analyse

Macron moet bevestigen met klinkend 'tweede bedrijf'

©BELGAIMAGE

Emmanuel Macron schouwde zondag de troepen op de Champs-Elysées. De Franse president moet nu ‘de laatste kilometer’ afleggen, en zijn maatregelen voelbaar maken voor de kiezers. Zo kan hij zijn macht consolideren.

Politiek

Emmanuel Macron heeft in twee jaar het Franse politieke landschap volledig hertekend. Bij de presidentsverkiezingen van 2017 veegde hij de centrumlinkse PS van de politieke kaart. Bij de Europese verkiezingen van 2019 deed hij dat over met de centrumrechtse Les Républicains. Bij de Europese verkiezingen van 2009 haalden beide klassieke politieke families elk nog een score van ongeveer 35 procent. Tien jaar later halen ze samen met moeite 15 procent. Macron profileerde zich als de vernieuwer die boven de traditionele politieke krachten wil staan. Hij deed dat door die krachten te vermorzelen.

De Franse president slaagde in zijn opzet door Marine Le Pen van de extreemrechtse Rassemblement National (RN), voorheen het Front National, als favoriete tegenstander uit te kiezen. In de strijd om het presidentschap ging het al tussen hem en Le Pen. Bij de Europese verkiezingen deed hij dat nog eens over. Het ging om de Europese Lijst van Macron tegen de lijst van Le Pen. De lijst van Macron verloor nipt, met 0,9 procentpunt, van de RN, maar beide partijen waren onbetwistbaar de grootste met om en bij 23 procent. Op afstand volgde de groene lijst met ruim 13 procent.

Voor Macron is Le Pen zijn beste politieke levensverzekering. Zoals de kaarten nu liggen, zal het duel bij de volgende presidentsverkiezingen in 2022 andermaal tussen de twee worden uitgevochten.

Voor Macron is Le Pen zijn beste politieke levensverzekering. Zoals de kaarten nu liggen, zal het bij de volgende presidentsverkiezingen in 2022 andermaal tussen de twee gaan. Macron rekent dan weer op de gematigde kiezers om het doembeeld van Le Pen aan de macht af te houden.

Natuurlijk moet de president zijn politieke basis uitbreiden. Daarom zijn de gemeenteraadsverkiezingen van 2020 van levensbelang. Het komt er voor hem op aan dat zijn partij, La République en Marche, voldoende steden verovert. De uitslag van de Europese verkiezingen helpt daarbij. Heel wat burgemeesters die klassiek tot Les Républicains behoorden, kiezen waar voor hun geld en sluiten zich nu aan bij de partij van Macron.

Van enig populisme is Macron niet vies. Hij speelt graag de ‘progressieven’ uit tegen de ‘nationalisten’. Dat deed hij bij de presidentsverkiezingen en nogmaals bij de Europese verkiezingen. ‘Als populisme betekent met het volk praten zonder de filters van een apparaat, dan ben ik een populist’, zei hij in 2017. Macron zet met zijn tweedeling het ‘goede’ populisme af tegen het ‘slechte’. Dat werkt voorlopig uitstekend voor hem.

Sociaal-economisch

Medio november barstte een ongeziene sociale opstand uit in Frankrijk. Het verzet tegen de regering werd georganiseerd via de sociale media en had geen echte leiders, geen duidelijk programma, alleen een duidelijk kenteken: de manifestanten droegen gele hesjes. Het was de opstand van het achtergelaten Frankrijk tegen de stedelijke elite, de revolte van de laagverdieners tegen de gegoeden. De directe aanleiding was de invoering van een milieuheffing op diesel maar de grieven breidden snel uit.

Het protest leverde ongeziene beelden op van erg gewelddadige betogingen, waarbij zelfs iconen van de Franse republiek als de Arc de Triomphe niet werden gespaard. Dat lokte een even harde politierepressie uit. De beweging van de gele hesjes is doodgebloed, onder meer door het wederzijdse geweld.

Macron had in eerste instantie geen antwoord op de protestbeweging. Na kleinere toegevingen hield de president een groot nationaal debat om de grieven van de Fransen te leren kennen. Net op de dag dat de president zijn maatregelen kenbaar wilde maken, brandde de Notre Dame in Parijs af. Enkele dagen na die ramp volgde toch een lange persconferentie waarop Macron voor niet minder dan 17 miljard euro aan maatregelen aankondigde.

©Barcroft Media via Getty Images

Nu komt het erop aan om ‘te leveren’. De uitdrukking ‘de laatste kilometer’ komt uit de e-commerce. In die wereld telt één ding: het pakje tijdig bij de klant krijgen. Macron is daar onverbiddelijk in, vertelt zijn entourage in de Franse media. Hij wil een diepgaande mentaliteitswijziging doorvoeren in het staatsapparaat. Ieder niveau moet duidelijk zijn verantwoordelijkheid dragen. Dat is een moeilijk oefening. ‘De kaders moeten hun verantwoordelijkheid op het terrein opnemen, terwijl het centrale gezag hen moet vertrouwen’, zei de staatssecretaris voor de Hervorming van de overheid, Olivier Dussopt.

Daarnaast moet Macron de hervormingstrein weer op de rails krijgen. De ultieme test is de pensioenhervorming. Die komt er in de loop van het najaar. Menige Franse president en premier hebben hun tanden al op die maatregel stukgebeten. Niemand durfde de afgelopen 25 jaar iets essentieels aan het veel te dure stelsel te veranderen. Als Macron een succesvol ‘tweede bedrijf’ van zijn hervormingen wil afronden, ligt daar de lakmoestest.

Niets minder dan de geloofwaardigheid van de president staat op het spel.

Europa met of zonder Duitsland

In Europa wekte de verkiezing van Macron grote hoop op. Hij moest het baken worden tegen het oprukkende populisme en tegelijkertijd het Europese project opnieuw op de rails krijgen. Twee jaar later is daar bitter weinig van overgebleven. De president leerde dat Europa vele kamers heeft en dat Duitsland vooral op de rem staat als het gaat om een verdieping van het Europese project.

Macron had weliswaar grote ambities met de EU, maar ze vielen in Berlijn meestal op een koude steen. Dat had alles te maken met de moeizame regeringsvorming in Duitsland. Tegen wil en dank werd nog eens een ‘grote coalitie’ onder leiding van Angela Merkel gevormd. Maar Merkel zelf trok zich terug uit de dagelijkse leiding van haar partij, de CDU, en gaf de fakkel symbolisch door aan Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK). En die loopt nog minder warm voor de Franse president dan de huidige kanselier.

Het vertrouwen is nog meer weggeëbd na de Europese verkiezingen. Macron stelde een veto tegen de spitzenkandidaat van de CDU, Manfred Weber, en vond elders in Europa genoeg medestanders. De verdeling van de topjobs draaide uit op de gebruikelijke koehandel. Merkel wist nog wel het voorzitterschap van de Europese Commissie uit de brand te redden voor Ursula von der Leyen. Maar die benoeming wordt met hand en tand bestreden door de Duitse SPD. Het gegoochel met de postjes is duidelijk nog niet voorbij in Europa.

©BELGAIMAGE

Macron loodste de Belgische premier Charles Michel naar het Europese presidentschap en bekwam dat de Française Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds naar de Europese Centrale Bank mag verhuizen. Dat zijn op zich mooie overwinningen maar het is verre van duidelijk of de Franse president veel verder zal geraken.

Hij blijft hameren op een sterk Europa dat zich onafhankelijk opstelt tegenover grootmachten als de VS, China en Rusland. Hij droomt nog steeds van een Europese defensiemacht en heeft een reeks bondgenoten gevonden. Zondag staat de viering van de Franse nationale feestdag volledig in het teken van de uitbouw van die alliantie.

Macron probeert in Europa een plaats te verwerven tussen de twee traditionele blokken van centrumrechts en centrumlinks. In Frankrijk deed hij dat door die partijen politiek te liquideren. In Europa vraagt dat duidelijk andere vaardigheden, en vooral geduld, iets wat de Franse president af en toe duidelijk ontbeert.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud