analyse

Het brexitgevecht in vijf vragen

De Britse premier Boris Johnson. ©via REUTERS

Zijn we nu zeker dat een no-dealbrexit is vermeden? En komen er vervroegde verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk? Het brexitgevecht uitgelegd.

1. Wat staat er op het spel?

De vraag of het Verenigd Koninkrijk op 31 oktober de EU verlaat zonder deal, wat grote economische schade aan beide oevers van de Noordzee dreigt aan te richten.

328
Parlementsleden
328 parlementsleden stemden na een spoeddebat voor een motie die hen woensdag uitzonderlijk de controle geeft over de agenda van het Lagerhuis.

Premier Boris Johnson wil te allen prijze de brexitdeal vermijden die zijn voorgangster Theresa May onderhandelde met de EU27. Hij dringt aan op een nieuwe deal en verlaat liever de EU zonder afspraken als Brussel niet heronderhandelt.

Het Brits parlement wil zo’n harde brexit met alle mogelijke middelen vermijden. Om het verzet te fnuiken, besliste Johnson dan maar de werkzaamheden van het parlement vanaf volgende week op te schorten. Hij kan dat omdat in het Verenigd Koninkrijk de premier meer macht over de agenda van het parlement heeft dan in België.

Het parlement vocht dinsdagavond terug tegen de regering door de controle over de stemmingen te heroveren. 328 parlementsleden stemden na een spoeddebat en met de zegen van Lagerhuis-voorzitter John Bercow voor een motie die hen woensdag uitzonderlijk de controle geeft over de agenda van het Lagerhuis.

2. Wat gebeurt er vandaag in het Lagerhuis?

Het parlement bespreekt een wetsvoorstel dat premier Johnson verplicht uiterlijk op 19 oktober, net na een Europese top in Brussel, het parlement te laten stemmen over een brexitdeal. Als die wordt weggestemd en vervolgens ook het no-dealscenario wordt weg gestemd, moét Johnson vervolgens doen wat hij niet wil: de brexitdeadline verlengen tot 31 januari.

Of de EU dat zou toestaan, en wat daarna gebeurt, is onduidelijk.

Dat het wetsvoorstel de komende dagen door het Lager- en Hogerhuis raakt, lijkt wel zeker. De meerderheid die dinsdag voor de motie stemde, zal dat nu ook doen voor het wetsvoorstel.

3. Wat betekent dat voor de tory's van premier Boris Johnson?

Johnson is sinds dinsdag zijn meerderheid kwijt. De oppositiepartijen - Labour, de Liberaal-Democraten, de groenen, Change UK en de nationalisten uit Schotland en Wales - kregen dinsdag de steun van 21 gematigde Conservatieven. Die 21 kantten zich tegen een no deal, en werden vervolgens door Johnson uit de fractie gezet. Een andere Conservatief, Phillip Lee, stapte dinsdag over naar de Liberaal-Democraten.

Na de smadelijke nederlaag van dinsdagavond, en het verlies van zijn parlementaire meerderheid, ziet Johnson maar één uitweg: vervroegde verkiezingen houden op 15 oktober.

Daardoor tellen de tory's nu nog maar 288 parlementsleden, die gedoogd worden door tien Noord-Ierse unionisten. De oppositiebanken tellen nu 341 leden.

4. Komen er nu vervroegde verkiezingen?

Na de smadelijke nederlaag van dinsdagavond, en het verlies van zijn parlementaire meerderheid, ziet Johnson maar één uitweg: vervroegde verkiezingen houden op 15 oktober. Om die te organiseren, moet wel een tweederdemeerderheid van het parlement ermee instemmen. En dat lijkt voorlopig niet te gebeuren.

Oppositiepartijen als Labour, de LibDems en de SNP wil eerst dat hun wet die een no-dealbrexit uitsluit, door het Lager- en Hogerhuis geloodst is en de handtekening van koningin Elizabeth draagt. Dat zou pas maandag zijn, waarna ze eventueel een stemming over vervroegde verkiezingen willen goedkeuren.

Voorts eisen ze ook de snoeiharde garantie dat Johnson hun wet zal naleven en de verkiezingsdag niet zal verplaatsen tot na de brexitdeadline, zodat de no deal alsnog van kracht wordt.

Binnen Labour woedt daarom ook een discussie om de verkiezingen pas na 31 oktober toe te laten, zodat de no deal zeker uitgesloten is.

5. Is een no deal vermeden?

Dat is allesbehalve zeker, zelfs als de wet van de oppositie en de gematige tory's het haalt.

Gesteld dat er verkiezingen komen voor de brexitdeadline en de Conservatieven halen een volstrekte meerderheid - wat volgens de polls best mogelijk is - weerhoudt niets Johnson ervan het brexituitstel terug te schroeven en alsnog een harde brexit te forceren. Dat lijkt ook de reden waarom Labour de verkiezingen over de deadline wil tillen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect