Advertentie
Advertentie
analyse

Hoeveel kan Hollande nog hebben?

©AFP

In de aanloop naar de Franse presidentsverkiezingen beloofde François Hollande dat hij een 'normale' president zou zijn. Dat draaide helemaal anders uit en 2015 werd een gitzwart jaar voor een president die kampt met een bijzonder lage waardering. De vraag is onvermijdelijk: wat is de politieke toekomst van Hollande?

Het presidentschap van François Hollande is meer dan een hobbelig parcours geworden. De belofte om een 'gewone' president te worden, kon hij niet waarmaken.

Op buitenlands vlak stond Hollande altijd vooraan in de strijd tegen het fundamentalistisch moslimterrorisme.

In januari 2013 lanceerde hij de operatie 'Serval'. Het Franse leger viel Mali binnen om de moslimfundamentalisten in het noorden te verdrijven. Mali werd gedestabiliseerd door jihadisten in de nasleep van de oorlog in Libië. Het Franse leger slaagde erin de opstandelingen te verdrijven en de orde in Mali te herstellen. Het kreeg daarvoor overigens logistieke steun van het Amerikaanse leger.

Hollande zette ook complexloos de goede relatie met de VS voort. Zo was Frankrijk een van de eerste landen die de VS militaire steun toezegden in het conflict in Syrië. Opmerkelijk, want traditioneel zijn de relaties met de VS altijd wat moeilijk.  

De strijd tegen het moslimfundamentalisme en de terreurgroep Islamitische Staat (IS) keerde als een boemerang terug naar Frankrijk.

Er was al een waarschuwing vlak voordat Hollande aantrad. In maart 2012 zaaide Mohammed Merah dood en vernieling in de buurt van Toulouse. Hij schoot para's neer en opende het vuur in een Joodse school. De motivatie van Merah is nooit helemaal duidelijk geworden, maar er zat zeker een antisemitische kant aan.

Werd Merah nog afgedaan als een 'eenzame wolf', dan kantelde dat beeld helemaal in 2015.

De aanslagen zullen de poltieke toekomst van de president niet bezwaren, maar evenmin zijn presidentschap redden.

In januari van dit jaar pleegden twee broers een aanslag op het satirische weekblad Charlie Hebdo. Nadien volgde nog een aanslag op een Joodse supermarkt. Frankrijk reageerde ontzet op het geweld. Hollande reageerde fel en wist het publiek te overtuigen. Maar het werd ook meteen duidelijk dat Frankrijk een prijs betaalde voor zijn inzet in de strijd tegen IS.

Het medeleven met de slachtoffers na de aanslagen in januari was indrukwekkend. Nog geen week na de aanslagen vond een grootse manifestatie plaats waarbij niet alleen honderdduizenden door de straten van Parijs defileerden, maar ook een schare wereldleiders hun opwachting maakten op de boulevard Voltaire, de boulevard waar overigens ook de Bataclan ligt.

Na die aanslagen werden onmiddellijk maatregelen genomen om de strijd tegen de terreur op te voeren. De politie- en inlichtingendiensten kregen meer bevoegdheden, manschappen en geld om potentiële terroristen op te sporen. Frankrijk kreeg zijn vorm van de Patriot Act, de Amerikaanse wet die er kwam na de aanslagen van 2001.

Opmerkelijk was wel dat er nauwelijks sprake was van politieke recuperatie. Ook al omdat de linkse regering van premier Manuel Valls bijzonder verregaande maatregelen had genomen waar de centrumrechtse oppositie niet echt tegen kon zijn. Alleen Marine Le Pen van het extreemrechtse FN maakte kabaal omdat ze niet uitgenodigd was op de manifestatie voor de ondersteuning van de slachtoffers.

Le Pen, die duidelijk een anti-islamitisch discours heeft, won verder aan populariteit. Ze hoefde daarvoor niet eens de aanslag op Charlie Hebdo uit te spelen.

De aanslagen op Charlie Hebdo en de supermarkt maakten duidelijk dat er in Frankrijk een groot probleem was met fundamentalisten. Franse inlichtingendiensten voorkwamen na januari 2015 nog verschillende aanslagen.

Tot op de fatale vrijdag 13 november. Wat alle veiligheidsdiensten vreesden, gebeurde: strak gecoördineerde acties op verschillende plaatsen met de duidelijke bedoeling zo veel mogelijk slachtoffers te maken. 

Ondanks alle maatregelen en versterking van politie en inlichtingendiensten faalde de preventie. Al is dit soort aanslagen haast niet te voorkomen.

Hollande reageerde eerst verslagen op de gebeurtenissen. De eerste televisietoespraak na de aanslagen toonde een president die onder zware stress stond. Nauwelijks een uur later, toen hij de Bataclan bezocht, was Hollande al veel strijdbaarder. En zaterdagvoormiddag heette het al dat Frankrijk 'ongenadig' zou zijn voor de plegers van de aanslagen en hun aanhang. Voor Hollande zat ook de terreurgroep IS achter de aanslagen. De terreurgroep eiste kort nadien officieel de aanslagen op.

Hollande staat opnieuw ferm, zoals in januari. Maar de omvang van de blinde terreur creëert een grote angst, meer dan in januari.

Opnieuw leggen deze aanslagen het politieke leven tijdelijk stil. Op geen maand van de regionale verkiezingen zijn alle campagnes stilgelegd. Politiek zal het uiteindelijk niet zoveel uitmaken.

Voor de aanslagen lag de socialistische partij hopeloos achter op de centrumrechtse Les Républicains. De belangrijkste vraag was en is hoeveel regio's het FN zal inpalmen. Wellicht wordt deze vraag nog prangender. De standpunten Marine Le Pen zijn genoegzaam bekend. 

Voor Hollande is het nu zaak om zijn verloren populariteit terug te winnen. De aanpak van de crisis rond Charlie Hebdo leidde toen tot een korte en kleine opflakkering van zijn populariteit. Dat kan nu opnieuw gebeuren.

Maar onvermijdelijk zal ook de kritiek komen. Het is uitgerekend tien jaar geleden dat de in verschillende verpauperde voorsteden heftige rellen uitbraken. Die liepen zo uit de hand dat uiteindelijk de staat van beleg werd afgekondigd. De verpaupering in de voorsteden is niet bedwongen, het gevoel van uitsluiting ook niet. Het maakt uitgerekend die buurten kweekvijvers voor terroristen.

Hollande heeft aan die achterstand niets gedaan.

De aanslagen zullen het politieke lot van de president wellicht niet bezegelen. Een wankele economie, hoge werkloosheid en een reeks hervormingen hebben zijn populariteit al onderuitgehaald. Zelfs de beloofde kordate aanpak van de  terreur zal weinig Fransen kunnen overtuigen. Het besef dat het land uiterst kwetsbaar is geworden moet nog doordringen. 

De Franse president kan alleen eer halen met een koele en efficiënte aanpak van de huidige crisis. Hij deed dat haast foutloos na de aanslagen op Charlie Hebdo, de kans is groot dat hij dit herhaalt. 

De aanslagen zullen de politieke toekomst van de president niet bezwaren, maar evenmin zijn presidentschap redden. Daarvoor zijn er te veel dingen in het 'normale' leven Frankrijk misgelopen. En dat wordt de president wel kwalijk genomen. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud