M/V van de week | Margrethe Vestager

©Bloomberg

Onverschrokken ‘Tax Lady' riskeert politieke carrière met veto tegen Frans-Duitse treinfusie.

Jullie ‘Tax Lady’ haat de VS echt.’ Een boze Donald Trump haalde in juni vorig jaar in de marge van de G7 in Canada uit naar de Europese aanpak van internetreuzen als Facebook, Google, Apple en Amazon. De toorn van Trump was gericht tegen Margrethe Vestager (spreek uit: vest-ejer), de Europese commissaris voor Mededinging die de Amerikaanse parels aan de techkroon een na een miljardenboetes oplegt.

Apple heeft intussen de 13 miljard euro ontdoken belastingen netjes terugbetaald aan Ierland. Maar ook fiscale gunstregimes in Nederland en Luxemburg sabelde de onverschrokken Deense neer, net zoals het Belgische belastingregime van overwinstrulings. Het Europees Hof van Justitie velt donderdag het definitieve oordeel over de terugbetaling van goed 700 miljoen euro illegale staatssteun die multinationals in ons land genoten.

Haar eenzame strijd tegen de grootste bedrijven ter wereld maakt van Vestager een icoon. Ze wordt afgeschilderd als rockster, ijskoningin of de ‘machtigste politica’ van Europa. Zelf blijft de domineesdochter met de voetjes op de grond en breit ze tijdens lange vliegreizen olifantjes.

Jacht op multinationals. Margrethe Vestager, door de Amerikaanse president Donald Trump ook wel ‘your Tax Lady’ genoemd, dankt haar faam als machtigste vrouw van Europa aan haar niet-aflatende strijd tegen belastingvoordelen voor multinationals. Ze gaf Amerikaanse techbedrijven als Google, Amazon en Apple hoge boetes. Maar ook de Belgische taxrulings gingen voor de bijl.

Onverstoorbaar. Vestager maakte van bij haar aanstelling eind 2014 indruk met haar flair en naturel. Ook na vier jaar Brussel blijft de domineesdochter met de voetjes op de grond. Ze slaagt erin ingewikkelde beslissingen helder uit te leggen. Dat is erg on-Brussels.

Model voor ‘Borgen’. Vestager was al een icoon in eigen land. Ze stond model voor de televisieserie ‘Borgen’ over de Deense politiek. Ze wordt ook  Margrethe III genoemd.Dat geeft haar status weer. Margrethe II is de Deense koningin.

Koudwatervrees. Vestager wordt het centrale boegbeeld van de liberalen in de campagne voor de Europese verkiezingen. Maar ze heeft last van koud-watervrees: ze is geen campagnebeest en geeft voorrang aan haar werk als tsarina van het mededingingsbeleid. Haar njet tegen een Frans-Duitse treinfusie deze week is een zware test voor de goede verstandhouding met de Franse president Emmanuel Macron.

Haar ongedwongen stijl, kalme zelfzekerheid zonder kapsones, no-nonsenseaanpak en naar Europese normen ongewoon helder taalgebruik zijn een geducht wapen. Zelfs op haar eerste hoorzitting in Brussel na haar voordracht als tsarina van het mededingingsbeleid trotseerde ze kalm, en genietend van chocolaatjes, de camera’s. Kritiek op haar harde aanpak van Apple pareert ze met dodelijke efficiëntie in een droge oneliner, gevolgd door een lachje: ‘Als ik zou merken dat mijn effectieve belastingdruk van 0,05 procent verder zakt naar 0,005 procent, zou ik toch eens goed naar mijn aanslagbrief kijken.’

De belastingdossiers waren voor Vestager een godsgeschenk. Als voormalig Deens minister van Financiën kent ze de materie. Haar lutherse opvoeding en noordse zienswijze maken de jacht op ongelijkheid de evidentie zelve. In andere concurrentiedossiers profileert Vestager zich minder sterk. Maar dat deert niet: de nu vijftigjarige Vestager ontpopt zich tot de hoop van Europa in bange dagen.

Margarethe III is Vestagers bijnaam in eigen land. De naam verwijst naar Margarethe II, de huidige Deense koningin. Dat is veelzeggend. Vestager stond niet voor niets model voor de televisieserie ‘Borgen’, een portret van de Deense politiek. Het hoofdpersonage, Birgitte Nyborg, heeft veel weg van Vestager. Zelfs het profiel van de echtgenoot, een leraar, klopt: die van Vestager doceert wiskunde.

De liberale Alde-fractie werkt een plan uit om haar naar de top te katapulteren, als het centrale gezicht voor de Europese verkiezingen in mei. Vestager geniet dankzij haar jacht op de internetbedrijven het volste vertrouwen van de Franse president Emmanuel Macron. De vriendschap dateert al van voor die tijd: Macron en Vestager waren tegelijk minister van Economie in 2014. Vestager geldt dus niet alleen als de sleutelfiguur voor de campagne, maar ook als de vrouw die de Europese beweging En Marche kan vastkoppelen aan de Europese liberale partijen.

Dat carrièreplan dreigt averij op te lopen. Vestager reed deze week een van de belangrijkste plannen van Macron van de rails. De megafusie van de Franse en Duitse treinbouwers Siemens en Alstom, die de volle steun kreeg van de Franse en Duitse regering, stuitte op Vestagers njet. Volgens de Eurocommissaris leidt de fusie van de nummers twee en drie in de wereld van de hogesnelheidstreinen en de spoorsignalisatie tot minder keuze, hogere prijzen voor consumenten en afnemers en minder innovatie.

Uit Parijs en Berlijn kreeg de Deense verwijten over ‘een politiek risico’ en ‘een zware fout’ naar het hoofd geslingerd. De Franse en Duitse ministers van Economie gaan de komende maanden werken aan een hervorming van de ‘aftandse en gedateerde’ Europese fusieregels waarop Vestager haar oordeel baseerde.

Vijf fusies verbood Vestager tot nu toe. Maar dit njet is wel de eerste test voor haar vriendschap met Macron. De vraag is hoe zwaar Parijs haar dit zal aanrekenen. Bij Vestager had de politieke druk van Parijs en Berlijn het tegenovergestelde effect. Trouw blijven aan zichzelf staat vooraan in haar woordenboek.

Vestager heeft trouwens koudwatervrees om de kiescampagne in te gaan. Ze wil in de Europese Commissie blijven, maar liefst zo lang mogelijk haar werk voortzetten zonder het campagnebeest uit te hangen - een rol die haar niet goed ligt. De bekendmaking van de lijsttrekkers van de kiescampagne is intussen verschoven naar 21 maart, om Vestager over de streep te krijgen. Benieuwd welk pak Vestager haar volgende zelfgebreide olifantjes aanmeet.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect