Europa wil schitteren op klimaattop Madrid

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en voorzitter Charles Michel van de Europese Raad. ©REUTERS

De klimaattop van Madrid startte maandag met de nieuwjaarsbrief van erg ambitieuze Europese leiders.

In Madrid startte maandag de jaarlijkse VN-klimaattop. Vooral de nieuwe Europese leiders, Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en EU-Raadsvoorzitter Charles Michel legden de lat meteen erg hoog. Michel predikte een 'groene revolutie'; von der Leyen herhaalde haar belofte om van Europa het eerste klimaatneutrale continent te maken tegen 2050.

Het Europees Parlement riep vorige week al de noodtoestand uit voor het klimaat, een veelal symbolische actie. Het recentste rapport van VN-klimaatexperts aan de vooravond van de top toont evenwel aan dat de kloof tussen de klimaatambities en de opwarming van de aarde vergroot in plaats van verkleint. De concentratie van CO2, het belangrijkste broeikasgas, is met 408 ppm op zijn hoogste piek ooit.

Oekaze van Sanchez

De VN-klimaattop duurt twee weken. De bijeenkomst start traditioneel met toespraken van belangrijke politieke leiders. Nadien ligt de klemtoon op het werk van de klimaatonderhandelaars en technici waarna de politici - voor België traditioneel vier verschillende klimaatministers - eind volgende week trachten de neuzen in dezelfde richting te duwen.

Normaal had de top in Chili moeten plaatsvinden maar door het aanhoudende straatprotest in het Zuid-Amerikaanse land kon de veiligheid niet gegarandeerd worden. De Spaanse premier, Pedro Sanchez, slaagde erin op vier weken tijd alles in gereedheid te brengen voor de top in Madrid.

Sanchez, die al tweemaal een minderheidsregering op de been bracht, is ook nu in lopende zaken aan het proberen een nieuwe regering te vormen. Maar de 'mini-Macron' zoals hij wel eens in Europese kringen wordt genoemd, rekent erop dat de klimaattop alvast zijn internationaal prestige en Europese voetafdruk zal versterken.

We zijn er nog steeds bij. Wij zien klimaatverandering als een existentiële dreiging.
Nancy Pelosi
Voorzitter VS-Huis van Afgevaardigden

Een opvallende aanwezige in Madrid is de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi. President Donald Trump bracht immers alles in voorbereiding om het klimaatakkoord van Parijs over een jaar te verlaten. 'We zijn er nog steeds bij,' was de boodschap van Pelosi.  'Wij zien klimaatverandering als een existentiële dreiging.'

Opkrikken klimaatambitie

Vier jaar geleden keurden 196 landen van over de hele wereld in Parijs plannen goed om de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan 2 graden Celsius, en zo mogelijk tot anderhalve graad. Alle landen beloofden plannen om de uitstoot te minderen. Die plannen zouden elke vijf jaar worden opgevijzeld.

Maar al snel bleek dat de bestaande plannen niet volstaan. Met wat nu op tafel ligt blijft een opwarming van meer dan 3 graden Celsius waarschijnlijk aan het einde van deze eeuw. Op de klimaattop in Madrid wordt verwacht dat meerdere landen hun ambitie nu al aanscherpen. Europa beloofde al tegen 2030 de CO2-uitstoot te doen dalen met 40 procent. Maar met alle maatregelen die daarvoor al genomen zijn, is nu al een uitstootvermindering van 45 procent in het vizier.

Ursula von der Leyen beseft dat de transitie naar een klimaatneutraal Europa 'een verandering vergt gedurende een generatie'. Net daarom wil ze op 11 december, nog tijdens de klimaattop in Madrid, een eerste politieke tekening van haar green new deal op tafel leggen. Concreet wil ze de ambitie nog ophogen voor 2030. En landen die erg afhankelijk zijn van vervuilende bruin- of steenkool, wil ze soelaas bieden met een nieuw miljardenfonds voor 'eerlijke transitie'. 

Europees Raadsvoorzitter Charles Michel zit op dezelfde lijn als von der Leyen. Hij hoopt dat dit eerste EU-pakket en dan vooral de extra centen sceptische landen als Polen, Hongarije en Tsjechië over de streep kan trekken. De green deal wordt 'een wapenstilstand, meer zelfs, een vredesverdrag met de natuur,' belooft Michel. Von der Leyen beklemtoont dat ze in maart de klimaatneutraliteit onomkeerbaar wil maken met een echte klimaatwet.

Wereldwijde koolstofmarkt?

In Madrid moet ook de gereedschapskist klaargemaakt worden: een set instrumenten om de klimaatafspraken van Parijs van vier jaar geleden meetbaar en verifieerbaar te maken. Het moeilijkste discussiepunt wordt die over het opzetten van een wereldwijde koolstofmarkt en andere 'flexibele' mechanismen die toelaten uitstootvermindering te 'kopen'.

België maakte de voorbije jaren al dankbaar gebruik van dit soort flexibiliteit om elders hete lucht te kopen, om zo minder inspanningen thuis te moeten doen. 'We mogen niet meer dezelfde fouten maken,' is bij Europese onderhandelaars te horen.'Flexibiliteit moet juist helpen om de ambities op te krikken.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect