analyse

Merkel staat steeds meer alleen in Berlijn

©EPA

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft steeds minder greep op haar regering. Ook in haar partij CDU rommelt het flink, waarbij vooral haar ‘kroonprinses’ onder vuur ligt.

‘Deze bijdrage tot de discussie moet nog besproken worden in de regering.’ De woordvoerder van Merkel reageerde donderdag kurkdroog op de opmerkelijke demarche van minister van Financiën Olaf Scholz. Die had een dag eerder de deur op een kier gezet voor een Europese verzekering van spaargeld, waarmee Berlijn een bocht van 180 graden maakte. Maar de sociaaldemocraat Scholz had zijn voorstel niet doorgesproken met Merkel, benadrukte Merkels zegsman.

Het was de tweede keer in evenveel weken dat Merkels autoriteit als regeringsleider werd ondermijnd door een van haar ministers. Uitgerekend haar ‘kroonprinses’ Annegret Kramp-Karrenbauer - ook wel gekend met haar initialen AKK -pakte onlangs uit met een vredesplan voor het noorden van Syrië, waar Turkije net een offensief had geopend tegen de Koerden. Coalitiepartner SPD was niet op de hoogte van het voorstel en schoot het meteen af als onhaalbaar.

De incidenten maken duidelijk dat Merkel niet langer oppermachtig is in Berlijn.

Houdbaarheidsdatum

Beide incidenten maken duidelijk dat Merkel niet langer oppermachtig is in Berlijn. Ze heeft eerder al aangegeven dat ze bezig is aan haar laatste termijn als kanselier en dat ze, als alles meezit, in 2021 afscheid neemt van de politiek. Maar de indruk bestaat dat ze haar houdbaarheidsdatum al geruime tijd heeft overschreden. De ‘grote coalitie’ van haar CDU en de SPD - aangevuld met de Beierse conservatieven van de CSU - is een liefdeloos verstandshuwelijk waarop Merkel steeds minder greep heeft.

Veel aandacht gaat naar de SPD, waar de animo voor regeringsdeelname nooit groot was. Een deel van de achterban wil de stekker uit de coalitie trekken, ook al dreigen vervroegde verkiezingen uit te draaien op een zoveelste nederlaag voor de sociaaldemocraten. De spanning neemt toe in de aanloop naar de voor december geplande verkiezing van een nieuwe partijvoorzitter. Uitgerekend Scholz, die in de running is als kandidaat-partijleider, is Merkels beste hoop op het overleven van de regering.

Opvolger

Er woedt een grote discussie over wie in de voetsporen van Merkel moet treden nadat ze is afgezwaaid.

Minstens even verontrustend voor de bondskanselier is het ongenoegen dat steeds vaker opborrelt in haar eigen partij. De grote discussie draait om wie in de voetsporen van Merkel moet treden nadat ze is afgezwaaid. Volgens de partijleiding is dat Kramp-Karrenbauer, die Merkel vorig jaar is opgevolgd als CDU-voorzitster. Maar na een reeks flaters en opeenvolgende nederlagen bij deelstaatverkiezingen ligt AKK steeds vaker onder vuur en groeit de roep om haar opzij te schuiven.

Het verzet wordt geleid door de oudgediende Friedrich Merz, die eind vorig jaar de voorzittersverkiezingen nipt verloor van Kramp-Karrenbauer. Hij schilderde de regering-Merkel af als een zombie die doelloos voortstrompelt. ‘Ik kan me gewoon niet voorstellen dat dit nog twee jaar aansleept’, zei hij onlangs. Opvallend was dat hij vooral inhakte op Merkel en haar ‘een gebrek aan leiderschap’ toedichtte. Merz verloor jaren geleden een interne machtsstrijd van Merkel en is dat nooit vergeten.

Peiling

We moeten vermijden dat het beeld ontstaat dat onze grootste vijanden in de eigen rangen te vinden zijn.
Annegret Kramp-Karrenbauer
Voorzitster CDU

Merz zet zich af tegen de voorzichtige centrumkoers die Merkel en haar gedoodverfde opvolger AKK bewandelen. Hij pleit voor een ruk naar rechts, die volgens hem de beste manier is om de opmars van de extreemrechtse partij AfD te stuiten. Die boodschap kan op steeds meer instemming rekenen bij de basis. Volgens een recente peiling zegt 31 procent van de CDU’ers dat Merz de beste kandidaat is om Merkel op te volgen. Kramp-Karrenbauer strandt op amper 19 procent. Het was extra munitie voor de jongerenafdeling van de CDU, die de partijleden wil laten stemmen over wie kandidaat-kanselier moet worden.

Mogelijk komt het eind november tot een confrontatie op de tweedaagse partijconventie in Leipzig. Volgens ingewijden is Merz van plan de zowat 1.000 CDU-afgevaardigden toe te spreken na AKK. Elk teken dat Merz op meer steun kan rekenen - zelfs een luider applaus - kan de positie van Kramp-Karrenbauer slopen. De partijvoorzitster roept op tot eensgezindheid. ‘We moeten vermijden dat het beeld ontstaat dat onze grootste vijanden in de eigen rangen te vinden zijn.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect