Kruipt de verzuring in de kuiten van de Europese marathontop?

De Italiaanse premier Giuseppe Conte krijgt weinig hoogte van zijn Nederlandse collega Mark Rutte, de leider van de 'zuinige vier'. ©EPA

Na een moeilijke onderhandelingsnacht komt Europees Raadsvoorzitter Charles Michel met een nieuw compromisvoorstel. Hij wil de eindmeet halen, maar de race kan nog een ferme kuitenbijter worden.

Leiders van de 27 EU-lidstaten zijn al voor de vierde dag in Brussel bijeen voor overleg. De chefs moeten een akkoord vinden over een Europese begroting voor de volgende zeven jaar en een tijdelijk herstelfonds. Dat moet Europa toelaten snel de rebound te maken na de coronarecessie.

De duur van het overleg, de irritaties en wrijvingen beginnen zwaar te wegen, zeker nu de onderhandelingen zondag tot diep in de nacht duurden. Raadsvoorzitter Charles Michel kan niet meer terug. Hij moet tot het einde gaan. 'Ik hoop dat de kranten morgen koppen dat we de mission impossible tot een goed einde brachten', peperde hij de verzamelde leiders zondag in bij het diner.

De krantenkoppen waar Michel van droomt, bleven uit. Bilaterale onderhandelingen tot half zes, leverden wel een doorbraak op in de discussie over de omvang van het herstelpakket en de verdeling tussen leningen en subsidies. Het pakket blijft op 750 miljard euro maar het aandeel subsidies wordt verminderd van 500 naar 390 miljard. Het aandeel leningen groeit zo tot 360 miljard.

390
miljard euro aan subsidies
komen er in de Europese herstelpot van 750 miljard euro. Dat is minder dan Merkel en Macron wensten, maar meer dan de zuinige landen wilden.

Over die verdeling heeft Michel een akkoord gesloten waar ook kanselier Angela Merkel, president Emmanuel Macron, de Nederlandse premier Mark Rutte en de Italiaanse premier Giuseppe Conte achter staan. Of alle lidstaten daarmee kunnen leven, is koffiedik kijken.

Michel belooft nu een nieuwe compromistekst wanneer de vergadering van de Europese leiders herneemt om 16 uur. Die belofte hing ook zondag een hele dag over het overleg, maar werd nooit hard gemaakt. Als er een nieuwe tekst is, gaat het dit keer wel tot de finish. Al zal de finale onderhandeling vermoedelijk weer de nacht ingaan.

Losse eindjes

Enkele cruciale punten zijn nauwelijks besproken door de 27 EU-leiders. De koppeling van centen aan de eerbiediging van de rechtsstaat blijft onverteerbaar voor Hongarije en Polen. Ruttes 'noodrem', een veto dat toelaat de uitkering van herstelgeld aan bijvoorbeeld Italië stil te leggen in afwachting van een politieke discussie op hoog niveau, is evenmin rond.

Over de Europese begroting voor de volgende zeven jaar, goed voor 1.074 miljard euro, is nog nauwelijks gesproken. Nochtans is dat het moeilijkste: elk land moet voldoende snoepjes op zak hebben om de deal goed te keuren. Die meerjarenbegroting legt tegelijk de prioriteiten bloot voor de komende jaren. Elke delegatie rekent zorgvuldig uit welke gevolgen een kleine wijziging in de pot betekent.

Boeman Rutte

Bij een marathon is het altijd opletten voor verzuring die de spieren verkrampt. Dat risico is er ook voor deze Europese top. De irritatie en meningsverschillen tussen noordelijke en zuidelijke lidstaten, grote en kleine landen en oost en west liepen de voorbije dagen behoorlijk op.

Vooral Mark Rutte speelt al drie dagen de boeman voor de zuidelijke EU-landen op de Europese top. Rutte peuterde de ene concessie na de andere los bij Europees Raadsvoorzitter Charles Michel. En hij legde na zo'n succes meteen nieuwe harde eisen op tafel. De Italiaanse premier Giuseppe Conte beschuldigde Rutte zondag van 'chantage'.

De Hongaarse premier Viktor Orban, die moeilijk doet over de koppeling van Europees geld aan het eerbiedigen van de rechtsstaat, wijst gretig naar Rutte: 'Als er geen akkoord komt, is dat niet mijn schuld, maar wel de verantwoordelijkheid van de 'Hollander' - de Dutch guy', zei hij.

'Als er geen akkoord komt, is dat niet mijn schuld, maar wel de verantwoordelijkheid van de 'Hollander' - de Dutch guy.'
Viktor Orban
Premier Hongarije

Ook het vetorecht van Rutte op de uitbetaling van Europees herstelgeld aan pakweg Italië of Spanje ligt zwaar op de maag. Zo'n veto is niet alleen moralistisch maar ook een motie van wantrouwen tegen de Europese Commissie, die de herstelplannen van elk land niet streng genoeg zou beoordelen. Vandaar dat Conte beklemtoont dat 'een overgroot deel van de lidstaten , waaronder ook grote landen als Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje de Europese instellingen verdedigen en het Europees project'.

Een overgroot deel van de lidstaten , waaronder ook grote landen als Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje, verdedigen de Europese instellingen en het Europees project.
Giuseppe Conte
Premier Italië

Orban noemde Rutte een 'communist', met zijn controle op andere lidstaten. 'Leiders als deze hebben geen idee waar wij voor vochten', zegt hij. Dat Rutte de sfeer bederft, zet hem uit wind, waardoor hij zijn kaarten dicht bij de borst kan houden. Straks moet Orban wel eieren voor zijn geld kiezen. Voor elke euro die Hongarije afdraagt aan Europa krijgt het er zes terug in de vorm van subsidies. Wellicht heeft hij goed gekeken hoeveel concessies Rutte kreeg door het been stijf te houden. Als Michel ook Polen en Hongarije wil overtuigen, zal er boter bij de vis moeten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud