Advertentie
reportage

In onvrede naar verkiezingen, ondanks economisch herstel

©ANP

De Nederlandse economie draait als een tierelier, maar de onvrede zit diep bij onze noorderburen. ‘Vooral de PvdA heeft te veel op rechts gevaren.’

‘Geloof me, de PvdA gaat een enorme afstraffing krijgen.’ Alfred Oosenbrug zegt het met een stelligheid die weinig tegenspraak verdraagt. ‘Van de PvdA verwachten de mensen een sociaal beleid. Dat hebben ze niet gekregen. Dus was de vertrouwensbreuk onvermijdelijk.’

Dat Oosenbrug kritisch is voor de sociaaldemocraten mag niet verbazen. De man is lijsttrekker voor Nieuwe Wegen, een splinterpartij van de PvdA. ‘Lijst 15, nummer één’, zegt hij met een brede glimlach.

Oosenbrug is afgezakt naar Den Haag, waar Nederlands grootste vakbond FNV een grootse verkiezingsmeeting zou organiseren op het Plein, vlak bij de Tweede Kamer. Alleen is die meeting op het allerlaatste moment afgeblazen.

De lijsttrekker van Nieuwe Wegen - een lange, magere vijftiger in een wit jasje met de partijnaam - laat het niet aan zijn hart komen. Hij trekt straks de stad in om flyers uit te delen voor zijn partij ‘met een sociaal hart en gezond verstand’.

Teleurstelling in de gevestigde partijen

‘Nieuwe Wegen is ontstaan uit de teleurstelling in de gevestigde partijen, ook aan de linkerzijde’, zegt Oosenbrug. De partij werd opgericht door het Tweede Kamerlid Jacques Monasch, die nog even aasde op het leiderschap van de PvdA.

Nederland kiest Eerst

De Nederlanders trappen op 15 maart een Europese verkiezingscarrousel op gang. De grote vraag is of de rechtspopulistische Geert Wilders erin slaagt de grootste te worden. Het zou een signaal zijn voor de opmars van het populisme in Europa, met verkiezingen in Frankrijk (april/mei) en Duitsland (september) in het verschiet. In Den Haag hoopt de liberale premier Mark Rutte dat hij aan zijn derde ambtstermijn kan beginnen, het liefst aan het hoofd van een rechts kabinet.

Uiteindelijk haalde Lodewijk Asscher die post binnen, maar hij weet voorlopig nog geen potten te breken. De partij stevent af op haar slechtste resultaat ooit. In de peilingen schommelen de sociaaldemocraten rond tien zetels, een verlies van 28 tegenover 2012.

‘De partij heeft te veel toegegeven aan de liberale coalitiepartner’, zegt Koos de Groot. De gepensioneerde bouwvakker zit met een gezelschap op een terras in de schaduw van het parlement. ‘De PvdA heeft gewoon te veel op de rechtse kant gevaren’, zegt hij. ‘En daar wordt ze nu voor afgestraft.’ Al geeft hij toe dat de klap volgens hem iets te hard dreigt te worden. Van een spectaculaire inhaalrace zoals in 2012 is ditmaal geen sprake.

Een belangrijk struikelpunt is de flexibilisering van de arbeidsmarkt. ‘Bijna niemand wordt nog aangenomen voor een vaste baan’, zegt Elly Heemskerk, netwerkster bij de FNV, die ook aan tafel zit. ‘Dat valt zeker op nu de economie opleeft: haast alle extra banen zijn als uitzendkracht of flexjob.’

Daarbij komt nog dat veel jobs naar buitenlandse krachten gaan die door onderaannemers goedkoop aan het werk worden gezet. ‘Je moet tegenwoordig goed je talen kennen op de bouwwerf, anders komt het niet goed’, zegt dakdekker Ed Van der Laan droogjes terwijl hij een sigaret rolt.

Hervormingen van de pensioenen

©Mediafin

Nog zoiets: de hervorming van het pensioenstelsel. Tegen 2021 stijgt de pensioenleeftijd naar 67 jaar en drie maanden. Daarna wordt die grens geregeld met drie maanden verhoogd, afhankelijk van de stijging van de levensverwachting. ‘Daarbij wordt geen rekening gehouden met zware beroepen’, zegt Heemskerk. ‘Wij bij FNV Bouw vinden dat zoiets niet kan. Wie op zijn 15de als bouwvakker begint, moet er als eerste uit.’

Toch is een terugkeer naar 65 jaar uitgesloten, vindt het gezelschap. ‘Dan gooien we de rekening gewoon over de schutting bij de jongeren’, zegt Oosenbrug. ‘Dat kan niet de bedoeling zijn.’ Hij bestempelt de ouderenpartij 50Plus, die ijvert voor een verlaging van de pensioenleeftijd, als een populistische partij. ‘Roep maar iets voor de eigen achterban zonder goede financiële onderbouw. 50Plus kiest voor de gemakkelijke oplossingen.’

Peilingen zijn nattevingerwerk

Opvallend is dat de liberale VVD van premier Mark Rutte een pak minder zwaar wordt afgerekend op het beleid van de afgelopen 4,5 jaar. Rutte weet het verlies te beperken, leren de jongste peilingen en kan met zijn liberale VVD zelfs de grootste worden. ‘Die peilingen zijn nattevingerwerk’, moppert De Groot, ‘er zijn nog zo veel onbesliste kiezers.’

Geert Wilders floreert op de onvrede. Hij legt de vinger precies op de zere plek
Kiezer

Meer dan de helft van de kiezers heeft inderdaad zijn keuze nog niet gemaakt. Dat maakt de laatste dagen voor de stembusslag extra spannend. Sowieso was het een opvallend makke campagne, waarin geen dominant verkiezingsthema kwam bovendrijven. De campagne ging vaker over de campagne zelf dan over de inhoud.

Rutte probeerde van de verkiezingen een tweestrijd met Geert Wilders te maken. Maar omdat de rechts-populist elk debat weigerde, was het lastig duelleren. Pas maandagavond treedt Wilders voor het eerst, en voor het laatst, in het strijdperk met Rutte. Voor de rest beperkte hij zich tot enkele bliksembezoeken en twitterde hij zich een slag in de rondte.

De vinger op de zere plek

In een Haags café zegt barvrouw Marijke dat ze woensdag voor Wilders stemt. ‘Het is nog maar de tweede keer dat ik ga stemmen’, zegt ze, terwijl ze met routineuze nonchalance een vaasje Heineken tapt. Noem het gerust een proteststem. ‘Ouderen moeten naar de voedselbank omdat ze niet rondkomen met hun pensioen. Dat kan je je toch niet voorstellen. Terwijl we vluchtelingen opvangen en hen meteen een gratis mobiel geven. Dat kan niet blijven duren.’

‘Geert Wilders floreert op de onvrede’, zegt een vrouw - ‘Neen, mijn naam hoeft niet in de krant’ - die ook tevergeefs naar het Plein is afgezakt. ‘Hij legt de vinger precies op de zere plek. En dan voelen de mensen zich gehoord.’ Toch heeft ze een wrang gevoel bij de populariteit van de PVV-kopman. ‘Het is natuurlijk heel comfortabel voor Wilders. Hij blijft aan de kant staan roepen zonder daar op afgerekend te worden. Ik vind het bijna eng.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud