Advertentie

Onderhandelen op de rand van de brexitravijn

Michel Barnier en zijn team vorige week in Londen. Ook voor de onderhandelingen in Brussel deze week liggen er nog serieuze obstakels op de weg. ©Photo News

Week na week schuift de deadline voor een brexitdeal op. Hoeveel rek zit er nog op de gesprekken? En wat als de onzekerheid tot kerst duurt?

Op anderhalve maand van het Britse vertrek uit de Europese interne markt en douane-unie durft niemand van de onderhandelaars wedden op een succes of falen van de onderhandelingen met Londen over een handels- en samenwerkingsakkoord. 'Het blijft afwachten. Maar echt gerust in een goede afloop ben ik toch niet.'

1. Rekken tot kerst?

De Britse premier Boris Johnson heeft al tweemaal een deadline gesteld voor de onderhandelingen, maar toch wijkt ook hij niet van de onderhandelingstafel. Aan Europese kant zijn nooit harde deadlines gesteld, al was het maar om Londen dat plezier niet te gunnen. Zo hopen de Britten vergeefs op 'beweging' op de Europese top nu donderdag. De brexit staat er niet op de agenda. Europa heeft al voldoende katten te geselen.

Maar hoe ver kunnen de onderhandelingen gerekt worden zonder dat het Verenigd Koninkrijk op 31 december alsnog zonder akkoord van de kliffen valt. Een akkoord moet juridisch nog opgekuist worden en vertaald in alle officiƫle EU-talen. Zowel het Britse parlement als het Europees Parlement moeten hun fiat geven.

In normale handelsonderhandelingen duurt dat ettelijke maanden. Voor het akkoord met Londen wordt op drie tot vier weken gerekend. De teksten waarover nu al grotendeels een akkoord bestaat, beslaan al 1.800 pagina's. Precies daarom is een deel van het juridisch nazicht en vertaalwerk al in gang gezet. Het Europees Parlement is 'bereid alles te doen wat nodig is', zelfs een stemming na Kerstmis. Als datum circuleert 28 december, het feest van de onschuldige kinderen.

We liepen al veel vertraging op en misschien zijn we al over tijd.
Simon Coveney
Ierse minister Buitenlandse Zaken

Maar de onrust over het telkens vooruitschuiven van een beslissing groeit. 'We liepen al veel vertraging op en misschien zijn we al over tijd', beklemtoont de Ierse minister van Buitenlandse Zaken Simon Coveney. Ook het Europees Parlement wil niet voor een voldongen feit geplaatst worden en verplicht worden het akkoord zonder grondige doorlichting goed te keuren.

2. Met of zonder airbag

Ook voor de bedrijven wordt het moeilijker zich voor te bereiden op de gevolgen van de brexit. Wellicht verschuift de Europese Commissie binnenkort alle aandacht naar de voorbereiding op een nog hardere brexit dan verwacht. De keuze van de regering-Johnson voor een exit uit de interne markt en uit de Europese douane-unie veroorzaakt een bruuske overgang. Vanaf 1 januari 2021 zijn productcontroles nodig aan de grens, aparte boordpapieren voor vrachtvervoer en douane-formaliteiten. Voor voeding gelden ook strenge gezondheidscontroles.

Het akkoord dat Europa met Londen onderhandelt, maakt alleen de schok van de brexit kleiner. Cruciaal voor Europa is dat de handel tussen beide partijen tarief- en quotavrij blijft. Een no-dealbrexit legt daar nog hoge invoertarieven bovenop, zoals de Wereldhandelsorganisatie voorschrijft. Die kunnen oplopen tot 40 procent voor sommige landbouwproducten.

3. Soevereiniteit

Er is een akkoord over grote delen van het akkoord, onder meer over samenwerking inzake energie en justitie. Maar voor visserij, eerlijke concurrentie en de regeling van geschillen blijft de patstelling een feit. De toegang tot de Britse visgronden is mijlenver verwijderd van wat aanvaardbaar is voor Europa. Zonder akkoord zit het gros van de Vlaamse vissers zonder werk en dreigen zeeslagen tussen Britse en Europese vissers.

Voor Europa is eerlijke concurrentie essentieel. De Britse regels voor staatssteun of de milieu- en sociale normen moeten gelijke tred houden met die in Europa. Dat botst op de herwonnen Britse soevereiniteit. Londen aanvaardt ook niet dat er eenzijdige maatregelen komen als een van beide partijen zondigt tegen de afspraken. 'Europa zal nooit instemmen met een akkoord zonder degelijke garanties voor een gelijk speelveld', zegt een EU-diplomaat.

Het vertrek van de harde brexiteers uit zijn omgeving heeft Johnson niet milder gemaakt. Zo kort na het vertrek van twee prominente leiders van de Leave-campagne kan de premier dat wellicht niet maken. Johnson herhaalt dat een soeverein Verenigd Koninkrijk zich zonder deal zal weten te redden.

Bovendien is hij van plan de door het Hogerhuis gewraakte passages uit zijn Britse brexitwet weer in de tekst te zetten. Die brexitwet vertaalt het scheidingsakkoord met de Europese Unie, maar verandert die ook: Britse politici kunnen beslissingen die betrekking hebben op Noord-Ierland overrulen.

Die brexitwet levert Johnson in eigen partij en internationaal bakken kritiek op. Ook de Amerikaanse president-elect Joe Biden waarschuwde Johnson al niet te morrelen aan de Ierse vrede. De Europese Commissie begon een juridische procedure tegen die brexitwet. Jammer voor Johnson heeft het EU-Hof van Justitie ook na de brexit nog een zeg over deze zaak.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud