interview

Francken: ‘Fort Europa? Prietpraat'

©Dries Luyten

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken hekelt het gebrek aan solidariteit bij de aanpak van de vluchtelingencrisis op de Middellandse Zee. ‘Veel lidstaten presteren ondermaats.’

Francken kreeg afgelopen week nog forse tegenwind, nadat hij had gewezen op het aanzuigeffect van grote reddingsoperaties van bootvluchtelingen op de Middellandse Zee. Cynisch, foeterde de oppositie aan het adres van de N-VA-staatssecretaris.

‘Compleet uit de context gerukt’, countert Francken. ‘Ik sta helemaal achter de verdrievoudiging van het budget voor de reddingsoperaties op de Middellandse Zee, zoals deze week beslist is door de Europese leiders. Ik wou enkel beklemtonen dat Europa zijn failliet organiseert als het uitsluitend inzet op reddingsoperaties. Dat is absoluut niet cynisch, maar net realistisch.’

‘Weet je trouwens welk advies de Australische premier Europa deze week gaf? ‘Send them back!’ Maar dat mogen we niet na een arrest van 2012. Toen besliste het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat de Italiaanse marine een bootje met migranten op zee niet mocht terugsturen.’ Het was het begin van een almaar aanzwellende stroom van bootvluchtelingen, waardoor de Middellandse Zee een massagraf is geworden en Europa overspoeld wordt.’

Ik hou toch een beetje mijn hart vast als ik zie wat allemaal op Europa afkomt.

Wat moet er nu gebeuren?
Theo Francken: ‘Mijn grote bekommernis is een evenwichtig pakket van maatregelen, zoals het tienpuntenplan dat de Europese ministers van Binnenlandse en Buitenlandse Zaken eerder deze week hebben voorgesteld. We moeten dus ook boten van mensensmokkelaars in beslag nemen en vernietigen, net zoals we moeten blijven investeren in diplomatieke oplossingen in Libië en capaciteitsopbouw in de landen van herkomst van de bootvluchtelingen. Maar Europa moet ook verder investeren in de bewaking van zijn buitengrenzen. Omdat onze aantrekkingskracht alleen maar zal toenemen de komende jaren. Aan de andere kant van de Middellandse Zee, in Noord-Afrika en het Midden-Oosten, wonen nu 500 miljoen mensen. Tegen 2050 zijn dat er meer dan 800 miljoen. Mali en Niger staan onder zware druk ten gevolge van van de klimaatverandering. We verwachten van daaruit nog extra migratie. In Syrië woedt het grootste conflict sinds de Tweede Wereldoorlog en Libië is één grote puinhoop.’

Moet er niet vooral iets gedaan worden aan het gebrek aan solidariteit in Europa? Italië en Griekenland laten grote gaten vallen in de controle van asielzoekers omdat ze zich hun aan lot overgelaten voelen.
Francken: ‘Absoluut. Ik klaag dat al jaren aan. Volgens de Europese regels moet een asielzoeker zich met vingerafdrukken registreren in het land van aankomst. Maar de Griekse en de Italiaanse politie kijken gewoon de andere kant op. Die landen vangen de asielzoekers een paar weken op, nemen geen vingerafdrukken en laten hen doorreizen naar Duitsland, Zweden, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk of België. Weet je dat er vorig jaar 505 Syriërs asiel hebben aangevraagd in Italië? In België alleen al zijn er vorig jaar 1.400 Syriërs erkend als vluchteling. Dan weet je dat er iets serieus mis is. Ik hoop echt op een nieuwe start na de verschrikkelijke gebeurtenissen van de voorbije weken.’

‘De noordelijke lidstaten engageren zich alvast om Italië en Griekenland te helpen bij zoek- en reddingsacties. We gaan de lokale asieldiensten ook ondersteunen. We sturen vingerafdrukscanners naar Italië en een Belgische ‘protection officer’ staat de lokale asieldienst nu al twee weken bij met de behandeling van asielaanvragen.’

©Dries Luyten

Moet er een solidaire spreiding van asielzoekers komen in Europa?
Francken: ‘Zeker. Maar veel lidstaten willen geen verplichte spreiding en presteren vandaag echt ondermaats. (pakt er een tabel bij) Ik vind het niet normaal dat vijf Europese lidstaten - Duitsland, Zweden, Italië, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk - nu meer dan 70 procent van alle asielaanvragen in Europa moeten slikken. Ik bezocht deze week een asielcentrum in Servië. Vorig jaar werden er in heel Servië meer dan 11.000 mensen opgevangen in asielcentra. Weet je hoeveel er uiteindelijk asiel hebben aangevraagd? Zes. Terwijl Servië veilig is, hè. Maar asielzoekers willen niet in een armere Europese lidstaat blijven. Ze willen allemaal naar Duitsland, waar elke asielzoeker 400 euro cash krijgt. Maar er staat nergens in het vluchtelingenverdrag van de conventie van Genève dat de internationale gemeenschap verplicht is asielzoekers enkel op te vangen in de rijke westerse landen. Dat zou onhoudbaar zijn.’

Doet ons land genoeg?
Francken: ‘Als je het grote plaatje bekijkt, doen we heel veel. België stuurt nu ook het commandoschip Godetia naar de Middellandse Zee. Ik heb in zes maanden tijd meer Syriërs uit buitenlandse vluchtelingenkampen in ons land gehuisvest dan oud-premier Elio Di Rupo (PS) in zijn hele regeerperiode, terwijl de Syrische oorlog toch al vijf jaar bezig is. Mijn eerste beslissing was het aantal hervestigers te verdubbelen naar 300. We trekken dat nu op naar 550. Het gaat telkens trouwens om de allerzwaksten, zoals alleenstaande moeders of mensen met een beperking.’

We ontvangen als landje van 11 miljoen inwoners elk jaar 120.000 à 160.000 nieuwkomers. Waar staan dan die muren rond Europa?

Critici beweren dat Fort Europa zelf de drama’s op de Middellandse Zee in de hand werkt.
Francken: (windt zich op) ‘Spreken over Fort Europa, is pure prietpraat. Kijk gewoon naar de cijfers. Vorig jaar behandelde België 17.000 asielaanvragen en erkenden we er voor het eerst bijna de helft. Vroeger kregen we veel aanvragen van economische vluchtelingen uit de Balkan, die geen aanspraak konden maken op asiel. Nu zijn het vooral Syriërs en Irakezen die er recht op hebben. Ik ben erg blij dat mijn diensten werken voor mensen die het echt nodig hebben. Het is een fabeltje dat er te weinig legale routes naar Europa zouden zijn. Je hebt verschillende kanalen om België binnen te geraken. Gezinshereniging is het grootste, daarnaast heb je de arbeids- en studentenmigratie. We ontvangen als landje van 11 miljoen inwoners elk jaar 120.000 à 160.000 nieuwkomers, van wie 40 procent van buiten Europa. Waar staan dan die muren rond Europa?’

Europa moet zijn grenzen dus niet meer openstellen?
Francken: ‘Open grenzen klinkt prachtig op papier, maar in de praktijk werkt dat gewoon niet. Open grenzen gekoppeld aan een open, sterke sociale zekerheid, hét handelsmerk van West-Europa, is onbetaalbaar. Ofwel stel je je grenzen open en sluit je je sociale zekerheid. Ofwel behoud je je open sociale zekerheid en blijf je inzetten op grensbewaking. Ik kies voor dat laatste. En laat me duidelijk zijn: onder de bootvluchtelingen zitten er vandaag bijvoorbeeld ook zeer veel Afrikaanse economische vluchtelingen. Dat zijn geen echte vluchtelingen volgens de conventie van Genève. We moeten hen dan ook zo snel mogelijk terugsturen, hoeveel begrip ik ook heb voor hun situatie.’

©Dries Luyten

Het gros van de miljoenen Syrische vluchtelingen wordt vandaag wel opgevangen in buurlanden als Libanon en Jordanië. Kan Europa niet veel meer doen?
Francken: ‘Wie betaalt die vluchtelingenkampen van de Verenigde Naties, denkt u? In 2013 leverden de EU en de VS bijna 70 procent van alle middelen. Met 4 procent was Koeweit het enige niet-westerse land met een belangrijke bijdrage. Zeg nu nog eens dat het rijke Westen het hoofd zogezegd afwendt en niet solidair zou zijn. Hebt u weet van één vluchtelingenkamp in het rijke Saudi-Arabië, dat toch bijna aan Syrië grenst?’

Verschillende Europese bewindslui pleitten deze week voor Europese ‘asielkantoren’ in Noord-Afrika, zodat vluchtelingen niet langer in een bootje hun leven moeten wagen. Is dat een valabele denkpiste?
Francken: ‘Totaal niet. Je zou dat bijvoorbeeld in Tunesië en Egypte kunnen doen. Maar ten eerste geloof ik nooit dat die landen daarmee zouden instemmen. En ten tweede, als ze het toch zouden doen, wat gebeurt er dan? Een asielkantoor van Europa in pakweg Caïro zou een ongelofelijke aantrekkingskracht uitoefenen op mensen uit heel Afrika en het Midden-Oosten. Wie gaat al die kandidaat-asielzoekers opvangen in Caïro? Want hoe meer aanvragen, hoe langer de behandeling zal duren. Al wie een positief antwoord krijgt, vliegen we dan naar Europa om daar te verspreiden. Maar denk je echt dat alle afgewezen mensen braaf zullen terugkeren? Nadat ze vaak duizenden kilometers hebben gereisd en op een paar honderd kilometers van de meet staan? De mensensmokkelaars, de handelaars in de dood, zouden als aasgieren rond zulke asielkantoren cirkelen.’

Een asielkantoor van de EU in bijvoorbeeld Caïro? De mensensmokkelaars, de handelaars in de dood, zouden daar als aasgieren rond cirkelen.

Deze week kondigden de Europese leiders een batterij maatregelen aan om de crisis op de Middellandse Zee aan te pakken. Hoe hoopvol bent u?
Francken: (denkt lang na) ‘Van nature ben ik een optimist. En als ik mijn roze bril opzet, zie ik bijvoorbeeld mooie dingen gebeuren in Tunesië. Ik zie een economische groei van 5 procent in Marokko en een voorzichtige stabiliteit in Egypte. Anderzijds blijft de situatie in Syrië dramatisch. De strijd tegen Islamitische Staat sleept al maanden aan. En de politieke afhandeling van het conflict in Libië was ronduit rampzalig. Als ik dat allemaal op Europa zie afkomen, hou ik toch een beetje mijn hart vast.’

De Vlaamsgezinde politicus Theo Francken werd in 1978 geboren in het Vlaams-Brabantse Lubbeek, waar hij na de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 burgemeester werd.

Op 11 oktober 2014 werd hij staatssecretaris voor Asiel en Migratie in de regering-Michel. Al gauw lag hij onder vuur, wegens vroegere uitspraken op zijn Facebook-pagina over de beperkte meerwaarde van sommige groepen migranten.

Theo Francken deed zijn eerste stappen in de politiek als medewerker op het kabinet van Geert Bourgeois.

Hij staat geboekstaafd als een Vlaamse hardliner, die het vertrouwen krijgt van partijvoorzitter Bart De Wever.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud