'Europese cultuur is motor integratie'

Gérard Mortier (foto: Thierry du Bois) ©Thierry du Bois

Gerard Mortier was gisteravond de centrale gast op het jaarlijkse Mediafin-event over de toekomst van Europa.  En geloven doet Mortier in dat verenigd Europa, én in de mobiliserende kracht van de Europese culturele gemeenschap om die Europese droom waar te maken.

Onze volgende stap moet de politieke eenmaking van Europa zijn, meent Mortier. 'We moeten als Europeanen durven te zeggen: we hebben een droom’, zo haalde Mortier uit naar het nationalistische pleidooi van de Britse premier David Cameron.

Mortier heeft geduld: 'In de naoorlogse jaren, toen politici de stap deden naar een economische eenmaking van Europa, was er geen tijd voor culturele reflectie. De realisatie van een grote visie vergt tijd. Vijftig jaar in de geschiedenis: dat is niets.’

Maar we hebben deze crisis nodig om verder te gaan met het opbouwen van de Europese gemeenschap, vindt Mortier. En daarvoor bestaat al een basis: ‘We maken allemaal deel uit van één grote cultuurgemeenschap.’

Geen economisch pleidooi voor eenheid dus bij Gerard Mortier. ‘Ik geloof niet dat de markt alleen het economisch systeem mag dicteren. De markt creëert immers noden die we eigenlijk niet nodig hebben.’ Maar evenmin een aanval op politici: ‘We hebben de politiek nodig om evenwicht te brengen in ons sociaal systeem dat op drift geraakt is.’

De tijd van de natiestaten is voorbij, meent Mortier. Nationalisme, in de 19de eeuw nog een avant-gardebeweging met revolutionair karakter, is vandaag reactionair geworden. In plaats van te pleiten voor pluralisme in Europa, zoals Cameron, gaat Mortier voor solidariteit in het nastreven van een gemeenschappelijk doel.

Voor Mortier bestaat de Europese identiteit al lang. Ze was er al in de oude mythe van Zeus, die in de gedaante van een stier Europa ontvoerde,  of in dat typische Europese ‘Andante’, de pelgrim op het eigen continent. Of in het karakter van Faust die een pact sloot met de duivel. ‘De Europese identiteit bestaat, door de geschiedenis heen. Ze is een realiteit, geen uitvinding van de Europese Commissie of het Europees Parlement’, zei Mortier in zijn bekende controversiële stijl.

Alleen: waarom hebben politici het zo moeilijk om die Europese culturele identiteit uit te leggen, vraagt hij zich af. En dit keer neemt Mortier de regionalisten zoals de Catalanen op de korrel, die kiezen voor een nationalistisch project. ‘De Europese culturele identiteit vernietigt de lokale identiteit niet. De Langue D’oc is toch ook niet verdwenen door deel te worden van Frankrijk? De vele verschillende culturen kunnen zich zelfs béter uitdrukken in die Europese federatie.’

Mortier haalde een heel arsenaal artiesten uit verschillende eeuwen aan om die Europese identiteit uit de doeken te doen: van Mozart die in 800 dagen heel Europa doorkruiste en vloeiend alle belangrijkste talen sprak, tot het brede gamma van de klassieke muziek. De opera’s van Wagner waren niet mogelijk zonder de grote noordse epossen, beklemtoonde Mortier.

En hij toonde aan dat  geen enkele kunstrichting in Europa beperkt bleef tot één land. ’Of het nu gaat om de werken van Jan Van Eyck, de barok, het surrealisme of het expressionisme.'

Mortier durfde zelf ook te dromen: een mooie  symbolische stap naar zo’n Europese federatie, kan gedaan worden op de Olympische Spelen. Als we daar in 2020 nu eens aantreden met een Europees team, zo eindigde hij zijn toespraak in het historisch kader van Tour & Taxis.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud