nieuwsanalyse

Frankrijk sluit 'broeihaarden van radicalisering'

Een herdenking van de vermoorde leraar Samuel Paty aan de Parijse universiteit Sorbonne. ©REUTERS

Na de brutale moord op een geschiedenisleraar opent de Franse overheid een breed front tegen de islamterreur. Moskeeën gaan dicht en verenigingen worden ontbonden.

Samuel Paty, de geschiedenisleraar die vorige vrijdag in Conflans-Saint-Honorine nabij Parijs onthoofd werd nadat hij in zijn les karikaturen van de profeet Mohammed had getoond, is woensdagavond geëerd aan de Sorbonne. Paty ontving postuum de hoogste onderscheidingen van de Franse Republiek. De leraar is het nieuwe symbool van de vrijheid van meningsuiting en de lekenstaat in Frankrijk.

Paty werd omgebracht door een 18-jarige van Tsjetsjeense afkomst, Abdoullakh Anzorov. Die werd kort na de feiten doodgeschoten. Aan de aanslag ging een keten van gebeurtenissen vooraf. De bal begon te rollen toen een leerlinge van Paty het verhaal opdiste dat ze van school was gestuurd nadat Paty de cartoons van Mohammed uit het satirische blad Charlie Hebdo had getoond. Haar vader spoorde daarop via het internet aan tot actie tegen de leraar.

De boodschap werd opgepikt door de islamitische militant Abdelhakim Segroui. Hij nam contact op met de familie van het meisje en maakte een video over de leraar met de oproep om die 'gangster' te straffen. Die video belandde op de radar van Anzorov, die de daad pleegde.

Islam beledigd

Duidelijk is dat Paty het slachtoffer van een terreurdaad is geworden omdat hij die Mohammed-cartoons had getoond. Een concrete link tussen de leraar en Anzorov bestond voor de aanslag niet.

De angst moet van kamp wisselen.
Emmanuel Macron
Franse president

De Tsjetsjeen zou al langer gespeurd hebben naar mogelijke doelwitten. Hij intensifieerde die zoektocht na de aanslag op 25 september op twee medewerkers van het mediahuis Première Ligne voor het gebouw waar vroeger Charlie Hebdo was gevestigd. Uit zijn Twitter-account blijkt dat hij vanaf dat moment actief op zoek was naar wie 'de islam heeft beledigd'.

Na de aanslag afgelopen vrijdag ging een schokgolf door Frankrijk. De moord op een leraar die zijn leerlingen de principes van de vrije meningsuiting wilde bijbrengen, ontketende een storm van reacties. De Franse president Emmanuel Macron en zijn regering moesten krachtdadig optreden.

Actie

De president verklaarde in eerste instantie dat 'de angst van kamp' moest wisselen en dat niet de Franse samenleving maar de radicale islamisten angst zouden voelen. Maar Macron begreep dat hij het niet bij verklaringen kon houden en tot actie moest overgaan.

Op overheidsbevel sloot woensdag de moskee in Pantin, ten noorden van Parijs, voor zes maanden. Dat die in het vizier van de autoriteiten loopt, is geen verrassing. Ze had via haar Facebook-account de oproep tot actie van de vader van Paty's leerlinge verspreid. Voor de minister van Binnenlandse Zaken, Gérald Darmanin, is de moskee 'een gevaar voor de openbare orde'. De moskee betreurt de gang van zaken en voelt zich het slachtoffer van 'spektakelpolitiek'.

Darmanin beloofde 231 veroordeelden het land uit te zetten. Een belofte die gemakkelijker te maken is dan uit te voeren. Het betekent dat wie verbannen wordt een paspoort van het land van oorsprong moet hebben en dat dat land ze wil opnemen.

We hebben de vereniging ontbonden omdat ze een dekmantel was voor een antirepublikeinse ideologie die haat zaaide.
Gabriel Attal
Woordvoerder van de Franse regering

Woensdag besliste de Franse ministerraad de pro-Palestijnse vereniging 'Sjeik Yassine' te ontbinden. 'We hebben de vereniging ontbonden omdat ze banden had met de aanslag van vorige vrijdag en omdat ze een dekmantel was voor een antirepublikeinse ideologie die haat zaaide', zei regeringswoordvoerder Gabriel Attal na afloop van de ministerraad. Volgens hem zijn in Frankrijk sinds februari 2018 356 'broeihaarden van radicalisering' gesloten.

Een eenvoudige procedure is dat niet. De vrijheid van vereniging is een Frans grondrecht en dat wordt beschermd. De ontbinding van een organisatie kan enkel na een besluit van de ministerraad. Toch wil de Franse regering op die weg doorgaan. Volgende week zouden twee ngo's ontbonden worden bij ministerieel besluit.

Internetplatformen

Daarnaast lopen vooral de internetplatformen in de kijker. De politici beschuldigen ze van laksheid en te weinig controle. De hele campagne tegen Paty liep op verschillende platformen tegelijkertijd: Twitter, Facebook, WhatsApp en andere.

Het Franse parlement poogde in het voorjaar actie te ondernemen tegen sociale media. Maar de Raad van State schoot de wet af omdat verbodsbepalingen in de tekst konden leiden tot het beperken van de vrije meningsuiting. De wet voorzag in een snellere aanpak van de zogenaamde haatberichten. De vrees bestond dat de platformen zouden overgaan tot preventieve censuur en zo de meningsuiting op voorhand zouden beperken.

De belofte snel en doortastend in te grijpen stuit op praktische bezwaren en wettelijke obstakels. De aanslag op Paty bewijst nog eens dat het moeilijk is proactief in te grijpen. Maar in de strijd tegen de radicale islam trapt de Franse overheid nu wel het gaspedaal in.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud