davos

'Georganiseerde misdaad zit in afvalindustrie'

©Piet Gispen

De georganiseerde misdaad infiltreert in de afvalsector en in handel in emissierechten, zegt Europol-baas Catherine De Bolle in Davos. ' 'Klimaatbeleid gaat over geld, ze zien daar kansen.'

Politie is niet meteen het eerste woord waaraan u denkt op het Wereld Economisch Forum (WEF), dat vooral rond economie, technologie en internationale politiek draait. Toch gaat Catherine De Bolle, sinds ze in mei 2018 de grote baas van Europol werd, er jaarlijks naartoe. De reden is dat het WEF zich opwerpt als de plaats waar de politiek en het bedrijfsleven elkaar ontmoeten, zodat ze de handen in elkaar kunnen slaan.

Davos is daarom belangrijk voor Europol, zegt De Bolle, bij een koffie in de lounge van het congrescentrum. Tien meter verder zit KPN-voorzitter Duco Sickinghe te telefoneren. Nog wat verder zit de voormalige Britse premier Tony Blair te praten met iemand. Een halfuurtje eerder is de Amerikaanse president Donald Trump, veilig afgeschermd van de andere deelnemers, door het congrescentrum komen wandelen. Ook de chef van Interpol loopt hier ergens rond.

De Bolle is in Davos om met mensen uit de bedrijfswereld te praten, omdat de Europese politiediensten nu eenmaal niet zonder hen kunnen. ‘Digitale netwerken zijn zeer belangrijk, maar die zijn het eigendom van privébedrijven’, legt ze uit. Haar tweede doel is van bedrijfsleiders en politici te vernemen hoe ze de wereld zien evolueren en welke impact dat op de criminaliteit kan hebben. De aandacht voor het klimaatbeleid betekent dat misdaadorganisaties ook meer winst proberen te halen uit fraude met klimaatregels en -subsidies.

Hoe ziet de wereld van de misdaadbestrijding er anno 2020 uit? Er zijn vier prioriteiten, zegt ze: terrorisme, cybercriminaliteit, drugs en financiële misdaden. Dat laatste is niet nieuw, maar blijft moeilijk aan te pakken omdat de politiediensten in de EU-lidstaten vaak over onvoldoende financiële speurders beschikken.

Dat tekort aan speurders is eigenlijk verbazend. De financiële criminaliteit is niet nieuw.
Catherine De Bolle: ‘Uiteraard is dat fenomeen niet nieuw. Maar er is de voorbije jaren minder aandacht aan besteed omdat de Europese politiediensten focusten op migratie en terrorisme. En terecht.’

‘Maar nu is de vraag gekomen om meer steun te geven aan de financiële onderzoeken. Daarom richten we een financieel-economisch ‘crime center’ op, waarin we onze mensen samenbrengen. We hadden al zoiets voor terreurbestrijding, cybercriminaliteit en zware misdaad. Het start in het tweede kwartaal van dit jaar.’

Ontmoet u daarover in Davos mensen uit de bankwereld?
De Bolle: ‘Ik zie mensen van het Institute of International Finance uit Washington. Dat is een instelling waarbij de grote banken zijn aangesloten en waarmee we nauw samenwerken. We brengen met hen de financiële wetgeving in kaart, om uit te maken welke zaken niet goed geregeld zijn. We wisselen ook strategische info uit. Hoe werkt bijvoorbeeld een typische Chinese financiëlemisdaadorganisatie? We gebruiken die info - waarover ik weinig kwijt kan - voor de rechtshandhaving. De banken gebruiken ze in hun interne controlesystemen.’

Ook banken kunnen financiële misdrijven plegen. Hoe vermijdt Europol dat het op den duur samenwerkt met de daders?
De Bolle: ‘We werken altijd samen met één dienst van de banken, de securityafdeling. Er worden protocollen ondertekend die duidelijk maken wat ieders rol is. We bouwen een veiligheidsmarge in om te bereiken dat niemand wordt gecompromitteerd.’

‘We hebben die dialoog nodig. De politiediensten krijgen veel info van de banken, maar niet altijd de juiste. Banken zijn vooral gericht op compliance, het correct naleven van alle wettelijke informatieverplichtingen, terwijl wij in een onderzoek heel gericht informatie zoeken. Omgekeerd kunnen wij de inhoud van dat onderzoek dan weer niet met de banken delen. Daarom zijn goede afspraken nodig.’

U zag hier deze week ook mensen van technologiebedrijven zoals Facebook en Google.
De Bolle: ‘Het werkt op dezelfde manier. We hebben hen nodig om op de hoogte te blijven van nieuwe evoluties. Als mensen nieuwe technologieën gebruiken, doen sommigen dat met goede bedoelingen en anderen met slechte. Daarom werken we samen met Facebook en Google. Opnieuw: niet met het hele bedrijf, maar met hun securityafdelingen.’

‘Soms gaat het ook in de andere richting en melden wij hen dat illegale content via hun systemen wordt verspreid. Dan halen ze die eraf. Op die manier hebben we propaganda van de terreurgroep IS offline kunnen krijgen.’

Hoe belangrijk is cybercriminaliteit aan het worden, zoals we vorige week zagen bij Picanol?
De Bolle: ‘Het is een groot deel van ons werk. Cybercrime is een van onze vier afdelingen, maar eigenlijk zit er bij ieder onderzoek wel een cyberluik.’

Neemt de cybermisdaad toe?
De Bolle: ‘We zien twee grote dreigingen. Vooreerst zijn er de aanvallen op bedrijven, waarbij hun systemen worden plat gelegd, zoals bij Picanol. Voor bekende soorten van ransomware bieden we de slachtoffers via nomoreransom.org gratis tools aan om de versleutelde data opnieuw vrij te krijgen.’

‘Het tweede probleem is de verspreiding van beelden van kinderen die worden misbruikt. We zien een enorme stijging in het uitwisselen daarvan. Er werken daarop grote teams. Er is veel samenwerking met politiediensten overal ter wereld en met Interpol, omdat de situatie gewoon te erg is. Maar de massa beelden is zo groot dat het zeer moeilijk is dat probleem onder controle te krijgen.’

Hoe passen milieumisdrijven in dat plaatje? Want ook daarover sprak u deze week in Davos.
De Bolle: ‘Het is belangrijk, omdat de georganiseerde misdaad ermee bezig is. We steunen op dit moment onderzoeken in 400 milieuzaken. Die gaan onder meer over pesticiden en afval.’

Afval?
De Bolle: ‘Afvalverwerking is duur en heel sterk gereguleerd. We zien dat criminele organisaties zich organiseren als legale bedrijven om afval op te halen, het dan transporteren naar andere landen met een andere wetgeving, om het aan het einde van de rit ergens goedkoop te dumpen waar het niet mag.’

‘Ook de handel in beschermde diersoorten is belangrijk geworden. Wilde palingen zijn bijvoorbeeld zeer gegeerd in Azië voor medicijnen en als culinaire specialiteit. We zien ook zware fraude met uitstootrechten. We hebben recent een operatie onder de naam Kigali afgerond, waarbij 30 bedrijven betrokken waren en 86 mensen zijn gearresteerd. Het ging over de uitstoot van 76 miljoen kilo CO2. Ze claimden daarvoor uitstootrechten te hebben, maar hadden die niet.’

Klimaatbeleid leidt dus ook tot klimaatmisdaad?
De Bolle: ‘Criminele organisaties zijn flexibel. Ze bekijken waar ze geld kunnen verdienen. Omdat klimaatbeleid over geld gaat, zien ze ook daar kansen.’

Hoe staat het met de war on drugs? De situatie in Antwerpen is wat dat betreft niet echt hoopvol.
De Bolle: ‘Ik kan me niet uitspreken over België, maar het is een prioriteit voor ons. Europol had zijn drugsafdeling afgeschaft. Ik heb ze heropgericht. Er zijn nog nooit zoveel drugs in Europa ingevoerd als nu.’

‘Ik ben vorig jaar naar Brazilië en Colombia geweest. Ik heb gezien dat de plantages daar gegroeid zijn. Het aanbod is groter geworden en een groter deel daarvan gaat naar Europa. In Colombia is de export naar Europa goed voor 60 procent van de productie, terwijl dat vroeger minder dan de helft was.’

Wat verandert dat voor misdaad?
De Bolle: ‘Waar drugsbendes elkaar vroeger vooral in Zuid-Amerika afmaakten, gebeurt dat nu ook hier. Dat komt omdat Europese drugsbendes zich linken aan de Zuid-Amerikaanse om hun trafiek te organiseren. En omdat de winsten zo hoog zijn dat het respect voor het leven wegvalt.’

Dat maakt van drugs ook elders in Europa een groter probleem?
De Bolle: ‘De politiechefs in heel Europa hebben dat vastgesteld en ons gevraagd eraan te werken. We doen dat door goed te selecteren welke bende we viseren en door ook de financiële stromen uit te klaren. Die aanpak werkt en de samenwerking tussen de politiediensten draait goed. Het vertrouwen groeit.’

‘Het is belangrijk dat we dit doen. Drugs vormen een almaar groter gezondheidsprobleem. Het geweld stijgt. Er is een gevaar voor corruptie. En de illegale drugswinsten worden zo groot dat die geldstromen de legale economie beginnen te ondermijnen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect