nieuwsanalyse

Luigi Di Maio stapt op als leider Vijfsterrenbeweging

'Ik ben moe, uitgeput', zei Luigi Di Maio tegen zijn entourage. ©REUTERS

De partijleider van de links-populistische partij kondigt zijn vertrek aan vier dagen voor de cruciale verkiezingen in het rode bastion Emilia-Romagna. Dat wakkert de speculatie over het lot van de Italiaanse regering aan.

‘Vandaag komt voor mij een einde aan een tijdperk, namelijk dat van partijleider. Maar ik zal de Vijfsterrenbeweging nooit in de steek laten want dat is mijn familie.’ Met die woorden kondigde de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Luigi Di Maio gisteravond op een partijmeeting aan dat hij een stap opzij doet als leider van de links-populistische partij. Het ontslag hing al een tijdje in de lucht.

Di Maio had de afgelopen dagen bij zijn entourage al laten doorschemeren ernstig te overwegen als partijleider af te treden. 'Ik ben moe, uitgeput. Ik wil wel minister van Buitenlandse Zaken blijven, maar het moment is aangebroken om in de partij een stap opzij te zetten', vertrouwde hij zijn naaste medewerkers toe.

Komeet

De 33-jarige autodidact was twee jaar geleden als een komeet naar de top van de Vijfsterrenbeweging geschoten, nadat het uithangbord van de anti-establishmentpartij Beppe Grillo besloten had zich weer op zijn carrière als komiek te concentreren. 

15 procent
in peilingen
De Vijfsterrenbeweging peilt op 15 procent.

Onder Di Maio's leiding kwam de partij als grote winnaar uit de parlementsverkiezingen van maart 2018. Ze wist zowat een derde van de Italiaanse kiezers te verleiden. De concurrentie volgde op straatlengtes.

Maar het echt zware werk moest toen nog beginnen. De Italiaanse kiezer had de kaarten zo moeilijk geschud dat geen enkele coalitie voor de hand lag. Na een maandenlange impasse ging de Vijfsterrenbeweging een verstandshuwelijk met de uiterst rechtse Lega van Matteo Salvini aan.

Niet uit de verf

Veel vreugde beleefden Di Maio en co. niet aan dat regeringsavontuur. Met zijn antimigratie- en anti-Europese retoriek zoog Salvini alle aandacht naar zich toe. De ministers van de Vijfsterrenbeweging kwamen amper uit de verf.

In Italië stappen partijleiders alleen op als het huis in brand staat.
Francesco Galietti
Consultant Policy Sonar

Dat weerspiegelde zich in de peilingen. Terwijl de Lega dag na dag aan populariteit won, zonk de anti-establishmentpartij steeds dieper weg. De Europese verkiezingen van mei vorig jaar drukten Di Maio en co. met de neus op de feiten: terwijl de Lega meer dan 34 procent van de kiezers voor zich won, strandde de Vijfsterrenbeweging op 17 procent. Intussen peilt de partij op 15 procent.

De resultaten van de Europese electorale race deden Salvini dromen van nieuwe nationale verkiezingen en een versterkte machtsbasis in eigen land. In de zomer van vorig jaar trok hij de stekker uit het verstandshuwelijk met de Vijfsterrenbeweging, in de hoop een vervroegde parlementaire stembusslag uit te lokken.

Overlopers

Maar de Italiaanse premier Giuseppe Conte stak spaken in de wielen. In een poging een verlengstuk te breien aan zijn mandaat als regeringsleider verzoende hij water en vuur: hij overtuigde de top van de Vijfsterrenbeweging en de Democratische Partij hun historische rivaliteit opzij te zetten en het land samen te besturen.

Ik ben moe, uitgeput. Ik wil wel minister van Buitenlandse Zaken blijven, maar het moment is aangebroken om een stap opzij te doen in de partij.
Luigi Di Maio
Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken

De plannen deden heel wat stof opwaaien, zeker in de rangen van de Vijfsterrenbeweging. Zowat dertig parlementsleden keerden de partij de rug toe of werden uit de beweging gezet sinds september vorig jaar. Enkelen liepen over naar de Lega, waardoor de meerderheid van de regering in de senaat flinterdun is. 

Opgejaagd door de zwakke prestaties in de peilingen, de spanningen in de Vijfsterrenbeweging en de in zijn nek hijgende Salvini schopte Di Maio de voorbije weken om zich heen. Meer dan eens ging hij in de clinch met zijn centrumlinkse regeringspartner. Hij echode zelfs het anti-Europese en antimigratiediscours van Salvini.

Tot wanhoop en frustratie van Grillo. Die riep zijn opvolger nog geen twee maanden geleden tijdens een onderhoud in een luxehotel op een boogscheut van het Forum Romanum tot de orde. 'Stop het gestook in de regering, want de politieke toekomst van de Vijfsterrenbeweging hangt af van het welslagen van de coalitie met de Democratische Partij', luidde de niet mis te verstane boodschap.

Regionale verkiezingen

Het ontslag van Di Maio als partijleider komt er vier dagen voor de cruciale verkiezingen in het rode bastion Emilia-Romagna. Sinds de Tweede Wereldoorlog is de noordoostelijke regio met als hoofdstad Bologna onafgebroken in linkse handen.

Stop het gestook in de regering, want de politieke toekomst van de Vijfsterrenbeweging hangt af van het welslagen van de coalitie met de Democratische Partij.
Beppe Grillo
Historische uithangbord Vijfsterrenbeweging

Als de Lega met zijn rechtse partners, Forza Italia van ex-premier Silvio Berlusconi en Fratelli d'Italia, erin slaagt een bres in de rode dam te slaan, zou de regering-Conte op haar grondvesten kunnen daveren en zijn vervroegde parlementsverkiezingen niet langer uitgesloten.

'Het vertrek van Di Maio voorspelt weinig goeds voor de toekomst van de huidige regering', zegt Francesco Galietti van Policy Sonar, een consultant die politieke risico's poogt in te schatten. 'Het komt op een moment dat de Democratische Partij er alles aan doet de regering nieuw leven in te blazen. In Italië stappen partijleiders alleen op als het huis in brand staat.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect