nieuwsanalyse

Maakt corona eind aan hegemonie Catalaanse nationalisten?

Vanuit zijn villa in Waterloo nam de Catalaanse oud-premier Carles Puigdemont de voorbije dagen deel aan verkiezingsmeetings van zijn partij Junts per Catalunya in Catalonië. ©EPA

Catalaanse verkiezingsraces vielen jaren samen met de strijd om onafhankelijkheid. Maar in 2021 wegen economische en sociale besognes zwaarder op het Catalaanse gemoed. Doorbreekt corona vandaag de nationalistische hegemonie in de Spaanse regio?

Wie de afgelopen dagen via YouTube, Twitter, Facebook of een ander sociaal medium een glimp opving van de verkiezingsmeetings in Catalonië, is het misschien opgevallen. Op de evenementen speelt 'België' meer dan eens een rol.

Sinds de parlementsrace in de Spaanse regio op gang geschoten is, ging haast geen dag voorbij of de Catalaanse ex-premier Carles Puigdemont brak vanuit zijn villa in Waterloo via een videolink in op een event om de aanhangers van zijn centrumrechtse partij, Junts per Catalunya, te mobiliseren en de onafhankelijkheidsdroom levend te houden.

Gelijkaardige taferelen speelden zich in Brussel af. Via Zoom verzorgde Meritxell Serret, de vertegenwoordigster van de Catalaanse regering bij de Europese Unie, gastoptredens op meetings van haar links-nationalistische partij ERC ruim 1.300 kilometer verderop.

Puigdemont en Serret waren eind oktober 2017, kort na de onafhankelijkheidsverklaring, naar België afgereisd om aan vervolging door de Spaanse justitie te ontkomen. Zondag dingen ze mee naar een van de 135 zitjes in het Catalaanse parlement, ook al zullen ze uit vrees voor een arrestatie niet effectief gaan zetelen in Barcelona.

Besognes

Het is geen toeval dat Puigdemont en Serret een hoofdrol toebedeeld kregen in de race. Door 'politieke ballingen' uit te spelen hopen de nationalisten het separatistische streven weer aan te wakkeren. Want ruim drie jaar na het onafhankelijkheidsreferendum is de hang naar afscheiding van Spanje niet meer de grootste besogne van veel Catalanen.

Door de coronapandemie staan gezondheid, economie, armoede en werkloosheid bovenaan op de lijst met belangrijkste hoofdbrekens van de bevolking.
Meritxell Serret
Vertegenwoordigster Catalaanse regering bij de Europese Unie

'Het politieke conflict blijft natuurlijk aanwezig. Maar door de coronapandemie staan gezondheid, economie, armoede en werkloosheid bovenaan op de lijst met belangrijkste hoofdbrekens van de bevolking', stelt Serret vast.

Het longvirus liet dan ook diepe sporen na in Catalonië. De regio van 7,8 miljoen inwoners registreerde meer dan 530.000 besmettingen en heeft de kaap van 20.000 coronadoden gerond.

Ravage

De pandemie trok ook een spoor van vernieling door de economie. Na zes jaar onafgebroken groei dook die in 2020 11,4 procent lager, de zwaarste klap in 80 jaar. Heel Spanje kromp vorig jaar met 11 procent (zie grafiek).

Dat de ravage in Catalonië nog wat groter was, is niet onlogisch. Door de wereldwijde lockdowns en reisbeperkingen sputterde de motor van de economie, het toerisme. Meer dan de rest van Spanje zijn de Catalaanse platjas en een wereldstad als Barcelona normaal een magneet voor gul consumerende buitenlandse bezoekers. Maar corona deed de internationale toeristenstroom opdrogen.

Met alle gevolgen van dien. De pandemie vernietigde in de regio ruim 75.700 jobs, waardoor het werklozenleger eind 2020 net geen 498.000 leden telde. Zo'n 172.000 anderen waren tijdelijk werkloos. Wie zijn job behield, boette vaak in op zijn loon.

Een resem steunmaatregelen kon niet voorkomen dat alleen al in de Barcelonese metropool tussen 129.000 en 152.000 mensen extra in de armoede beland zijn, een klim met zowat 20 procent.

Het is dan ook geen verrassing dat de Catalanen van hun politici vooral wilden horen hoe zij de regio uit het moeras denken te trekken. Het antwoord? Met Europees relancegeld.

Veroordeelde politici

De focus op de economische en sociale malaise leek de socialistische partij (PSC) in de kaart te spelen. Zeker nadat de Spaanse premier Pedro Sánchez beslist had Salvador Illa, zijn minister van Volksgezondheid, als kandidaat-regeringsleider uit te spelen in Catalonië. In geen tijd schoot de PSC naar de koppositie in de peilingen.

Dat was voor de nationalisten het sein om alle zeilen bij te zetten. Naast de 'ballingen' speelden ze de veroordeelde Catalaanse politici uit. Sinds kort mogen die overdag de gevangenis verlaten. Ze gebruikten die vrijheid om de hort op te gaan om hun achterban te mobiliseren.

Om Illa het pad naar het premierschap af te snijden verbonden alle nationalistische partijen zich ertoe niet met hem in zee te gaan na 14 februari. Of dat pact volstaat om hem van de zege te houden is koffiedik kijken. De peilingen voorspellen een nek-aan-nekrace tussen de PSC, ERC en Junts.

Nieuwe verkiezingen

Catalonië lijkt in elk geval een moeilijke regeringsvorming te wachten. De afkeer voor Illa mag de nationalisten verbinden, onderling is het allesbehalve koek en ei. Terwijl ERC via dialoog meer autonomie hoopt af te dwingen, stuurt Junts aan op een confrontatie met het Spaanse niveau.

Het geschil verlamde de Catalaanse regering de voorbije jaren al. Gaat dat anders zijn als de nationalisten aan de macht blijven, maar ERC en Junts ongeveer even groot zijn? Of opteert ERC toch voor een linkse deal met de PSC en En Comú Podem, de Catalaanse tak van Unidas Podemos? Zelfs nieuwe verkiezingen vallen niet uit te sluiten, zeggen analisten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud