en Zuid-Europa om Europese maatregelen. Op de Europese informele top in Brdo afgelopen week kwam het debat al een eerste keer summier aan bod. De echt grondige discussie gebeurt op de Europese top in Brussel op 21 en 22 oktober.

Voor Frans Timmermans is de Green Deal de oplossing voor de stijgende energieprijzen. De prijs van alle grondstoffen is in de voorbije weken en maanden gestegen, behalve die van hernieuwbare energie. 'De goedkoopste manier om de voorbije maanden elektriciteit op te wekken was met wind- en zonne-energie', zei de EU-Commissaris voor Energie Kadri Simso al. Europa wil tegen 2030 65 procent van de elektriciteit uit hernieuwbare bronnen halen.

Nationale maatregelen

Energie is in de eerste plaats nationaal beleid. Europese wetgeving is een werk van lange adem. Het logische gevolg is dat de fameuze gereedschapskist een leidraad biedt van wat mogelijk is binnen de bestaande wetgeving en enkel een tip van de sluier oplicht over nieuwe initiatieven. Concreet lijst de Commissie op welke maatregelen stroken met de Europese regels voor staatssteun en concurrentie.

De essentie

  • De Europese Commissie presenteert woensdag een menu met maatregelen waarmee de lidstaten hulp kunnen bieden voor de almaar stijgende energieprijzen.
  • Europa adviseert de 11 miljard euro aan extra belastinginkomsten uit energie goed te besteden door consumenten en kmo's gericht te ondersteunen.
  • Ook de prijs van de CO2-uitstootrechten rijst de pan uit. Vooral Oost-Europese landen morrelen aan de emissiehandel ETS.

Belastingen maken in Europa een tot twee derde uit van de prijs van energie. De Commissie toont welke belastingingrepen kunnen gebeuren en hoe overheden consumenten en kmo's gericht kunnen ondersteunen, via een energiecheck of hulp bij het afsluiten van een energiecontract op lange termijn.

Veel aandacht vraagt de Commissie voor de sociaal zwakkeren en kwetsbare gezinnen. Volgens premier Alexander De Croo (Open VLD) spoort België nu al op die Europese aanbevelingen. 'We hebben een sociaal tarief, dat vandaag gebruikt wordt door 20 procent van de bevolking. We hebben een systeem van automatische loonindexering waardoor lonen automatisch stijgen als bepaalde zaken duurder worden, zoals energie.'

Gasmarkt

De Commissie verwacht dat de energieprijzen tegen april weer dalen, maar nog altijd hoger blijven dan in de voorgaande jaren. Timmermans zal er woensdag wel op wijzen dat lidstaten dankzij die stijgende prijzen meer belastinginkomsten hebben. Dat geld kunnen ze gebruiken voor sociale maatregelen. Volgens Timmermans kregen de EU-lidstaten dit jaar al 11 miljard euro extra belastingontvangsten tegenover vorig jaar.

Een Spaans plan voor de aanleg van gezamenlijke gasvoorraden, zoals gebeurde tijdens de oliecrisis in de jaren 60, is een van de meest haalbare voorstellen op middellange termijn. Niet alle landen zijn er fan van. Maar een samenwerking met de landen die dat wensen, kan wel al de impact van een nieuwe crisis of harde winter temperen. Die samenwerking kan ook een bredere hefboom bieden bij gezamenlijke onderhandelingen over gasaankopen. Dat is juridisch al iets moeilijker te realiseren. Bovendien dreigen die plannen bij het dalen van de prijzen alweer snel opgeborgen te worden.

Prijzen elektriciteit

Veel landen, ook België, investeren in gascentrales in afwachting van voldoende groene stroom. De Commissie doet in december nieuwe voorstellen voor de Europese gasmarkt. Die moeten vermijden dat Europa blijft zitten met te veel gascapaciteit en dat investeringen zich richten op 'het nieuwe gas': groene waterstof.

Een van de grote discussies die Frankrijk, Tsjechië, Spanje, Griekenland en Roemenië op tafel leggen, is de loskoppeling van de gas- en elektriciteitsprijs. De prijs van de laatste energiebron die wordt ingezet, bepaalt nu in Europa de prijs voor elektriciteit. En in veel landen worden gascentrales als stoplap gebruikt voor de winter. De energieprijs zou dan moeten worden vastgelegd op basis van de prijs voor de elektriciteitsproductie in elk land apart.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil die piste wel onderzoeken, maar dat betekent dat de mogelijke gevolgen heel precies moeten worden gemeten. Noordelijke landen als Nederland zijn sceptisch. Voor hen komt dit neer op een fragmentatie van de Europese energiemarkt met nationale energieprijzen.

Uitstootrechten

Ook de prijs van de CO2-uitstootrechten rijst de pan uit, wat de zware industrie nog meer op kosten jaagt. Vooral Oost-Europese landen negeren de Green Deal en morrelen aan de emissiehandel ETS. Ze vragen meer uitstootrechten of een ingreep in de prijs. Die oplossingen liggen moeilijk in de oude lidstaten en zouden de ETS-markt, de drijvende kracht achter de decarbonisering in Europa, kapotmaken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud