Europees Mensenrechtenhof ziet geen graten in 'pushbacks' door Spanje

In een baanbrekend arrest zet het Europees mensenrechtenhof de deur open voor Spanje om migranten vanuit zijn enclave Melilla zonder asielprocedure de grens met Marokko over te zetten.

Een nieuw arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens zet druk op een pijler van het asiel- en migratierecht: dat mensen nooit Europa mogen worden uitgezet zonder dat eerst gecontroleerd is of hun leven thuis in gevaar is.

Opschudding onder mensenrechtenexperts. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in Straatsburg oordeelt dat Spanje niet in de fout ging door twee Afrikaanse migranten vanuit de enclave Melilla de grens met Marokko over te zetten. De twee migranten, een Malinees en een Ivoriaan, trokken naar het Hof omdat Spanje hun mensenrechten geschonden zou hebben.

Het internationaal recht verbiedt de collectieve uitzetting van mensen. Bovendien moeten de lidstaten die het Europees mensenrechtenverdrag onderschrijven, zoals Spanje, de situatie van elk migrant op hun grondgebied individueel onderzoeken voor sprake kan zijn van uitzetting. Daarbij hebben de migranten recht op een juridische procedure om te beoordelen of ze mogen blijven of niet. Dat moet vermijden dat een van de pijlers van het internationale recht geschonden worden: het non-refoulement. Het betekent dat je mensen nooit mag terugsturen naar een plek waar hun leven in gevaar kan zijn of ze gefolterd kunnen worden.

Hekken

De twee migranten maakten deel uit van een groep van ongeveer 100 Afrikanen die in 2014 over de hekken van de Spaanse enclave Melilla in Marokko klommen. De twee bleven uren zitten op het hek, tot ze door de Spaanse politie eraf werden gehaald. De migranten vinden dat ze het recht hadden op een verblijfsprocedure, omdat ze voet zouden hebben gezet op Spaans grondgebied. De Spaanse politie droeg het duo echter meteen over aan de Marokkaanse collega's, zonder enige vorm van identiteitscheck en zonder de twee toegang te geven tot het Spaanse rechtssysteem. 

Dat er geen individuele beslissing tot uitzetting is genomen, ligt aan het feit dat de verzoekers geen gebruik hebben gemaakt van de legale, officiële procedures om toegang tot Spanje te krijgen. Daarom is hun situatie een gevolg van hun eigen gedrag.
Europees Hof voor de Rechten van de Mens

Het EHRM pleit Spanje in een vrij verrassend arrest vrij. In een eerder arrest was Spanje wel veroordeeld. 'Dat er geen individuele beslissing tot uitzetting is genomen, ligt aan het feit dat de verzoekers geen gebruik hebben gemaakt van de legale, officiële procedures om toegang tot Spanje te krijgen. Daarom is hun situatie een gevolg van hun eigen gedrag', luidt het in het arrest van het EHRM

Volgens het Hof waren er genoeg opties om Spanje legaal binnen te raken. Sinds 1 september 2014 is er 24 uur per dag een asielloket open aan de grenspost Beni Enzar bij Melilla om een officiële aanvraag voor vluchtelingenstatus in te dienen. Daarnaast is er in het Marokkaanse Nador, op 13 kilometer van de locatie waar de migranten zijn geklist, een Spaans consulaat. Daar hadden de migranten volgens het Mensenrechtenhof ook een aanvraag voor een Spaans visum of een asielaanvraag kunnen indienen. De twee migranten stelden dat ze dat wilden, maar dat ze zijn weggejaagd door de Marokkaanse politie. Het Hof hecht er weinig geloof aan, 'omdat de migranten dat argument wel heel laat in de procedure inbrachten'.

Verstrekkende gevolgen

Het arrest kan verstrekkende gevolgen hebben. Het is een beproefde Spaanse praktijk om migranten die geregeld de hekken van de enclaves Melilla en Ceuta bestormen, naar Marokko terug te duwen. Dergelijke pushbacks - mensen zonder administratieve verwerking en juridische behandeling van hun asieldossier zonder pardon de grens overzetten - zijn compleet illegaal volgens het internationaal recht. Pushbacks zijn verboden sinds een uitspraak van het EHRM over een Somaliër in 2012. Italië werd toen veroordeeld omdat de Italiaanse marine hem van een smokkelbootje uit Libië had geplukt en had terugbracht naar de haven waar hij vertrokken was.

Volgens een ngo was de boot Italiaans en dus Europees grondgebied en was het Europees mensenrechtenverdrag op hem van toepassing. De man mocht daarom niet teruggestuurd worden naar een onveilige haven. Het Hof volgde die redenering. Tot dat arrest waren pushbacks van migranten die de Middellandse Zee overstaken een gangbare praktijk bij de Grieken, Spanjaarden en Italianen.

Mensenrechtenexperts vinden dat het EHRM nu toch weer de deur op een kier zet voor pushbacks. En dus flirt met de afbraak van een heilig principe van het internationaal recht.


Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud