nieuwsanalyse

Nationalistische hardliner nieuwe premier Catalonië

Het Catalaanse parlement gaf maandag groen licht aan de benoeming van Quim Torra als regionale premier. ©BELGAIMAGE

Op de valreep zijn de Catalaanse nationalisten er maandag in geslaagd een nieuwe premier op het schild te hijsen. 'Ik val in tot onze enige legitieme premier, Carles Puigdemont, kan terugkeren naar Barcelona', stelde hardliner Quim Torra.

Exact 199 dagen nadat de Spaanse regering Catalonië zijn bevoegdheden afgenomen had en onder curatele van Madrid geplaatst had, heeft de regio opnieuw een premier. Het Catalaanse parlement gaf maandag nipt zijn fiat aan de benoeming van Joaquim 'Quim' Torra i Pla als regeringsleider.

Van de 135 leden van het Parlament stemden 66 voor de 55-jarige advocaat, 65 verwierpen zijn kandidatuur. Vier leden van de kleine, antikapitalistische partij CUP onthielden zich.

Het resultaat van de stemming kwam niet als een verrassing. Want de CUP had afgelopen weekend al bekendgemaakt de weg te zullen effenen voor de vorming van een nieuwe regering.

Nieuwe verkiezingen

De tijd drong. Sinds de Catalanen eind vorig jaar naar de stembus getrokken waren, verstreken al 112 dagen. Als het parlement tegen 22 mei geen nieuwe premier in het zadel geholpen had, zouden automatisch nieuwe verkiezingen volgen.

Het initiatief lag bij de nationalistische partijen. Die hadden tijdens de stembusgang op 21 december 70 van de 135 zitjes in het regioparlement veroverd.

Plan A

Junts per Catalunya, de lijst van de afgezette premier Carles Puigdemont, de links-nationalistische ERC en de CUP mikten in eerste instantie op een herbenoeming van Puigdemont. Maar justitie stak een stokje voor dat scenario.

De afgezette Catalaanse premier, Carles Puigdemont, schoof Quim Torra naar voren als zijn tijdelijke opvolger. ©EPA

'Een benoeming is onmogelijk als de kandidaat niet fysiek aanwezig is tijdens de zitting voor de installatie van de nieuwe premier', oordeelde het grondwettelijk hof. Puigdemont verliet eind oktober vorig jaar Catalonië.

Aanvankelijk trok hij naar België. Hij deed dat naar eigen zeggen omdat hij in Spanje nooit een eerlijk proces wegens rebellie, misbruik van overheidsgeld en ongehoorzaamheid kon krijgen. Intussen wacht hij in Duitsland op een uitspraak van het Duitse gerecht over een eventuele overlevering aan Spanje.

Hooggerechtshof

Omdat hij zichzelf niet kon opvolgen als premier, schoof Puigdemont zijn vertrouweling Jordi Turull naar voren. Maar ook die poging strandde nadat het Spaanse hooggerechtshof Turull eind maart opnieuw naar een Madrileense cel gestuurd had.

Begin deze maand poogden de nationalistische partijen alsnog Puigdemont op het schild te hijsen. Ze schaafden aan de wet zodat de kandidaat-premier niet fysiek aanwezig zou moeten zijn tijdens de zitting over zijn aanstelling. Maar opnieuw greep justitie in.

Waarop de leider van Junts per Catalanya een plan D uit zijn hoed toverde: hij schoof Quim Torra, nummer 11 op zijn lijst, naar voren als kandidaat-regeringsleider.

Invaller

De hamvraag luidt of de advocaat-schrijver-uitgever meer dan een handpop van Puigdemont zal zijn. 'Ik val in tot onze enige legitieme premier, Carles Puigdemont, kan terugkeren naar Barcelona', verklaarde hij afgelopen weekend tijdens de eerste, vergeefse stemronde over zijn installatie als premier.

Torra gaf aan zich te zien als de leider van een overgangsregering in Barcelona terwijl Puigdemont vanuit het buitenland de lijnen uitzet. 'Maar om Catalonië te verdedigen zal ik zo radicaal zijn als nodig. Deze regering streeft niet naar meer autonomie maar naar een onafhankelijke Catalaanse republiek', maakte hij duidelijk.

Dat de partijloze vijftiger, die jarenlang voor de verzekeraar Winterhur in Zwitserland werkte, een nationalistische hardliner is, blijkt uit uitspraken en tweets van de voorbije jaren. Hij beschuldigde de Spanjaarden er bijvoorbeeld van 'alleen maar te plunderen', stelde dat 'Catalonië sinds 1714 onder Spaanse bezetting leeft' en dat 'Catalanen die geen Catalaans spreken hun regio de rug toekeren'.

Reactie Rajoy

Het is afwachten hoe de Spaanse regering met de nieuwe situatie zal omgaan. Premier Mariano Rajoy verklaarde de voorbije maanden dat Catalonië zijn autonomie zou terugkrijgen zodra de regio een 'legitiem verkozen premier heeft die niet omgeven is door juridische besognes'.

De Spaanse premier, Mariano Rajoy, waarschuwde de Catalanen al dat hij de regio opnieuw onder de voogdij van Madrid zal plaatsen als de nieuwe premier de wet overtreedt. ©REUTERS

De installatie van Torra is de eerste stap op weg naar de opheffing van het artikel 155 dat Rajoy vorig jaar inriep om Catalonië onder Spaanse voogdij te plaatsen. De Spaanse premier reikte zijn nieuwe Catalaanse collega maandag alvast de hand en nodigde hem uit voor een gesprek.

Tegelijk waarschuwde de Galiciër de Catalaanse nationalisten. 'Wat we in het verleden gezien en gehoord hebben van de nieuwe premier, bevalt ons niet. Dat is niet waar Catalonië voor staat. Maar we zullen hem op zijn daden beoordelen', stelde Rajoy. 

'Zodra de nieuwe regering de wet overtreedt, doe ik opnieuw een beroep op artikel 155', voegde hij er voor alle duidelijkheid aan toe.

Vergiffenis

Torra leek de boodschap begrepen te hebben. Tijdens zijn tussenkomst in het Catalaanse parlement stelde hij 'de premier van alle Catalanen' te willen zijn. 'We willen geen uniform Catalonië, maar wel een Catalonië dat verenigd is in diversiteit', klonk het.

Daarnaast vroeg de nationalist vergiffenis voor tweets uit het verleden. 'Het spijt me, het zal niet meer gebeuren.'

Scepsis nationalisten

Niet alleen de Spaanse regering zal Torra's beslissingen en daden onder het vergrootglas leggen. Ook ERC en PDecat, de partij die achter Puigdemonts lijst Junts per Catalunya staat, zullen dat doen. De twee partijen hopen dat de nieuwe premier 'consensus boven confrontatie' verkiest.

Deze regering streeft niet naar meer autonomie maar naar een onafhankelijke Catalaanse republiek.
quim torra
catalaans premier

'Ik denk dan ook niet dat Torra zijn krasse woorden van de voorbije jaren in daden omzet. Deze regering zal zwaar inzetten op propaganda maar het is weinig waarschijnlijk dat ze wetten gaat overtreden want anders dreigen de leden ook in de cel te belanden of moeten ze eveneens naar het buitenland vluchten', zei Álvaro Nieto, de chef Spanje van de Spaanse krant El País, maandag na de stemming in het Catalaanse parlement.

Als hij het bij het rechte eind heeft, zou Torra wel eens snel op ramkoers kunnen komen met de CUP. 'We steunen geen regering die enkel streeft naar meer autonomie, we willen een onafhankelijke republiek', waarschuwde de kleine partij al.

Quim Torra wacht dus een moeilijke evenwichtsoefening. Analisten houden er dan ook rekening mee dat de Catalanen in het najaar opnieuw naar de stembus trekken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect