nieuwsanalyse

Italiaanse ex-premier Renzi dreigt met regeringscrisis

De Italiaanse ex-premier Matteo Renzi dreigt met een nieuwe regeringscrisis in zijn land.

De leider van de kleine coalitiepartner Italia Viva daagt premier Giuseppe Conte uit de stekker uit zijn bestuursploeg te trekken na een conflict over een hervorming van justitie.

Boven de Italiaanse regering hebben zich weer donkere wolken samengepakt. En dit keer is het de kleinste partner, Italia Viva, die de spanningen in de linkse coalitie opdrijft.

De geplande hervorming van justitie vormt de aanleiding voor de nieuwe crisis. Op instigatie van de links-populistische Vijfsterrenbeweging keurde de ploeg van premier Giuseppe Conte deze week plannen goed om processen niet langer in de tijd te beperken.

Eindeloze rechtszaken

De Italiaanse justitie heeft al decennia de reputatie rechtszaken eindeloos te laten aanslepen. Om dat probleem te verhelpen heeft de wetgever jaren geleden beslist dat een proces in de meeste gevallen niet langer mag duren dan de maximumstraf die de beklaagde riskeert voor het misdrijf waarvoor hij terechtstaat. Raakt de zaak niet op tijd rond, dan volgt een verticale klassering.

Premier Conte, de bal ligt in uw kamp. U kan proberen een andere meerderheid op de been te brengen. U weet hoe dat moet want u heeft het al eens gedaan.
Matteo Renzi
Leider Italia Viva

De regel is de Vijfsterrenbeweging al langer een doorn in het oog. Vooral in ingewikkelde financiële zaken speelt die in het nadeel van justitie. De tijdslimiet leidde er onder meer toe dat de voormalige Italiaanse premier Silvio Berlusconi een aantal keer aan een straf ontsnapte. Daarom stelde de anti-establishmentbeweging voor de regel weer af te schaffen.

Maar dat is niet naar de zin van ex-premier Matteo Renzi en zijn nieuwe partij, Italia Viva. Om alsnog zijn slag thuis te halen dreigt hij ermee een van de volgende weken een motie van wantrouwen in te dienen tegen minister van Justitie Alfonso Bonafede, een vooraanstaand lid van de Vijfsterrenbeweging. In een poging premier Conte duidelijk te maken dat hij bereid is het spel hard te spelen, boycotten de twee ministers van Renzi's partij donderdagavond de ministerraad.

Als team spelen

De acties schoten de regeringsleider in het verkeerde keelgat. 'Een minister heeft altijd de plicht een ministerraad bij te wonen. We moeten altijd als een team spelen. Als een speler dat niet meer doet of enkel aan zichzelf denkt of bewust fouten maakt, dan stevenen we af op een nederlaag', zei Conte na afloop van de ministerraad.

In een poging de aanhang van de partij in aanloop naar dat congres te mobiliseren riep Di Maio de Italianen op dit weekend in Rome 'vreedzaam te demonstreren' tegen een systeem dat 'onze wetten wil afschaffen'.

De uithaal leek maar weinig indruk te maken op Renzi. In een video op Facebook daagde hij de premier zelfs uit de stekker uit de regering te trekken.

'Premier Conte, de bal ligt in uw kamp. U kan proberen een andere meerderheid op de been te brengen. U weet hoe dat moet want u heeft het al eens gedaan', klonk het. Renzi verwees naar de regeringswissel die Conte in september vorig jaar doorvoerde. Nadat Matteo Salvini in de zomer het verstandshuwelijk van zijn uiterst rechtse Lega met de Vijfsterrenbeweging opgeblazen had, ging de premier in zee met de centrumlinkse Democratische Partij en Italia Viva.

'Als u een nieuwe meerderheid wil, breng die dan op de been. We zullen een handje toesteken en u aanmoedigen. Maar wij gaan onze ideeën niet overboord gooien om per se een zitje te behouden', ging Renzi nog voort. 'Nieuwe verkiezingen zijn een andere optie.'

Motie van wantrouwen

Conte liet weten zijn conclusies te zullen trekken als Renzi een van de volgende weken inderdaad een motie van wantrouwen uitlokt tegen zijn minister van Justitie. 'We willen Italia Viva niet inruilen voor een andere partner maar die partij moet wel duidelijk maken wat ze nu eigenlijk wil.'

Een minister heeft altijd de plicht een ministerraad bij te wonen. We moeten altijd als een team spelen. Als een speler dat niet meer doet of enkel aan zichzelf denkt of bewust fouten maakt, dan stevenen we af op een nederlaag.
Giuseppe Conte
Italiaanse premier

De premier van de derde economie van de eurozone rekent er mogelijk op dat Renzi zijn dreigement uiteindelijk niet hard maakt. Geen van de drie regeringspartijen heeft baat bij nieuwe verkiezingen. Volgens de peilingen draaien die uit op een grote triomf voor Salvini en co. De Democratische Partij zou de schade nog enigszins kunnen beperken maar Italia Viva zou niet over de kiesdrempel raken. En voor de Vijfsterrenbeweging dreigt een pandoering.

De links-populisten kampen met een leiderschaps- en existentiële crisis sinds Luigi di Maio vorige maand een stap opzij deed als uithangbord van de partij. Volgende maand gaat de Vijfsterrenbeweging op zoek naar een nieuwe leider en de juiste marsrichting.

Demonstreren

In een poging de aanhang van de partij in aanloop naar dat congres te mobiliseren riep Di Maio de Italianen op dit weekend in Rome 'vreedzaam te demonstreren' tegen een systeem dat 'onze wetten wil afschaffen'. Hij hint niet alleen op de hervorming van justitie maar ook op de invoering van een universeel minimuminkomen dat maar moeilijk uit de startblokken raakt.

Over een andere prioriteit van de Vijfsterrenbeweging, de inkrimping van het aantal parlementsleden, kunnen de Italianen zich binnenkort wel uitspreken. Op 29 maart vindt over dat plan een referendum plaats. Als de bevolking groen licht geeft, kunnen ten vroegste in juli nieuwe parlementsverkiezingen plaatsvinden in Italië. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect