'Green Deal wordt Europese groeistrategie'

Ursula von der Leyen, voorzitster van de Europese Commissie. ©REUTERS

De Europese Commissie heeft haar klimaatagenda, de ambitieuze Green Deal, voorgesteld in het Europees Parlement. Voorzitter Ursula von der Leyen ziet die omschakeling als het Europese ‘man-op-de-maanmoment'.

Amper tien dagen na haar aantreden legt Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen haar klimaatstrategie, de Green Deal, op tafel. Die Green Deal moet van Europa  tegen 2050 het eerste klimaatneutrale continent maken. 'De Green Deal wordt onze Europese groeistrategie. We gaan voor groei die meer teruggeeft dan hij wegneemt. Iedereen kan deelnemen aan de transitie en er de kansen uit puren,’ zei Von der Leyen in het Europees Parlement.

Von der Leyens rechterhand, Frans Timmermans, benadrukt de 'noodtoestand van milieu en klimaat'. 'We gaan de gezondheid en het welzijn van de mensen verbeteren door ons economisch model te transformeren', aldus Timmermans. Hij zegt dat 'elke industrie en elk land aan die transformatie moet deelnemen'.

Belgisch klimaatplan

De Europese Green Deal komt enkele dagen na de bekendmaking van het Vlaams klimaatplan. Het verschil in ambitie tussen het Vlaamse en het Europese niveau is gigantisch. De drive van de Green Deal zal onvermijdelijk opwaartse druk zetten op de Vlaamse ambities.

De tekst van vandaag is een strategische agenda: een opsomming met de timing van de wetsvoorstellen en andere maatregelen die de komende jaren worden doorgevoerd. Zoals gebruikelijk in de Europese Unie wordt de wetgeving geamendeerd en goedgekeurd door zowel het Europees Parlement als de raad van ministers, die de belangen van de lidstaten vertegenwoordigt.

De kernboodschap is: de overstap naar koolstofarme energie.

Von der Leyen wil de klimaatambities tegen 2030 fors ophogen, zodat Europa de race naar een klimaatneutraal 2050 haalt. In maart legt ze een klimaatwet op tafel die dat engagement verankert en onomkeerbaar maakt.

Ook de nationale energie- en klimaatplannen moeten ambitieuzer worden. België moet voor eind deze maand een geïntegreerd klimaatplan indienen. Nu liggen alleen heel verschillende regionale en federale plannen op tafel.

De Commissie waarschuwt dat plannen die onvoldoende ver gaan bijgestuurd moeten worden. Het toezicht daarop wordt aanzienlijk aangescherpt. De Commissie kan zowel zelf boetes uitdelen als inbreukprocedures openen die kunnen leiden tot een veroordeling, met boetes of dwangsommen, door het Europees Hof van Justitie.

Grondige transitie

De transformatie die de Commissie voorstelt, gaat erg diep en laat geen sector ongemoeid. Ook de subsidiestromen worden aangepast om de transitie naar een koolstofarme economie mogelijk te maken. Vooral de energie- en transportsector wacht een grondige transformatie.

De kernboodschap is: de overstap naar koolstofarme energie. Daarom moeten de milieukosten van alle vervoersmiddelen, ook maritiem verkeer en luchtvaart, worden verrekend. De Commissie heeft ook ambities voor een Europese regeling voor rekeningrijden. Om 'koolstoflekken' te voorkomen - de invoer van producten die gemaakt worden in landen die geen strenge klimaatregels hebben - wordt een taks in het vooruitzicht gesteld bij invoer van onder meer staal en cement.

Investeringen essentieel

De Green Deal zal belangrijke investeringen vergen. ‘Investeerders vragen naar onze plannen. Er is geld voor werkbare projecten. Maar investeerders willen zekerheid dat die plannen ook doorgaan,’ zegt een EU-expert.

260 miljard
Investeringen
Volgens de Europese Commissie is jaarlijks 260 miljard aan bijkomende investeringen nodig om de klimaatdoelen van 2030 te halen.

Volgens de Europese Commissie is jaarlijks 260 miljard aan bijkomende investeringen nodig om de klimaatdoelen van 2030 te halen. Die klimaatdoelen zijn nog vastgelegd op 40 procent minder CO2-uitstoot in 2030, maar worden volgend jaar opgedreven tot minstens 50 en mogelijk 55 procent uitstootvermindering.

Die 260 miljard is ongeveer 1,5 procent van het Europees bruto binnenlands product (bbp). Voor de klimaatdoelen is zowel overheids- als privégeld nodig. De Europese klimaatbank EIB zet in de tien volgende jaren in totaal 1.000 miljard euro in.

Er komt ook een Europees mechanisme voor ‘eerlijke transitie’, technische hulp en een fonds van ongeveer 1.000 miljard euro om landen te helpen bij die transitie. De criteria voor toekenning van steun worden pas in januari bepaald. De Vlaamse technologiefederatie Agoria vraagt dat dat fonds zich niet beperkt tot de landen die uit steen- en bruinkool stappen, zoals Polen.

Moeilijke Europese top

Welke marges in de Europese begroting vrijgemaakt kunnen worden, is onzeker. Von der Leyen eist voldoende geld voor haar Europese ambities. Maar ze is de gevangene van de lidstaten. Zij moeten volgend jaar een akkoord vinden over de omvang en verdeling van het Europees meerjarenbudget voor 2021 tot 2027.

De onderhandelingen zijn extreem politiek.

Die onderhandelingen zijn extreem politiek. Oost-Europa wil het behoud van steunfondsen, landbouwlanden houden vast aan de steun aan de boeren en een groep zuinige landen, met Nederland en Duitsland, wil het EU-budget begrenzen op 1 procent van het bbp, zonder cijfers na de komma.

Donderdag overleggen de Europese leiders over zowel de ambitie van klimaatneutraliteit in 2050 als het meerjarenbudget. Over het klimaat een gezamenlijk standpunt vinden wordt een erg moeilijke evenwichtsoefening voor Europees Raadsvoorzitter Charles Michel.

Polen, Hongarije en Tsjechië willen pas de ambitie van 2050 omarmen als ze zekerheid hebben over voldoende financiering. Als een akkoord gevonden wordt, zal de gebruikte terminologie uitblinken in vaagheid en ‘constructieve ambiguïteit', zoals een hoge EU-diplomaat dat noemt. Bijvoorbeeld een engagement voor de EU als geheel, zonder de lidstaten individueel echt te binden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud