nieuwsanalyse

Michels lange mars naar een Europese toppost

Zowel op nationaal als op internationaal niveau is Michel verder gesprongen dan zijn vader. ©REUTERS

Bij premier Charles Michel (MR) was het altijd duidelijk dat hij zijn premierschap niet als een eindstation zag. Op zijn 43ste krijgt hij met het voorzitterschap van de Europese Raad een topfunctie waar hij jarenlang naartoe heeft gewerkt.

Er zijn politici die doen wat ze denken te moeten doen en ervan uitgaan dat de geschiedenis over hen zal oordelen. En er zijn politici die heel hard bezig zijn met hun rol in de geschiedenis. Premier Charles Michel (MR) behoort zonder enige twijfel tot die tweede categorie. De Franstalige liberaal droomde al jong van de macht, werd de jongste naoorlogse Belgische premier en maakt nu op zeer jonge leeftijd de sprong naar een Europese topcarrière.

De Europese staatshoofden en regeringsleiders verkozen Michel tot voorzitter van de Europese Raad. Hij volgt in die functie, die ex-premier Herman Van Rompuy (CD&V) van 2009 tot 2014 bekleedde, de Pool Donald Tusk op. De voorzitter van de Raad zit de vergaderingen van de staatshoofden en regeringsleiders voor.

Ik wil dat mijn kinderen kunnen zeggen dat we in deze legislatuur het land hebben voorbereid op de toekomst.
Charles Michel
Premier

Een voluntarist als ex-premier Guy Verhofstadt (Open VLD) is Michel nooit geweest, maar hij legt de lat hoog. Als premier wilde hij de grootste hervormer in de geschiedenis worden. ‘Ik wil dat mijn kinderen kunnen zeggen dat we in deze legislatuur het land hebben voorbereid op de toekomst’, klonk het twee jaar geleden in een interview met De Tijd. Hij spiegelde zich aan ex-premier Jean-Luc Dehaene (CD&V), die ons land met diepgaande hervormingen de eurozone binnenleidde. Over de resultaten van zijn beleid zijn de meningen verdeeld. Op heel wat domeinen - zoals de begroting of het klimaat - schoot de regering-Michel tekort. Maar sociaaleconomisch zijn de voorbije vijf jaar stappen vooruit gezet.

Ook internationaal had Michel ambities. Daarom investeerde hij zwaar in een internationaal netwerk. Hij stapte daarmee in de voetstappen van Dehaene en Verhofstadt, die graag en veel met de Europese en internationale politiek bezig waren. Zijn directe voorgangers, Yves Leterme (CD&V), Herman Van Rompuy (CD&V) en Elio Di Rupo (PS), trokken veel minder de internationale kaart. Die eerste twee hadden de handen vol met het beheer van de institutionele crisis die ons land onder hun premierschap trof.

Geen fils à papa

Michel kon terugvallen op zijn ervaring als minister van Ontwikkelingssamenwerking in de regering-Leterme, waardoor hij in Afrika veel volk kent. Het helpt dat zijn vader Louis Michel (MR) jarenlang minister van Buitenlandse Zaken en Europees commissaris voor Ontwikkeling en Humanitaire Hulp was. Al heeft Michel niet graag dat daarnaar wordt verwezen, want hij wil geen fils à papa worden genoemd.

Bij zijn eerste Europese ontmoetingen stelde Michel vast dat hij in veel Europese hoofdsteden gelijkgezinden aantrof. Zowel in Nederland als in Luxemburg zijn met Mark Rutte en Xavier Bettel relatief jonge liberalen aan de macht. Vervolgens kwam daar in Frankrijk Emmanuel Macron als president bij. Met Bettel en Macron, met wie hij al op de koffie ging nog voor hij president werd, klikte het meteen. Met Rutte is de relatie altijd wat dubbelzinniger geweest. Maar de twee begrijpen elkaar als het moet.

Michel in het gezelschap van zijn vrienden Xavier Bettel, Emmanuel Macron en Mark Rutte (2018). ©EPA

Ook in Canada vond Michel met Justin Trudeau een jonge en gelijkgezinde premier. In 2017 trok hij naar het Noord-Amerikaanse land om er een bezoek te brengen aan de Canadese politicus die toen het imago van een rockster had, maar wiens ster intussen flink getaand is. Michel en Trudeau lieten er zich gewillig fotograferen met hun vrouwen terwijl ze poutine, een Canadees gerecht met frieten, kaas en vleessaus, aten. Het beeld dat Michels entourage wilde creëren is er een van Michel die internationaal meespeelt.

Tegelijk probeerde Michel in de gunst te komen van de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Onder Di Rupo, die hard van leer trok tegen de Duitse besparingskoers in Europa, waren de Belgisch-Duitse relaties nog slecht. Het kostte de Franstalige liberaal even tijd, maar hij slaagde erin het vertrouwen van Merkel te winnen.

Brussels café

Symbolisch was het diner dat de twee in 2017 hadden in het Brusselse restaurant Le Passage en hun wandeling over de Brusselse Grote Markt. Eind vorig jaar deed Michel die stunt nog eens over door tijdens een Europese top samen met Merkel, Macron en Bettel in een Brussels café te duiken.

Verschillende keren probeerde Michel op internationaal niveau wat in beweging te krijgen. In 2016 trok hij samen met Rutte en Bettel naar Tunesië om er de prille democratie te ondersteunen. Hij gebruikte er de Beneluxvlag om boven zijn gewicht te boksen. Begin vorig jaar trok hij naar de Russische president Vladimir Poetin. Hij was de eerste West-Europese premier die naar Moskou ging sinds het begin van het Oekraïense conflict. Europa legde Moskou sancties op nadat Poetins troepen het schiereiland Krim hadden buitgemaakt op de Oekraïners.

Michel wilde met zijn bezoek de ijsbreker voor de grote spelers zijn. De Franse president Emmanuel Macron reisde later dat jaar nog naar Poetin om de relaties met Rusland wat te normaliseren. Michel hoopte er zijn internationaal aanzien mee te versterken, al speelde ook de nationale politiek mee.

In diezelfde periode was er in België de heisa over de gerepatrieerde Soedanezen en de vraag of die bij hun terugkeer al dan niet waren gemarteld. Daarover liep het voor het eerst grondig mis tussen de N-VA en Michel. In Franstalig België werd de premier weggezet als de handpop van de N-VA. Dan is het politiek handig je te laten fotografen met de groten der aarde.

Bij een bezoek aan de Canadese premier Justin Trudeau. ©BELGA

Migratiepact

De heisa over de gerepatrieerde Soedanezen was de voorbode van de crisis over het Migratiepact van de Verenigde Naties (VN) eind vorig jaar, waarover de regering-Michel struikelde. De N-VA wilde het pact niet steunen omdat het te veel een promigratiesfeertje uitstraalde. Michel had in september op de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties gezegd dat hij het pact zou ondertekenen. Hij hield woord. ‘Mijn land zal aan de goede kant van de geschiedenis staan’, verklaarde hij bij de ondertekening van het pact in de Marokkaanse stad Marrakesh.

Toen al werd schamper opgemerkt dat Michel bezig was met zijn internationale carrière. ‘Het was de grootste gok uit zijn carrière, maar het is gelukt’, tweette de N-VA’er Theo Francken na het Europees eindspel cynisch.

In Michels entourage was het standaardantwoord dat hij focuste op de Belgische uitdagingen. Voor de verkiezingen van 26 mei was dat logisch, want ondanks de slechte peilingen wilde Michel een zo stevig mogelijk resultaat neerzetten. Na de verkiezingen, waarbij de MR achteruitging, werd duidelijk dat een tweede termijn als premier er niet inzat. Als ex-premier in de Belgische politiek blijven is niet aanlokkelijk. Daarom werd de operatie ‘internationale post’ in gang getrapt.

Het voorzitterschap van de Europese Raad weegt niet zo zwaar als het Commissievoorzitterschap. Toch is het qua aanzien een topjob, zeker als het kot in brand staat,

Opnieuw ontkende zijn entourage dat Michel internationale plannen had. Maar in Europese kringen is te horen dat zijn pr-campagne volop draaide. Over zijn kansen werd schamper gedaan. Michel wordt in sommige kringen gretig weggezet als ‘Macrons poedel’. In een reportage over een gezamenlijk optreden met Macron op de universiteit van Louvain-la-Neuve in november stak de Europese nieuwswebsite Politico nog de draak met onze premier. ‘Zijn rol was er een van assistent’, klonk het schamper.

Uiteindelijk vielen de kaarten de afgelopen dagen op hun plaats. Zijn goede contacten met de leiders van de Benelux en Merkel hebben gerendeerd. Toen de post van voorzitter van de Europese Raad bij de Europese liberalen belandde, was het logisch dat Michel uit de bus kwam. Voor grote namen als Rutte, die nog een toekomst in Nederland heeft, zou de functie een degradatie zijn. Voor Michel niet, want hij is uitgespeeld in België. Hij heeft de handen vrij.

Charles Michel op restaurant in Brussel met Angela Merkel (2017). ©EPA

‘Parttime job’

Het voorzitterschap van de Europese Raad weegt niet zo zwaar als het Commissievoorzitterschap. Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker doet het vaak af als een ‘parttime job’. Toch is het qua aanzien een topjob, zeker als het kot in brand staat, zoals onder het voorzitterschap van Van Rompuy gebeurde. Toen woedde de eurocrisis in alle hevigheid en moest Van Rompuy zwaar aan de bak om ongevallen als een grexit te vermijden.

In afwachting van zijn overstap, die op 1 december plaatsvindt, blijft Michel premier. Als er dan nog geen nieuwe federale regering is, en die kans bestaat, volgt wellicht Didier Reynders (MR) hem als premier in lopende zaken op. Het is ironisch dat omdat Michel een internationale functie krijgt, Reynders misschien premier kan worden. De twee streden jarenlang voor het leiderschap van de MR. Michel kwam als winnaar uit de bus. Reynders zoekt al enige tijd een internationale exit, maar zag die vorige week door zijn neus geboord toen hij net geen voorzitter werd van de Raad van Europa, een instelling die zich bezighoudt met mensenrechten. Door het vertrek van Michel krijgt Reynders zicht op een functie waarvan hij al jaren droomt.

Zowel op nationaal als op internationaal niveau is Michel verder gesprongen dan zijn vader.

Op zijn 43ste heeft Michel een politiek cv waar van de nog levende Belgische toppolitici enkel Herman Van Rompuy het zijne zonder blozen naast kan leggen. De fils à papa van weleer is de premier al lang niet meer. Zowel op nationaal als op internationaal niveau is Michel verder gesprongen dan zijn vader. Voor de ambitieuze Charles komt het er nu op neer te tonen dat hij genoeg politiek gewicht heeft om de functie met verve te spelen.

Als Belgisch premier kent Michel het klappen van de zweep en weet hij hoe hij in moeilijke omstandigheden compromissen moet sluiten. In het begin van zijn mandaat kan hij meteen aan de slag, want hij moet met de lidstaten een Europese begroting onderhandelen. Dan moet duidelijk worden of hij Mr. Europe of eerder een uitgespeelde politicus op zijn retour is. Uiteindelijk kan een politicus doen wat hij wil, het is de geschiedenis die oordeelt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud