analyse

Juridische nederlaag kan Johnson verkiezingen helpen winnen

Brits premier Boris Johnson. ©EPA

Brits premier Boris Johnson is het 'grondig oneens' met het Hooggerechtshof, dat zijn opschorting van het parlement onwettig noemde. 'Veel mensen willen de brexit tegenhouden.'

Het Supreme Court, de hoogste rechtsinstantie in het Verenigd Koninkrijk, bezorgde Conservatief premier Boris Johnson dinsdagochtend een zware juridische blamage. Zijn beslissing om het parlement te laten opschorten van 9 september tot 14 oktober is 'onwettig', waardoor de leden van het Lager- en Hogerhuis woensdag alweer bijeenkomen.

Ik ben het grondig oneens met de beslissing van het Hooggerechtshof.
Boris Johnson
Brits premier

'Ik ben het grondig oneens met de beslissing van het Hooggerechtshof', reageerde Johnson dinsdagmiddag vanuit New York, waar hij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties bijwoont.

Johnson onderstreepte andermaal dat het perfect legitiem is een parlementaire sessie af te breken en na een pauze een nieuw parlementair jaar te openen met de Queen's Speech. Tijdens die toespraak leest koningin Elizabeth de nieuwe beleidsplannen van de regering voor. 

Nieuwe deal

De elf rechters betwistten dat inderdaad niet. Wel volgen ze de kritiek van politieke tegenstanders dat een opschorting van het parlement doorgaans maar enkele dagen duurt, geen vijf weken. Volgens de oppositiepartijen wilde Johnson zo elk debat over een chaotische no-dealbrexit op 31 oktober, waar de Conservatief lijkt op aan te sturen, dwarsbomen.

Zonder succes overigens. Begin september stemden oppositieleden en 21 dissidente partijgenoten een wet die Johnson verplicht brexituitstel te vragen tot 31 januari, tenzij hij een brexitdeal door het parlement kan loodsen.

Johnson herhaalde dinsdag dat het zijn doel is een nieuwe deal met Brussel te beklinken op de Europese top van 17 oktober, ook al lopen daar voorlopig amper onderhandelingen over. Dinsdag heeft Johnson, naast een toespraak voor de VN, daarover sowieso bilaterale gesprekken met Europese leiders in New York gepland. Dinsdagnacht vliegt hij dan terug naar Londen, in plaats van woensdag, zodat hij morgen de vervroegde heropening van het parlement kan bijwonen.

Zijn ontslag aanbieden, zoals de oppositiepartijen vragen na de juridische nederlaag, sluit Johnson alvast uit. Ook suggereerde hij dinsdag andermaal dat hij de wet die hem een brexituitstel opdringt, wel eens zou kunnen negeren. Dat dreigt hem in een nog groter juridisch gevecht te doen belanden. Het zou perfect passen in zijn politieke en electorale strategie.

Vijanden

Sinds hij eind juli Theresa May opvolgde als premier en partijleider, koos Johnson radicaal voor de harde brexitaanpak. Na drie jaar onnavolgbaar brexitgesteggel zal het VK op 31 oktober desnoods zonder deal uit de EU stappen, hoe economisch schadelijk dat ook is. Het kritische parlement liet hij opschorten, hoe democratisch schadelijk dat ook is. De wet zou hij wel eens kunnen negeren, hoe juridisch schadelijk dat ook is. En de 21 dissidenten liet hij uit zijn fractie gooien, waardoor hij zijn parlementaire meerderheid opblies, hoe politiek schadelijk dat ook is.

Laat er geen twijfel over bestaan dat veel mensen de brexit willen tegenhouden.
Boris Johnson
Brits premier

Zo hoopt Johnson, ingefluisterd door zijn omstreden strateeg Dominic Cummings, zijn imago van ideologisch zuivere brexiteer te behouden. Als de man die 'de wil van het volk' respecteert, in tegenstelling tot de volksvertegenwoordigers die de brexit maar blijven uitstellen. Zo kan hij de vervroegde verkiezingen, die dit najaar zo goed als onvermijdelijk zijn, framen als de clash van 'people versus parliament'.

En sinds dinsdag ook eens te meer versus het gerecht. 'Laat er geen twijfel over bestaan dat veel mensen de brexit willen tegenhouden', reageerde Johnson niet toevallig op het vonnis van het Supreme Court. 'Er zijn veel mensen die willen vermijden dat dit land uit de EU stapt.'

Het is goed in herinnering te brengen hoe de Britse eurosceptische media in het najaar van 2016 reageerden toen een Engelse rechtbank premier May verplichtte de parlementaire toestemming te vragen om de brexitgesprekken met Brussel aan te knopen.

'Enemies of the People' - vijanden van het volk - betitelde de tabloid Daily Mail destijds de drie rechters. De uiterst omstreden titel werd bedacht door James Slack, de chef politiek van de krant. Enkele maanden later werd Slack woordvoerder van May, een functie die hij onder Johnson behield.

Voorsprong

Hoe populistisch en gecontesteerd Johnsons aanpak ook mag zijn, de strategie lijkt wel degelijk aan te slaan bij 'het volk'. In de peilingen blijven de Conservatieven de grootste partij, en bedraagt de voorsprong op Labour, de grootste oppositiepartij, intussen gemiddeld 8 procentpunten. Toen Johnson eind juli aantrad, lagen beide partijen nog nek aan nek.

Het is dan ook geen toeval dat Labour-leider Jeremy Corbyn, tot wanhoop van veel partijleden, de voorbije dagen op het Labour-congres bleef weigeren zich tegen een brexit uit te spreken. Omdat ook een flink deel van de traditionele arbeidersachterban destijds Leave stemde.

Als Labour en andere oppositiepartijen eerder deze maand tegen Johnsons verzoek stemden om voor 31 oktober verkiezingen te organiseren, was dat heus niet alleen omdat ze eerst een no deal willen vermijden. Eerder vrezen ze een verkiezingsnederlaag.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud