M/V van de dag

Mark Rutte, de pragmatische premier van wie kritiek afglijdt

©AFP

In Nederland groeit de speculatie over het ontslag van het derde kabinet van Mark Rutte. Een regeringsval betekent niet het politieke einde van de flip-floppragmaticus. Zijn VVD heeft nog altijd de beste kaarten in handen voor de stembusslag van 17 maart.

Is Mark Rutte eind deze week nog volwaardig Nederlands premier? Die vraag zoemt in Den Haag rond nu voor de centrumrechtse coalitie het tij aangebroken is om politieke consequenties te koppelen aan een affaire die al jaren als een molensteen om de nek van de leider van de rechts-liberale VVD hangt: het toeslagenschandaal.

De zaak gaat terug tot 2013. Nadat aan het licht gekomen was dat een Bulgaarse bende voor miljoenen euro’s sociale uitkeringen opgestreken had, opende de belastingdienst een heksenjacht. Zeker 26.000 ouders werden ten onrechte beschuldigd van gesjoemel met de toeslag voor kinderopvang en kregen voor tienduizenden euro’s vorderingen in de bus.

Nederlandse media brachten de praktijken in 2018 naar buiten, waarna een parlementaire onderzoekscommissie in het dossier dook. Dat spitwerk resulteerde eind vorig jaar in een vernietigend rapport. De auteurs wezen niet alleen de belastingdienst met de vinger, ook de regering en het parlement kregen een veeg uit de pan ‘omdat ze de burgers niet voldoende beschermden’.

De oppositie loopt zich warm om Rutte III aan een motie van wantrouwen te onderwerpen. Trekken alle minderheidspartijen aan een zeel, dan volstaat de minste dissidentie in meerderheidsrangen om het kabinet ten val te brengen.

Al enkele weken loopt de oppositie zich warm om Rutte III volgende week tijdens een Kamerdebat keihard te tackelen en aan een motie van wantrouwen te onderwerpen. Trekken alle minderheidspartijen aan een zeel, dan volstaat de minste dissidentie in meerderheidsrangen om het kabinet ten val te brengen. Dat scenario wil Rutte tot elke prijs vermijden. Want dan dreigt grotere imagoschade dan wanneer hij de volgende dagen zelf de stekker uit zijn vierpartijencoalitie trekt.

Onaantastbaar

Ongelegen komt de affaire alleszins. Niet alleen omdat de coronapandemie de maatschappij zwaar op de proef stelt. Op 17 maart vinden ook parlementsverkiezingen plaats. Rutte had wat graag voor de tweede opeenvolgende keer de hele rit uitgedaan met zijn kabinet.

Maar een regeringsval betekent niet zijn politieke einde. Zelfs na tien jaar premierschap en een resem grote crises - de Europese schuldencrisis, discussies over gasboringen in Groningen, de vluchtelingencrisis, grote boerenprotesten en de coronapandemie - lijkt Rutte onaantastbaar.

Terwijl grote middenpartijen zoals het christendemocratische CDA en de sociaaldemocratische PvdA het afgelopen decennium door de snelle versnippering van de Nederlandse politiek verschrompeld zijn, houdt de VVD stand. Sterker nog. Als de peilingbureaus het bij het rechte eind hebben, zitten de rechts-liberalen op koers om op 17 maart een recordaantal zetels te veroveren en dubbel zo groot te worden als het nummer twee, de rechts-populistische PVV.

Leningheid

Sinds hij in 2002 de overstap maakte van het bedrijfsleven naar de landelijke politiek, verhief Rutte pragmatisme bijna tot kunst.

Daar is de figuur van Rutte niet vreemd aan. Sinds hij in 2002 de overstap maakte van het bedrijfsleven naar de landelijke politiek, verhief hij pragmatisme bijna tot kunst. Met gemak weet hij tegengestelde posities te verdedigen. Nu eens regeert hij met rechts, dan weer gaat hij in zee met links of zoekt hij steun over het midden. Die ‘lenigheid’ lijken kiezers hem te vergeven.

Met zijn ‘flux de bouche’ en de nodige dosis empathie op het juiste moment weet de VVD-leider bij menigeen een gevoelige snaar te raken. Zijn ego cijfert hij probleemloos weg als dat het einddoel ten goede komt. Tegenstanders palmt hij in door hen het gevoel te geven dat ze belangrijk zijn zodat ze de lastige klussen voor hem opknappen en de klappen incasseren. Terwijl kritiek van Rutte zelf inmiddels afglijdt als water van een eend.

Zo ook de toeslagenaffaire, lijkt het. Meer dan 90 procent van de Nederlanders vindt dat Rutte III de rit gewoon kan uitdoen, bleek woensdag uit een peiling voor De Telegraaf. ‘En als al iemand de politieke consequenties van dat schandaal moet dragen, dan toch de premier niet.’ Of de regering de volgende dagen valt of niet, een meerderheid van de Nederlanders lijkt de Hagenees een vierde opeenvolgende mandaat nog altijd te gunnen.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud