analyse

Jamaicaformatie van Merkel staat voor uur van de waarheid

©AFP

Het is D-day voor de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Ze wil donderdag weten of een jamaicacoalitie met christendemocraten, liberalen en groenen een kans op slagen heeft.

‘Het is steeds duidelijker: Jamaica wordt geen plezierreis maar een zwaar experiment.’ Andreas Scheuer, een kopstuk van de Beierse christendemocraten, was gisteren sceptisch over de formatie van een regering van christendemocraten, liberalen en groenen. Die ongeziene coalitie krijgt steevast de bijnaam jamaicacoalitie omdat de partijkleuren overeenkomen met die van de Jamaicaanse vlag.

Na vier weken van verkennende gesprekken bereiken de onderhandelaars vandaag een eerste deadline. Ze willen weten of er een stevige basis is om te beginnen aan het echte formatieoverleg. Scheuer staat niet alleen met zijn scepsis. Ook liberale en groene kopstukken lieten de afgelopen dagen verstaan dat het kantje boord wordt. Al waren die uitspraken ongetwijfeld bedoeld om de gesprekspartners aan te zetten tot compromissen.

Iedereen rond de onderhandelingstafel beseft dat er weinig alternatieven zijn voor de jamaicacoalitie. De enige andere haalbare coalitie is er een tussen de christen- democratische combine CDU/CSU en de sociaaldemocratische SPD. Maar na het desastreuze verkiezingsresultaat van 24 september - de SPD haalde de slechtste score sinds 1949 - besloten de sociaaldemocraten aan de zijlijn te blijven.

Water bij de wijn

En dus zat er voor de CDU/CSU van Angela Merkel niets anders op dan om de tafel te gaan zitten met de liberale FDP en de groenen. Vooral de twee laatste partijen deden bij de aftastende gesprekken van de voorbije maand al flink wat water bij de wijn. ‘Nu is het aan de conservatieven om wat soepelheid te tonen’, zei FDP-boegbeeld Christian Lindner eerder deze week. ‘Ik veronderstel dat alle partijen van goede wil zijn.’

Nu is het aan de conservatieven om soepelheid te tonen.
Christian Lindner
FDP-voorzitter

De onderhandelaars bewaarden de moeilijkste thema’s tot het einde: Europa, migratie en klimaat. Over Europa voeren vooral de liberalen de forcing. Zij staan voor een veel strakkere koers en willen armlastige eurolanden niet langer bijspringen. De FDP is immers niet vergeten dat ze bij de verkiezingen van 2013 uit het parlement verdween nadat ze door haar achterban was afgestraft voor de redding van Griekenland.

Een harde dobber is ook het vluchtelingenbeleid. Daarvoor is het vooral uitkijken naar de christendemocraten. Na de verkiezingen stemde Merkel in met de beperking van het aantal vluchtelingen tot 200.000 per jaar. Met lange tanden stemde ze daarmee in met een eis van de Beierse zusterpartij CSU. Die had bij de verkiezingen eind september een zware klap gekregen en gaf de schuld aan Merkel en haar ‘lakse’ asielbeleid.

Niet bereid tot toegevingen

De groenen hebben al laten weten dat ze zich verzetten tegen elke beperking van de vluchtelingenstroom. Bovendien zetten ze de voet dwars over het terugschroeven van het recht op gezinshereniging voor vluchtelingen. Maar de Beierse conservatieven tonen zich niet bereid tot toegevingen. Gevraagd of hij een compromis wou sluiten, antwoordde de CSU-onderhandelaar Alexander Dobrindt met een afgemeten ‘Nein’.

Voor de groenen is de score inmiddels 0-10.
Jürgen Trittin
Kopstuk Duitse groenen

Als de groenen moeten inbinden, dreigt de formatie van de jamaicacoalitie te kapseizen. Want de partij wil de resultaten van de verkennende gesprekken op 25 november voorleggen aan haar achterban. En die achterban mort steeds luider. Jürgen Trittin, een oud-strijder bij de groenen, mopperde dat ‘geen enkel punt van ons 10-puntenplan’ nog op tafel ligt. ‘Voor de groenen is de score inmiddels 0-10’, zei Trittin.

Standpunten mijlenver uiteen

De standpunten van de jamaicapartijen ligt vaak mijlenver uiteen. Het is daarom handig meegenomen dat de volgende regering liefst 30 miljard euro extra kan uitgeven. Maar ook over de besteding van de extra miljarden lopen de meningen uiteen: de liberalen mikken op een belastingverlaging, terwijl de groenen investeringen eisen. Minister van Financiën Peter Altmaier - die na de verkiezingen Wolfgang Schäuble verving - waarschuwde dat ‘het geld niet aan de bomen groeit’.

Het is de vraag of de Duitsers dit jaar nog een nieuwe regering krijgen. Hoe langer de onderhandelingen aanslepen, hoe groter de weerstand tegen een jamaicacoalitie. Een recente peiling van de zender ARD toonde dat 55 procent van de ondervraagden gelooft in Jamaica. Vlak na de verkiezingen was dat nog 76 procent. En vooral de christendemocraten van Merkel zijn in de peilingen aan de verliezende hand.

Ondanks alles staan de onderhandelaars huiverachtig tegen het opblazen van de onderhandelingen. Omdat de sociaaldemocraten ervoor hebben gekozen hun wonden in de oppositie te likken, zijn de enige alternatieven een minderheidskabinet of vervroegde verkiezingen. Maar daarvoor staat niemand te springen. De vrees is groot dat vooral de rechtspopulistische AfD zal profiteren van de politieke impasse. En dus zit er voor de onderhandelaars niets anders op dan stug door te werken. Een plezierreis wordt het inderdaad niet.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud