Europese leiders besteden amper tijd aan balorige Orbán

De Hongaarse premier Viktor Orbán bij de start van de Europese cententop in juli. Vandaag blokkeert hij een beslissing over die centen. ©REUTERS

Slechts 17 minuutjes besteedden de Europese leiders aan de crisis in eigen gelederen. Nochtans gaat het veto van Polen en Hongarije frontaal in tegen alles waar de Europese Unie voor staat.

Europees Raadsvoorzitter Charles Michel wilde donderdag een frontale botsing vermijden. Een top via een videoscherm is niet geschikt voor het lijmen van een ruzie over een existentiële kwestie tussen de hoofdsteden. Het gesprek beheersbaar houden was Michels enige betrachting. Een oplossing voor het Pools-Hongaarse veto zou er donderdagavond sowieso niet komen.

Na een korte inleiding van Michel en een zalvende tussenkomst van de Duitse kanselier Angela Merkel kregen de premiers van de - intussen - drie probleemlanden de kans uit te leggen waarom ze 1.074 miljard euro voor de Europese begroting en 750 miljard euro voor een Europees herstelfonds blokkeren. Zonder die centen wordt het heel moeilijk voor Europa om snel de crisis te verteren en de omslag te maken naar een groene en digitale economie.

De Hongaarse premier Viktor Orbán en zijn Poolse collega Mateusz Morawiecki stelden begin deze week een veto tegen de goedkeuring van het centenpakket van samen 1,8 miljard euro. Ze namen geen aanstoot aan het geld, wel aan de goedkeuring van een mechanisme om de uitbetaling van Europese subsidies te koppelen aan de eerbiediging van de rechtsstaat.

Soevereiniteit

Polen en Hongarije lopen al jaren de kantjes af van de Europese regels over democratie en rechtsstaat. Die waarden zijn nochtans ingebed in de Europese verdragen. Maar er is geen procedure om de eerbiediging ervan ook af te dwingen.

Polen en Hongarije konden het nieuwe strafmechanisme niet blokkeren. Een meerderheidsbesluit was voldoende. Dat steekt bij de 'illiberale' leiders die, in navolging van de Amerikaanse president Donald Trump, een autocratisch bewind voeren. Ze zweren bij nationale soevereiniteit, boven Europese solidariteit.

Het kot was de afgelopen week dan ook te klein. Orbán en Morawiecki beschuldigden de Europese Unie ervan een 'tweede Sovjet-Unie' te worden. De Sloveense premier Janesz Jansa vroeg donderdag, in een brief aan Commissievoorzitster Ursula von der Leyen, begrip voor het Pools-Hongaarse probleem. Jansa leidt een vierpartijenregering, maar zit helemaal op Orbáns lijn. Hij was ook de eerste en enige Europese leider die, een dag na de Amerikaanse verkiezingen, Trump feliciteerde met de voorbarig door hem geclaimde overwinning.

Minder stoer

De drie musketiers toonden donderdagavond voor het scherm veel minder branie tegenover hun Europese collega's dan met de scudraketten die ze voor het eigen publiek afvuurden. Ze vroegen begrip voor hun positie, maar zonder stoere woorden en uithalen. Er kon zelfs een bedankje af voor Merkel, die al haar gewicht in de schaal werpt om de crisis in der minne te regelen.

De drie musketiers toonden donderdagavond voor het scherm veel minder branie tegenover hun Europese collega's dan met de scudraketten die ze voor het eigen publiek afvuurden.

De cruciale boodschap hebben de drie wel begrepen. Europa is niet van plan Orbán en co. tegemoet te komen. ‘We zijn wel bereid te luisteren, maar we onderhandelen niet over fundamentele waarden', beklemtoonde ook premier Alexander de Croo. De drie belhamels benadrukten de voorbije dagen trouwens meermaals dat ze de rechtsstaat en de democratie ter harte nemen.

Hoogstens komen er schriftelijke garanties dat het strafmechanisme geen politiek proces wordt. Als ze die principes steunen, hoeven ze ook nergens bang voor te zijn, is de Europese redenering.

Ook de aanzwellende kritiek in eigen land kan een rol spelen. Polen en Hongarije laten met hun veto zelf vele Europese miljarden liggen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud