nieuwsanalyse

Hoe moet het verder met de brexit?

De Britse premier Theresa May. ©Photo News

De stemming dinsdagavond in het Britse parlement brengt geen duidelijkheid over de scenario's voor de brexit.

De Britse premier Theresa May kreeg van haar parlement een mandaat om alternatieven te onderhandelen met Europa voor de backstop of de Ierse grensregeling. May krijgt twee weken tijd om die missie te klaren, maar Europees president Donald Tusk liet al weten dat het scheidingsakkoord onder geen beding zal worden opengebroken. Wat nu?

1. Wat vraagt het Brits parlement?

Het amendement van Graham Brady vraagt dat de premier 'alternatieve regelingen' onderhandelt met Europa over de backstop. De backstop is een garantie die moet vermijden dat er een harde grens komt tussen de Ierse republiek en Noord-Ierland, dat deel uitmaakt van het Verenigd Koninkrijk. Dat zou de duur bevochten vrede op het Ierse eiland opnieuw in gevaar brengen.

Wat die alternatieven zijn, wordt niet gespecificeerd. Het parlement belooft wel een fiat te geven aan premier May voor haar brexitdeal, als ze de gevraagde alternatieve regelingen binnenhaalt. Eigenlijk geeft het Brits parlement May dus een voorwaardelijk fiat voor het goedkeuren van de brexitdeal. May krijgt twee weken tijd om de klus te klaren.

2. Wat staat er in de brexitdeal?

Europa onderhandelde en tekende twee akkoorden met de Britse regering eind november: een verdrag over de scheiding en een politieke verklaring over de toekomstige relaties.

In beide geldt de backstop als levensverzekering: als er geen akkoord is over de toekomstige relaties na de overgangsperiode, blijft Noord-Ierland nauw aansluiten bij de Europese regels, om een tweedeling van het eiland te vermijden. Tegelijk wordt de Ierse grenskwestie ingekapseld in een douane-unie tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie.

De backstop wordt door de harde brexiteers gezien als een levenslange gevangenis waarin het Verenigd Koninkrijk dreigt terecht te komen. De Britten zullen blijven vasthangen aan een groot deel van de Europese regels en afspraken en al die tijd ook nauwelijks eigen handelsovereenkomsten kunnen sluiten met andere landen.

3. Is er ruimte voor heronderhandeling?

Met het scheidingsakkoord kan het Verenigd Koninkrijk zich ordentelijk uit de Europese Unie terugtrekken. De deal is niet vatbaar voor onderhandeling. Dat herhaalde Europees Raadsvoorzitter Donald Tusk gisteravond na de stemming in het Lagerhuis. Dat standpunt zal niet veranderen de komende weken.

Daar zijn verschillende redenen voor. De Europese Unie staat volledig achter Ierland, dat lid blijft van de Unie en die levensverzekering nodig heeft. Net daarom wijst Europa ook al maanden de Britse vraag af om een tijdslimiet te zetten op die backstop. Een levensverzekering stopt ook niet op je 40ste, klinkt het bij EU-bronnen.

Ook Europa heeft die garantie trouwens nodig. Anders dreigt het VK na de brexit via de Noord-Ierse route in te breken in de Europese interne markt.

De brexitdeal kreeg bovendien het akkoord van May en haar regering in november. Niets garandeert dat een aanpassing nu wel een meerderheid krijgt in het Britse parlement. De kans is groter dat een verschuiving in de Europese positie tot nieuwe Britse eisen leidt. En nog erger: dat er barsten komen in het Europese front. Europa is dus erg op zijn hoede voor de Britse tactiek om de 27 lidstaten uiteen te spelen.

4. Wat kan May in Brussel komen doen?

Waar wel over gesproken kan worden, is de politieke verklaring over de toekomst. Als de Britten zelf hun rode lijnen laten vallen - geen douane-unie en weg uit de interne markt - is de backstop minder belangrijk. 

De stemming van dinsdagavond is wat dat betreft niet hoopgevend. Een amendement van Labour-leider Jeremy Corbyn om de douane-unie als toekomstmodel te nemen, werd weggestemd. Dat betekent dat de standoff tussen de twee grote politieke partijen in het VK muurvast blijft zitten. Er is in het Britse parlement nog geen meerderheid voor eender welke positieve oplossing.

5. Is er een andere ontsnappingsroute mogelijk?

Het amendement van Brady is bewust vaag. 'Alternatieve regelingen' zijn bijvoorbeeld het gebruik van digitale en hoogtechnologische infrastructuur om een harde grens te vermijden.

Brady zegt in zijn amendement niet dat het scheidingsakkoord op de schop moet. Hij heeft het over een 'codicil', een juridische tekst die bijkomende garanties moet bieden dat de backstop niet voor eeuwig is. Dat is een ontsnappingsroute waar de Europeanen wel voor openstaan. 

Dat soort juridische tekst kwam er ook nadat de Walen hadden geweigerd het CETA-handelsverdrag met Canada goed te keuren. Een ruime meerderheid voor het Brady-amendement had zeker de mogelijkheid gecreëerd om dit pad op te gaan. Dit soort juridische constructies is een kolfje naar de hand van de Europese experts.

Het amendement kon maar op een nipte meerderheid van 317 stemmen tegen 301 rekenen. De redenen waarom parlementsleden ervoor stemden zijn, zijn heel divers, wat het moeilijk maakt er duidelijke gevolgen aan te verbinden.

Zal die voorwaardelijke goedkeuring van de brexitdeal wel gehonoreerd worden door harde brexiteers die af willen van de backstop? Het enfant terrible van de brexiteers, voormalig minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson, liet al verstaan dat een juridische tekst ruim onvoldoende is. De backstop in zijn geheel moet op de schop, verklaarde hij. De vraag is dus wat May in Brussel op tafel zal willen leggen.

6. 'No deal' dichterbij

De stemming van het Lagerhuis levert 'meer van hetzelfde' op: onduidelijkheid in het Verenigd Koninkrijk en een volledige politieke patstelling als gevolg van het tweepartijensysteem. De Britten hebben een heerlijke uitdrukking voor het altijd weer voor zich uitschuiven van de problemen: 'kicking the can down the road'. 

Tegelijk stijgt de nervositeit over een 'no deal'. Het Britse parlement keurde wel een amendement goed tegen een no-dealbrexit, maar May is niet verplicht uitstel te vragen voor verdere onderhandelingen over de brexit. En ze maakte in het Lagerhuis al duidelijk dat ze niet van plan is een verlenging te vragen van de scheidingsprocedure. 29 maart 2019 komt nu schrikwekkend snel dichterbij.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud