analyse

Europese leiders schuiven hete brexitaardappel door naar Londen

©AFP

De Europese leiders houden in Brussel een geslaagde oefening in teambuilding tegenover een 'perfide' Londen. Ze vragen premier Boris Johnson te bewegen. Die beslist vrijdag of hij de uitdaging aanneemt, de bal terugkaatst of de stekker eruit trekt.

De tweede coronagolf slaat genadeloos toe , ook in de hoogste Europese regionen. Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, verliet al snel de Europese top nadat een van haar medewerkers positief had getest. Brexitonderhandelaar Michel Barnier mocht samen met Europees Raadsvoorzitter Charles Michel toelichten hoe de sterren staan in de onderhandelingen over een handels- en samenwerkingsakkoord met Londen.

De verklaring die de EU-leiders goedkeurden, is behoorlijk hard: de vooruitgang in de gesprekken is 'onvoldoende om tot een akkoord te komen'. Om een deal mogelijk te maken, moet Londen bewegen. Tegelijk eisen de EU-landen dat het scheidingsakkoord 'volledig en tijdig wordt uitgevoerd' en drijven ze de voorbereiding op voor een no deal. De Europese Commissie moet beoordelen welke tijdelijke maatregelen nodig zijn om Europa te behoeden voor een te abrupte schok.

Eén blok

'Ons perspectief is een akkoord, maar dat vereist wel dat er beweging komt in de heikele onderwerpen. We zullen intensief werken voor de tijd die ons rest,' erkent Barnier. Om een akkoord geschreven en goedgekeurd te krijgen in het Britse en Europese parlement resten twee tot drie weken. De Britten verlaten op 1 januari 2021 de interne markt en Europese douane-unie

Europese bronnen spreken van een zeer grote consensus over deze aanpak. Dat Johnson in september een eigen brexitwet op tafel legde die niet strookte met het scheidingsakkoord van vorig jaar, heeft het vertrouwen grondig geschaad aan deze kant van het Kanaal. De vrees voor een Singapore aan de Noordzee, waarbij een roofzuchtige Johnson met massale subsidies of lagere sociale of milieunormen de handel uit de Europese interne markt wegzuigt, deed de rest.

Allemaal geven de Europese leiders volledige prioriteit aan Europese eenheid, voor het geval de gesprekken over de toekomstige relatie mislukken. De Europese interne markt mag daarom niet opgeofferd worden aan een onzekere deal met Londen, is de belangrijkste redenering uit die Europese teambuilding.

Fair play

Die concurrentievervalsing vermijden, is voor Europa net een van de drie kernelementen voor een akkoord met Londen gesloten kan worden. 'Voor ons zijn de regels van fair play fundamenteel, erkent Barnier. Die eerlijke concurrentie vereist ook mechanismen om geschillen op te lossen en de mogelijkheid om eenzijdige sancties af te kondigen bij oneerlijk gedrag van de andere partij.

Londen reageert voorlopig niet negatief op de idee van een geschillenregeling en eenzijdige sancties. Maar de Europese sociale, milieu- en fiscale regels grotendeels blijven volgen, valt nu eenmaal niet te rijmen met Johnsons 'take back control'.

Het derde heikele punt, is de visserij. De Britten willen alle vis zelf ophalen in hun wateren. Voor België en Frankrijk staat een hele sector op het spel. Toch hopen de Europeanen nog op een vergelijk: elk land vist in andere wateren op andere vissen. Bovendien wil Europa de toegang tot de eigen elektriciteitsmarkt inruilen voor vangstquota.

Johnson aan zet

De Britse onderhandelaar David Frost reageerde verbaasd en ontgoocheld op zoveel Europese eenheid. Dat de Europeanen de bal in het Britse kamp leggen, vindt hij maar niets. Frost herhaalde dat premier Boris Johnson vrijdag zijn reactie zal bepalen. Johnson had 15 oktober als deadline vooropgesteld voor de onderhandelingen en nu krijgt hij de brexitbal zijn richting uit geduwd.

De vraag is of Johnson zelf bereid is de stekker uit de onderhandelingen te trekken. Met een nieuwe lockdown - ook in Londen - en een zware tweede coronagolf, heeft de Britse premier al genoeg zorgen aan zijn hoofd. Het Europees nachtmerriescenario is eerder dat de gesprekken voortkabbelen... naar een no deal.

De Croo: 'Geen deal sluiten is gekkenwerk, maar slechte deal is nog gekker'

Belgisch premier Alexander De Croo blijft ijveren voor een 'zo breed mogelijk' handelsakkoord tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk, maar niet tegen eender welke prijs. 'Geen deal sluiten is gekkenwerk, maar een slechte deal is nog gekker', argumenteerde hij donderdagnacht na afloop van de eerste dag van de Europese top in Brussel.

België blijft streven naar een akkoord, maar 'we hebben wel zekerheid nodig over de manier waarop de Britten het spel willen spelen', aldus De Croo. 'Als we over bijvoorbeeld staatssteun geen duidelijke regels afspreken en geen manier hebben om bepaalde zaken te blokkeren, dan geven we de Britten een kans om roofzuchtig gedrag te tonen. Dat zou nefast zijn voor onze Europese bedrijven.'

Een sterk mechanisme om handelsgeschillen te beslechten wordt dus cruciaal, zei De Croo. 'Vertrouwen is een goede zaak, maar de mogelijkheid hebben om afspraken af te dwingen, is belangrijk. Iedereen is daar meer dan ooit van overtuigd.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud