Johnson stuurt brexitoverleg naar nieuw dramatisch laagtepunt

Michel Barnier kreeg van de EU-leiders een soepel onderhandelingsmandaat met ruimte voor compromis. ©EPA

De Britse premier Boris Johnson eist van Europa een 'radicale ommezwaai' om een no-deal te vermijden. Leidt de patstelling tot een drama of klimt Johnson toch weer uit de brexitgracht?

'We gaan als machtige onafhankelijke handelsnatie bloeien, met controle over onze eigen grenzen en vis, en de beslissing over onze eigen wetten.' Met die woorden eindigde premier Boris Johnson vrijdag een televisieboodschap waarin hij de Britten voorbereidt op een no-deal, een vertrek uit de Europese markt en douane-unie zonder een handelsakkoord.

Johnson gebruikt de trukendoos van de Amerikaanse president Donald Trump om een crisismoment te forceren in de gesprekken over een toekomstig samenwerkingsakkoord met Europa. Europa krijgt alle schuld voor het nieuwe brexitdrama. En de inhoud van de Britse boodschap hoeft niet te kloppen.

Zo zegt Johnson dat hij een handelsakkoord wenste gelijkaardig aan dat van de Unie met Canada en 'nu moeten we ons klaarmaken voor een akkoord zoals de EU heeft met Australië.' Een Canada-deal was nooit aan de orde, wel een tarief- en quotavrije toegang tot elkaars markten. En Europa heeft geen handelsakkoord met Australië.

Noodrem

De tirade toont hoe gepikeerd Johnson reageert op de harde boodschap die de Europese leiders donderdag formuleerden: Londen moet in actie komen als het een akkoord wil . De 27 lidstaten vormen een front ondanks alle Britse pogingen om landen los te weken en de geloofwaardigheid van Michel Barnier als Europese onderhandelaar neer te halen. De Britse premier legt de bal weer bij de Europeanen: een no-deal kan alleen vermeden worden als de Europeanen het geweer radicaal van schouder veranderen, is de boodschap.

Londen trekt aan de noodrem op een cruciaal moment: er resten nog hooguit drie weken om een handelsakkoord uit te onderhandelen. Op 1 januari 2021 maakt het Verenigd Koninkrijk geen deel meer uit van de interne markt en de Europese douane-unie.

Barnier

Wellicht maakte die dramatisering deel uit van de strategie die de EU-leiders donderdagnamiddag afspraken met Barnier. De Nederlandse premier Mark Rutte zag in het dreigement van Johnson vrijdag veeleer een 'positieve boodschap': Europa is bereid in actie te komen, maar verwacht hetzelfde van de Britten.

De Britse regering reed zich in de namiddag evenwel vast met haar egelstelling. Nadat Johnson zelf nog de deur openhield voor overleg met Europa, liet ook Commissievoorzitter Ursula von der Leyen weten dat de voorziene onderhandelingen plaatsvinden. Volgende week in Londen, de week daarna in Brussel. Waarop een woordvoerder van Downing Straat 10 dan weer reageerde met de boodschap dat alle onderhandelingen stilgelegd worden. Na veel geharrewar over het al dan niet plaatshebben van de gesprekken, is nu besloten om maandag te overleggen over hoe het verder gaat.

Wel is duidelijk dat de EU-lidstaten onderhandelaar Barnier verregaande bewegingsruimte gunnen om alsnog een deal te smeden en nieuwe mogelijkheden te verkennen, zolang zo'n akkoord verkoopbaar blijft in Europa. 'Barnier kan daar creatief mee aan de slag,' beklemtoont Rutte.

'Het zou gek zijn om geen deal te sluiten met de Britten, maar nog gekker om een slecht akkoord te sluiten,' erkent de Belgische premier Alexander De Croo. Fair play, sancties voor het niet-naleven van eerlijke concurrentie en visserij blijven de pijnpunten. Zelfs de Franse president Emmanuel Macron erkent dat zijn vissers na de brexit rechten zullen verliezen. Maar de visserij opofferen aan de brexit is een drama te ver.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud