interview

‘Ook Syriza bedrijft oude politiek'

Een affiche van Syriza-leider Alexis Tsipras. Volgens Yannis Palaiologos is Tsipras helemaal niet de hervormer waarvoor hij zich uitgeeft. ‘Ze hebben een oud-linkse ideologie en willen zo veel mogelijk gegriefde groepen tevredenstellen. ©BELGAIMAGE

Enkel een flinke dosis liberalisme kan Griekenland weer op het goede pad brengen, zegt de gezaghebbende journalist Yannis Palaiologos. Maar veel Grieken huiveren nog altijd voor dat medicijn.

De Griekse economie krabbelt langzaam overeind, maar het duurt nog tientallen jaren alvorens de welvaart weer op het niveau van voor het begin van de crisis in 2008 zit. Griekenland kampt nog steeds met een werkloosheid van 26 procent. De besteedbare inkomens zijn tientallen procenten gedaald en de economie is een kwart kleiner dan zes jaar geleden. Bij de verkiezingen van zondag staan de Grieken voor een moeilijke keuze. Gaan ze verder met de partij van premier Antonis Samaras, die een strenge bezuinigingspolitiek voerde maar wel stabiliteit heeft gebracht? Of beginnen ze een politiek avontuur met het linkse Syriza, dat van de bezuinigingen afwil maar daarmee de stabiliteit op het spel zet?

De vraag blijft hoe het zo fout kon lopen met een relatief welvarend Europees land. Dat komt niet alleen door financieel wanbeleid, betoogt de journalist Yannis Palaiologos in zijn onlangs verschenen boek ‘The 13th Labour of Hercules’ (‘Het 13de werk van Hercules’). Palaiologos is een gerespecteerd economisch journalist die voor verschillende Griekse en buitenlandse media werkt, waaronder CNN en Time.

Veel jongeren zeggen dat ze het systeem haten. Maar ze haten vooral het feit dat het ophield te functioneren toen zij aan de beurt waren om ervan te profiteren.
yannis palaiologos
economisch journalist

Het grootste probleem is volgens hem dat de Griekse overheid de bevolking vooral ziet als cliënten die in ruil voor hun stem tevreden gehouden moeten worden. Met banen, zakelijke contracten en belastingvoordelen. Niemand bekommert zich om het algemeen belang.

Vriendjespolitiek en cliëntelisme vormen de rode draad in uw boek, of het nu gaat om de aanleg van vuilnisbelten of het uitdelen van banen in staatsbedrijven. Dat leidt tot torenhoge overheidsuitgaven en staat hervormingen in de weg. Is er dan sinds het begin van de crisis niets veranderd?
Yannis Palaiologos: ‘De manier waarop de politiek werkt, is niet noemenswaardig veranderd. Er zijn wel wat verbeteringen. Voor 2009 gaf de overheid lukraak geld uit. De bestedingen zijn nu onder controle en er zijn mechanismen om ze te beheersen. Voor het eerst kan de overheid ook op een systematische manier achter belastingontduikers aan gaan. Maar we hebben nog niet veel resultaten gezien. Het feit dat de nieuwe baas van de belastinginning in juni al moest aftreden is geen goed teken. Maar we hebben nu tenminste een systeem, dat is al heel wat.’

Zijn deze hervormingen uitsluitend het resultaat van druk van de internationale geldschieters van Griekenland, de zogeheten trojka?
Palaiologos: ‘Grotendeels wel. De twee politieke partijen die Griekenland na de val van het kolonelsregime in 1974 om beurten geleid hebben en ten slotte in een crisis gestort hebben, vormen nu nog samen een coalitie. Zij hebben hun aanpak niet wezenlijk veranderd. Ze hebben zich enkel neergelegd bij de eisen van de trojka omdat het alternatief - het verlaten van de eurozone - een ramp zou zijn geweest. De vraag is wat er gebeurt als de trojka vertrekt. Eerst gingen de Grieken door een fase van woede en haat. Alle problemen waren de schuld van buitenlandse machten en een paar Griekse politici die spelletjes speelden. Maar ik denk dat velen van ons nu inzien dat we niet terug kunnen naar de oude manier van politiek bedrijven, omdat we dan zo weer in een crisis zitten. Nu moet dat gevoel nog een politieke uitdrukking krijgen. Pas dan is het herstel houdbaar.’

Giannis Palaiologos (35) werd geboren in Athene. Na zijn studies filosofie, politicologie en economie aan de Universiteit van Oxford keerde hij in 2005 terug naar zijn moederland om de militaire dienstplicht te vervullen. Sindsdien werkte hij voor diverse Griekse media, onder meer als verslaggever voor kwaliteitskrant Kathimerini. Ook schrijft hij voor de websites van CNN en Time. In 2012 won Palaiologos een Griekse competitie voor financieel-economische journalistieke producties.

De oppositiepartij Syriza, die in de peilingen op kop ligt, zegt schoon schip te willen maken met de oude kwalen.
Palaiologos: ‘Zo snel gaat die verandering niet. Syriza presenteert zichzelf als vernieuwend, maar in feite bedrijft die partij politiek op de oude manier. Ze hebben een oud-linkse ideologie en ze willen zoveel mogelijk gegriefde groepen tevredenstellen. Dat is traditioneel de rol van de oppositie in Griekenland: zoveel mogelijk ongenoegen verzamelen en daarmee de regering omverwerpen. Na vijf jaar recessie en bezuinigingen is ongeveer elke bevolkingsgroep wel boos. Ik zou blij verrast zijn als Syriza een hervormingspartij zou blijken te zijn. Dat betekent: de concurrentie in de economie bevorderen, ambtenaren aanwerven op basis van competenties in plaats van connecties en op een verantwoorde manier privatiseren. Maar niets wijst erop dat dat gaat gebeuren. Het is wel positief dat ze de macht van oligarchen willen aanpakken, die in veel sectoren de macht in handen hebben. Maar ik vrees dat ze er één zullen uitkiezen als zondebok, waarna de rest gewoon zijn gang kan blijven gaan.’

Maar als Syriza het niet doet, wie dan wel? U lijkt een voorkeur te hebben voor economisch liberale partijen. Maar die spelen in Griekenland geen rol van betekenis.
Palaiologos: ‘Er is een nieuwe partij, To Potami (De Rivier), die nu op de derde plaats in veel peilingen staat. Die is meer marktgeoriënteerd. Dat is een hoopvol teken. Als zij Syriza aan een meerderheid helpt, zou dat ook Europa een beetje gerust kunnen stellen. Maar Syriza-leider Tsipras zegt dat hij niet met To Potami wil samenwerken. Er is een enorme verandering nodig alvorens de gemiddelde Griek meer marktgericht en kosmopolitisch gaat denken. Griekenland loopt erg achter op de rest van Europa als het gaat over de vrije markt, de scheiding van kerk en staat, de artistieke expressie, het drugsbeleid. Er is een cultuur van angst voor de buitenwereld.’

©rv

U hebt uw boek opgedragen aan de jeugd ‘die de scherven kan oprapen’. Maar is er wel een toekomst voor de Griekse jeugd?
Palaiologos: ‘De jeugd moet de scherven wel oprapen. Wat is het alternatief? De Griekse jeugd is goed opgeleid, maar er is nooit nagedacht over een goede aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt. Mensen kregen een diploma en zochten dan een overheidsbaan. Dat kan niet meer. Er liggen kansen in het ondernemerschap. Maar daarvoor moet de politiek eerst een ondernemersklimaat scheppen, waarin je een idee om kan zetten in de realiteit en waarin je ook failliet kan gaan zonder de rest van je leven achtervolgd te worden.’

Hebben de jongeren minder met vriendjespolitiek en cliëntelisme te maken dan hun ouders en grootouders?
Palaiologos: ‘Veel jongeren zeggen dat ze het Griekse systeem haten, maar in feite haten ze het feit dat het ophield te functioneren toen zij aan de beurt waren om ervan te profiteren. Een schok zoals deze diepe depressie laat littekens achter. Maar dat kan ook tot iets positiefs leiden. Dat gebeurde bijvoorbeeld in Amerika na de grote depressie van de jaren dertig. Daarna deden de Amerikanen er alles aan om een nieuw trauma te voorkomen. Het is nog te vroeg om te oordelen. Maar ik hoop dat ik niet te naïef en te optimistisch ben.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud