nieuwsanalyse

Merkel effent pad voor overleg met Erdogan

Angela Merkel en Recep Tayyip Erdogan tijdens overleg over de vluchtelingencrisis in 2015. ©AFP

Europa beseft dat overleg met Turkije over de vluchtelingendeal onvermijdelijk is met een nieuwe exodus in het verschiet. Net als in 2016 is het de Duitse bondskanselier die Europa in beweging zet.

Vijf Europese leiders zakten dinsdag af naar de grens tussen Griekenland en Turkije in Kastanies. De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis had zijn Kroatische collega en de voorzitters van de Commissie, de Europese Raad en het Europees Parlement uitgenodigd. Alle vijf vertolkten ze varianten op een en dezelfde politieke boodschap: we staan pal achter Griekenland. 'Griekenland is ons schild, waarvoor dank,' zei Commissievoorzitster Ursula von der Leyen. 'Wie de Europese eenheid test, zal teleurgesteld worden.' 

Het sluiten van de grenzen moet gebeuren met respect voor de menselijke waardigheid en de internationale wet.
Charles Michel
Europees Raadsvoorzitter

Toch zit er duidelijk evolutie in de Europese lijn. 'Wat u doet, is cruciaal voor de toekomst van de Europese Unie', zei Raadsvoorzitter Charles Michel aan Mitsotakis. Maar het sluiten van de grenzen moet 'proportioneel zijn en met respect voor de menselijke waardigheid en de internationale wet'. Michel vertolkt de ongerustheid over het gebruik van geweld tegen migranten. Meer en meer kritiek is er ook in de EU op sommige Griekse maatregelen, zoals het opschorten gedurende een maand van asielaanvragen en het terugdrijven van migranten. Die zijn in strijd met de internationale rechtsregels zoals het principe van non-refoulement (het niet terugsturen van vluchtelingen naar onveilig gebied) en het recht om asiel aan te vragen. 

Ook groeit het besef dat Europa in maart 2016 wel tijd kocht met de deal met Turkije, maar intussen het eigen huis niet op orde kreeg. 'Europa heeft gefaald bij het vinden van een oplossing voor het complexe migratieprobleem', zei Mitsotakis bits. David Sassoli, de voorzitter van het Europees Parlement, benadrukte de nood aan een gemeenschappelijk asielbeleid. Over de EU-voorstellen voor een nieuwe Europese asielwetgeving heeft het Europees Parlement wel een akkoord bereikt, de lidstaten niet. 

'We moeten de dialoog aangaan met Turkije,' beklemtoonde Sassoli. 'Turkije is niet onze vijand. Maar de vluchtelingen zijn onder valse voorwendsels naar hier gelokt', benadrukte ook von der Leyen. De Duitse kanselier Angela Merkel zei maandag al 'te begrijpen dat Turkije en president Erdogan meer willen van Europa. Hij moet die onvrede met ons bespreken en niet op de rug van migranten schuiven.'

Erdogans frustratie

De frustratie van Erdogan is reëel. Van de snoepjes die Europa Erdogan voorhield in de Turkijedeal kwam niets terecht. De belofte dat Turken vanaf 2017 zonder visum naar Europa zouden kunnen reizen bleef dode letter. Hetzelfde geldt voor het openen van nieuwe hoofdstukken in de toetredingsonderhandelingen. De verstrakking van de greep op de politiek, de burgerlijke vrijheden en het gerecht na de militaire coup in juli 2016 zette alle toenaderingspogingen in achteruit. 

Turkije ving intussen wel 3,5 miljoen Syriërs op en sloot de migratieroute naar Europa grotendeels af. Daarmee deed het wel wat Europa vroeg. De EU-landen haalden 25.000 Syrische vluchtelingen voor hervestiging naar Europa van wie 1.445 voor België. Dat is meer dan Europa verplicht was op grond van de Turkijedeal, maar slechts een kleine fractie van alle Syriërs op het Turkse grondgebied. Europa leverde ook de beloofde 6 miljard euro steun voor projecten voor de vluchtelingen in Turkije.

Ergere exodus

De crisis aan de Turks-Griekse grens kan slechts een voorspel zijn van een veel ergere exodus. Als de Syrische regeringstroepen Idlib veroveren, kunnen meer dan 2 miljoen nieuwe vluchtelingen de oorlogszone ontvluchten. Erdogan zal hen niet tegenhouden op hun weg naar Europa. 

De Turkse president raakt ook gefrustreerd over de oorlog in Syrië. Het Turkse leger vecht er sinds het vertrek van de Amerikaanse troepen een eenzame strijd uit tegen de gecombineerde krachten van het Syrische leger en Rusland. In februari alleen al vielen 50 Turkse soldaten. Erdogan zoekt Europese steun in dit conflict.

Europa beseft dus dat het moet praten met Turkije over nieuwe afspraken en bijkomend geld voor de opvang van nog meer vluchtelingen. Tegelijk wil Europa niet de indruk geven toe te geven aan Turkse chantage. Maar het zijn niet de vijf leiders in Kastanies die de kastanjes uit het Turkse vuur gaan halen. Dit geopolitieke spel speelt op een hoger niveau. 

Merkel is net als in 2016 de drijvende kracht in de zoektocht naar een nieuwe balans met Turkije. Ze liet al verstaan dat ze bereid is meer geld op tafel te leggen om Erdogan te vriend te houden en ze telefoneerde dinsdag al met de Russische president Vladimir Poetin. De Franse president Emmanuel Macron zit ook op Merkels kar. Vrijdag zien Poetin, Merkel, Macron en Erdogan elkaar.  Dat kan een belangrijke moment worden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud