live

Parijs brengt Poetin en Obama dichter bij mekaar

De Franse luchtmacht voert bombardementen uit op het Syrische Raqqa. De VS en Rusland lijken dichter bij elkaar te komen over Syrië en de strijd tegen IS.
  • Toenadering tussen Rusland en de VS over Syrië

    Nog meer slecht nieuws voor IS: Rusland en de VS lijken hun meningsverschillen over de strijd tegen IS steeds meer te overbrugeen. Op de G20-top in Turkije hebben president Barack Obama en zijn Russische ambtscollega Vladimir Poetin een half uur gepraat over de situatie in Syrië. Het Witte Huis had het over een 'constructief' gesprek. 

    Obama en Poetin spraken hun steun uit voor een politieke overgang met onderhandelingen onder toezicht van de VN tussen de oppositie en het Syrische regime. Hierbij zou er dan een staakt-het-vuren worden in acht genomen.

    In Wenen was tijdens internationale gesprekken over Syrië sprake van de vorming van een overgangsregering en de organisatie van verkiezingen binnen 18 maanden.

    Er was wel geen commentaar over het belangrijkste probleem bij de gesprekken, het lot van de Syrische president Assad. Die wordt gesteun door Rusland en Iran terwijl de VS, Europa en de Arabische landen zijn onmiddellijk vertrek willen.

    Ondanks dat menningsverschil beklemtoonden Rusland en de VS dat ze bijzonder hard willen uithalen tegen IS, dit na de bloedige aanslagen in Parijs. De Turkse gastheren onthulden dat zij vrijdag een terroristische aanval op Istanboel wisten te verijdelen. Er werden vijf personen opgepakt, waaronder iemand met de Britse nationaliteit.

    President Obama praat met president Poetin. ©EPA

     

    Hiermee besluiten we deze liveblog. We zijn er maandag terug vanaf 7 uur, bedankt voor het volgen! 

  • Fransen halen zwaar uit naar IS

    De Franse luchtmacht voerde zware bombardementen uit op Raqqa, het hoofdkwartier van IS in Syrië. Volgens het Franse ministerie van Defensie gaat het over tien gevechtstoestellen die twintig bommen hebben gedropt.

    Hierbij zou een commandocentrum van IS zijn geraakt, een recruteringscentrum, munitievoorraden en een trainingskamp, aldus het ministerie. 

    De vliegtuigen vertrokken vanuit het Verenigde Arabische Emiraten en Jordanië. De aanval gebeurde gecoördineerd met de Amerikaanse strijdkrachten die voor de nodige doelcoördinaten zorgen. 

  • Broer niet vrijgelaten

    Het persbureau Belga laat weten dat in tegenstelling tot wat eerder werd bericht, één van de verdachte broers niet is vrijgelaten maar nog altijd wordt ondervraagd. 

    Onze post van 18.49 uur 'Speurtocht naar 'gevaarlijk individu' is aangepast. 

  • Jan Jambon: 'Geen enkel land kan dit uitsluiten'

    We ronden deze liveblog over de Parijse terreur af. We geven nog mee dat u via deze link ons interview met minister van Binnenlandse Zaken kunt lezen: 'Geen enkel land kan dit uitsluiten'. 

  • W.O. III?

    Een ander Duits dagblad, Handelsblatt, schuwt de straffe koppen niet:

  • 'Hier vallen terroristen niet op'

    We hadden het al over hoe Molenbeek - helaas - de internationale pers haalt vandaag. Ook Die Welt in Duitsland gaat uitgebreid in op het 'Belgische terreurnest':

  • 'Communicatie tussen terroristen met IS'

    De acht terroristen in Parijs communiceerden op voorhand met leden van Islamistische Staat in Syrië. Dat meldt New York Times, op basis van bronnen bij inlichtingendiensten in zowel Frankrijk als de VS.

  • Parijse terreur: een roundup

    Nog even de essentie meegeven van wat we op zondagavond weten:

    • De dodentol van de Parijse terreur staat op 129 maar kan nog toenemen, aangezien er meer dan honderd zwaargewonden zijn
    • Van de acht daders zou er nog één voortvluchtig zijn, een klopjacht is aan de gang
    • De Franse politie zoekt naar informatie van één van de drie (overleden) daders van de bloedigste aanslag, in concertzaal Bataclan: de 29-jarige Ismaël Omar Mostefaï
    • Via een VW Polo met Belgsiche nummerplaat die vlakbij de Bataclan geparkeerd stond kwam op de politie op het spoor van een Belgische link
    • Die Belgische link leidde tot zeven aanhoudingen in Brussel, premier Charles Michel belooft het extremisme in Molenbeek hard aan te pakken
    • Molenbeek haalt de wereldpers als 'jihadihoofstad'
  • Rust keert terug op Place de la République

    Vals alarm zegt de lokale politie. 

  • Kortstondig paniek op Place de la Republique

    Op Twitter en via de persagentschappen lopen berichten binnen over paniek op de Place de La Republique. Mensen verlaten razendsnel het plein en zoeken onderdak in nabij gelegen cafés. Op de Place de la Republique was een herdenking aan de gang voor de aanslagen van vrijdag. Even snel als de paniek opkomt, verdwijnt ze ook weer. 

     

  • Speurtocht naar 'gevaarlijk individu'

    Het lichaam van een tweede dader die werd teruggevonden aan de concertzaal Bataclan, is geïdentificeerd. Dat wordt zondagavond vernomen. Volgens de ene bron zou het gaan om een Fransman, volgende een andere bron om een Belg. België heeft een internationaal aanhoudingsbevel uitgevaardigd tegen een van drie broers die ervan verdacht worden deelgenomen te hebben aan de aanslagen in Parijs, dat meldt het federaal parket. De drie broers met Franse nationaliteit woonden in België. Het federaal parket bevestigt zondagavond dat één van hen overleden is. Een andere zat opgesloten en wordt ondervraagd. De derde is spoorloos, er wordt met man en macht gezocht. In het opsporingsbericht wordt gewaarschuwd niet zelf tussen te komen omdat het gaat over een gevaarlijk individu. 

  • Extra editie De Tijd op tablet

    Via de app van De Tijd vindt u gratis het recentste nieuws, analyses, commentaar en interviews over de aanslagen in Parijs. Aleemaal gebundeld in een extra tabletkrant.

  • Maandag verklaring Franse president voor Congres

    De Franse president François Hollande spreekt maandag het Congres, het parlement én de senaat, in een uitzonderlijke zitting toe. 

  • Frankrijk: drie maanden noodtoestand

    Volgens de Franse krant Le Figaro zal de Franse president François Hollande woensdag op ministerraad voorstellen de vrijdagavond ingevoerde noodtoestand drie maanden te verlengen. Daarvoor zal hij het parlement en de senaat voorstellen om de wet van 1955 terzake aan te passen. Elke noodtoestand die langer dan 12 dagen duurt, moet sowieso door het parlement goedgekeurd worden. 

  • Tweede terrorist geïdentificeerd

    De Franse onderzoekers hebben een naam kunnen plakken op een tweede terrorist; Dat meldt het persagentschap AFP op basis van een 'veiligheidsbron'. Zijn naam wordt daarbij nog niet gegeven.

    Eén zelfmoordterrorist is al geïdentificeerd: het gaat om de 29-jarige Fransman Ismaël Omar Mostefaï, één van de daders op de bloedigste terreurplek vrijdagavond: de concertzaal Bataclan. Zeven familieleden van de man zijn opgepakt voor ondervraging.

  • Jambon in Parijs voor overleg

    Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) is aangekomen in Parijs. Hij gaat daar overleggen met zijn Franse collega Bernard Cazeneuve.

    ©REUTERS


  • Over de Syrische paspoorten van de daders:

    Op de media circuleren berichten als zouden enkele daders van de Parijse aanslagen valse Syrische paspoorten gehad hebben. Onze lokale verslaggever Harald Doornbos onderstreepte eerder al hoe gemakkelijk het is om aan die paspoorten te raken

    Doornbos haalt ook een misverstand uit de wereld, waarbij Syrische vluchtelingen verward worden met jihadistrijders:


  • Molenbeek staat plots wereldwijd op de kaart

    De lokale dienst voor toerisme had het ongetwijfeld liever anders gezien, maar Molenbeek staat door zijn link met de Parijse terreur plots internationaal in de kijker als brandhaard van extremisme. Een overzicht:

  • Minuut stilte op de G20-top

    De leiders van de G20, verzameld in het Turkse Antalya, starten hun meeting met een minuut stilte voor de slachtoffers van de Parijse terreur.

  • Kortstondige marktdaling verwacht

     

    De wereldwijde aandelenmarkten gaan maandag terrein verliezen na de aanslagen in Parijs, maar lang zal dat niet duren, zo zeggen analisten tegenover het persbureau Reuters. 

    'De geschiedenis leert ons dat als de economische weerslag beperkt is - en ik denk dat dit zo zal zijn - de markten snel zullen herstellen en op iets anders focussen', aldus Shane Oliver, hoofdeconoom bij het Australische AMP Capital in Sydney. 

    Toen het nieuws over de aanvallen vrijdag bekend werd, waren de Amerikaanse markten al dicht maar er was nog handel in futures op de S&P500 die een daling van 1 procent te zien gaven bij licht volume.  

    'Was dit gebeurd tijdens de handelsuren, dan was er misschien paniek geweest, maar nu hadden de markten het hele weekeinde om de informatie te verwerken', zei technisch analist Eiji Kinouci van Daiwa Securities in Tokio aan Reuters. 

     

     

  • Klopjacht op achtste verdachte

    De Franse autoriteiten zijn naarstig op zoek naar een achtste terrorist die vluchtte na de aanslagen in Parijs vrijdagnacht. De Parijse aanklager heeft ondertussen formeel bevestigd dat die achtste aanvaller kon ontkomen.

    In Montreuil, ten oosten van Parijs, heeft de Franse politie drie Kalasjnikovs gevonden in een achtergelaten zwarte Seat Leon die is gebruikt door de terroristen die vrijdagavond het vuur openden op meerdere restaurants Parijs.

    Zeven terroristen zijn dood. Zes terroristen bliezen zichzelf op. De andere werd gedood door de politie.

    De Beierse politie heeft sinds enkele weken een Montenegrijn in handen die op weg was naar Parijs. In zijn auto werden kalasjnikovs, springstof en handgranaten gevonden. De man zwijgt. Of hij iets te maken heeft met de aanslagen in Parijs, is voorlopig onduidelijk.

  • 'Ik ga geen teruggekeerde Syriëstrijders meer begeleiden'

    Een opmerkelijke uitspraak van de Belgisch-Palestijnse jihadonderzoeker Montasser AlDe'emeh - die samen met Pieter Stockmans 'De Jihadkaravaan' schreef. In Het Nieuwsblad zegt hij beslist te hebben niet langer energie te willen stoppen in de begeleiding van moslimextremisten die nu nog vertrekken en later terugkeren:

    Ik vind dat wie wil vertrekken om voor ISIS te gaan vechten, moet weten dat hij nooit meer zal terugkeren. Het gevaar is te groot dat hij terugkeert om een aanslag te plegen in ons land.

  • Negen arrestaties in Libanon

    Libanon heeft negen personen gearresteerd in de nasleep van de aanslag eerder deze week in Beiroet. Dat heeft de Libanese minister van Binnenlandse zaken bekendgemaakt.

    Twee gewapende mannen met explosievenriemen bliezen zichzelf midden vorige week op voor een winkelcenter in een voorstad van Beiroet. Naast meer dan 40 doden vielen er ook bijna 200 gewonden. 
    De soennitische terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) heeft de aanslagen opgeëist.

    De explosies vonden plaats vlakbij een ziekenhuis dat wordt gerund door de sjiitische beweging Hezbollah.

  • Concert afgelast in de Ancienne Belgique

    De Brusselse concertzaal Ancienne Belgique meldde zaterdag dat de concerten die de komende dagen in de zaal gepland staan, door gingen gaan. Maar de Franse artieste Louane schrapte zowel haar concert in Rouen (14 november) als dat van vanavond in Brussel.

    Het concert van de Nieuw-Zeelandse band Fat Freddy's Drop op maandag in de Ancienne Belgique gaat tot nader order wel door.

  • Twee van de daders woonden in Brussel

    Het Belgisch federaal parket bevestigt dat twee van de daders van de aanslagen in Parijs respectievelijk in Brussel en Sint-Jans-Molenbeek woonden. Het gaat om Fransen.

    Molenbeek kwam in beeld bij de onderzoekers in Parijs door de vondst van twee auto's met een Belgisch kenteken. Een van die wagens werd gevonden bij de concertzaal Le Bataclan, de andere bij het bekende kerkhof Père-Lachaise. Het tweede voertuig zou zijn gebruikt bij een van de aanslagen bij een restaurant. Volgens de VRT zouden de auto's zijn gehuurd door twee broers uit Molenbeek. Een derde broer is eveneens opgepakt, meldt Le Monde.

    In ons land zijn er in totaal zeven verdachten opgepakt. De verdachten werden zaterdagnamiddag en -avond opgepakt. Het onderzoek moet uitwijzen of de zeven effectief betrokken waren bij de aanslagen.

    Het Franse en Belgische gerecht werkten van bij de start actief samen. Om de informatieuitwisseling nog vlotter te laten verlopen, werd inmiddels een gemeenschappelijk onderzoeksteam opgericht. Franse onderzoekers bevinden zich in Brussel.

     

    ©AFP

  • Paris reste Paris

    Terreur of niet. De Parijzenaars willen hun levensstijl niet veranderen en doen als vanouds een terrasje. Met een heel duidelijke boodschap aan de terroristen.

  • Beelden aanhouding in Molenbeek

    Beelden van de tv-zender RTL tonen hoe de federale politie een verdachte zaterdagavond arresteerde aan het metrostation Osseghem.

    De nervositeit bij de ordetroepen is blijkbaar heel groot. Wat leidt tot enig cynisme bij de Brusselse correspondent van de Sunday Times...

  • Volgende vrijdag extra EU-raad Binnenlandse Zaken

    Volgende vrijdag komen de ministers van Binnenlandse Zaken uit de EU samen in Brussel voor een extra vergadering. Dat meldt de Luxemburgse vertengewoordiging bij de Europese Unie. Het Groothertogdom zit de raad van de Europese Unie voor.

    Frankrijk had eerder zondag gevraagd om zo'n raad te organiseren op 20 november, om de strijd tegen het terrorisme te versterken na de aanslagen in Parijs. De strijd tegen het terrorisme moet versterkt worden 'op alle niveau's en in het bijzonder op Europees en internationaal niveau', aldus het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken.

  • 'De veiligheidsdiensten hebben gefaald'

    We kunnen u ten zeerste het interview met radicalisme-expert en Tijd-columnist Bilal Benyaich aanraden. Hij denkt dat er onvermijdelijk een hardere aanpak komt:

    Meer repressie is bij ons onvermijdelijk. Geen enkele politicus kan aan zijn bevolking uitleggen dat hij niets gaat doen

  • Terreur in Parijs: een roundup

    Vrijdagavond was Parijs het toneel van de bloedigste terreur sinds W.O. II. Bij meerdere aanslagen in het centrum van de stad en nabij het Stade de France lieten volgens de jongste balans 129 mensen het leven, er zijn ook honderden gewonden. Volgens premier Manuel Valls zijn er al 103 dodelijke slachtoffers geïdentificeerd, daar zijn 3 Belgen bij. 

    Eén zelfmoordterrorist is al geïdentificeerd: het gaat om de 29 jarige Fransman Ismaël Omar Mostefaï, één van de daders op de bloedigste terreurplek vrijdagavond: de concertzaal Bataclan. Zeven familieleden van de man zijn opgepakt voor ondervraging.

    Er is ook sprake over een Egyptenaar uit Alexandrië die een van de terroristen was die tevergeefs in de Stade de France probeerde binnen te geraken.

    Het onderzoek naar de aanslagen heeft ook een Belgische link, die de Franse politie op het spoor kwam door twee Belgische auto's vlakbij de plek van de aanslagen. Zaterdagmiddag arresteerde de politie in Molenbeek meerdere verdachten. Premier Charles Michel belooft het radicalisme in de Brusselse gemeente hard aan te pakken

    ©Photo News

  • Bijna 5,5 miljoen geruststellingen via Facebook

    Meer dan 5 miljoen gebruikers van het sociaalnetwerk Facebook hebben hun familieleden en vrienden vrijdag via Facebook gemeld dat ze ongedeerd waren na de bloedige aanslagen in Parijs. Dat heeft Facebook zondag bekendgemaakt.

    Zeker 5,4 miljoen mensen gebruikten de zogeheten Safety Check Up-knop die met een muisklik aan volgers duidelijk maakt dat men zich in veiligheid bevindt. De 'ik ben in veiligheid'-boodschappen werden vrijdag gezien door 360 miljoen internetgebruikers. De Safety Check werd oorspronkelijk ingevoerd om te gebruiken bij natuurrampen. 

  • Ahmad Almuhammad

    Er is ook nieuws over het tweede paspoort dat na de aanslagen is gevonden in de buurt van de daders. Zaterdag zei een Griekse minister dat het Syrisch paspoort van een vluchteling was die op 3 oktober in Griekenland werd geïdentificeerd.

    De gegevens van dat paspoort komen overeen met de data van een persoon die Servië als vluchteling binnenkwam, aldus het Servische ministerie van Binnenlandse Zaken. De man in kwestie stond niet op een Interpol-lijst.

    De krant Blic publiceerde zaterdagavond een scan van het paspoort. Die scan toont de naam van Ahmad Almuhammad. De 25-jarige Almuhammad kwam Servië binnen via Macedonië op 7 oktober, waar hij in Presevo werd geregistreerd met een Syrisch paspoort. Daar vroeg hij formeel asiel aan, zoals velen daar doen, maar trok later door naar Kroatië.

  • Obama wil 'inspanningen verdubbelen' om IS uit te schakelen

    De Amerikaanse president Barack Obama zal 'de inspanningen verdubbelen' om terreurgroep Islamitische Staat (IS) uit te schakelen. Dat beloofde hij zondag bij de opening van de G20-top in het Turkse Antalya.

    ©AFP

    'We zullen de inspanningen verdubbelen met de andere leden van de coalitie om een vreedzame transitie in Syrië te verzekeren en om Daesh (het Arabische acroniem van IS) te elimineren', aldus Obama voor de pers, na een onderhoud met zijn Turkse ambtgenoot Recep Tayyip Erdogan.

    Frankrijk verwacht van de staats- en regeringsleiders op de G20 'concrete beslissingen' om de financiering van het terrorisme tegen te gaan, verklaarde de Franse minister van Financiën Michel Sapin kort na zijn aankomst in Antalya.

    Erdogan verzekerde dan weer dat de G20 een 'heel sterk, heel hard' antwoord zal bieden op het terrorisme, na de aanslagen in Parijs.

  • ‘Egyptisch paspoort niet van dader’

    Het Egyptisch paspoort dat bij het Stade de France is gevonden, is niet van een van de daders, maar behoort toe aan een voetbalfan. Dat zegt althans de Egyptische ambassadeur in Frankrijk, Ihab Badawi, meldtThe Guardian. Volgens Badawi behoort de pas toe aan Waleed Abdel-Razzak, een toeschouwer die ernstig gewond raakte bij de aanslagen aan het voetbalstadion.

  • Nog niet alle lichamen geïdentificeerd

  • Sarkozy wil uitstel klimaatconferentie

    Nicolas Sarkozy, voormalig president van Frankrijk en tegenwoordig oppositieleider, zal een verzoek indienen om COP21, de internationale klimaatconferentie die van 30 november tot 11 december in Parijs plaatsvindt, met enkele maanden uit te stellen. Dat vernam AFP in partijkringen. De klimaatconferentie gewoon laten doorgaan betekent ‘ongelofelijke risico’s nemen’ en is volgens Sarkozy niet verstandig.

  • Opgepakten Molenbeek zwijgen in alle talen

    Het gerecht weet nog altijd niet wie de Fransen die zaterdagnamiddag in Molenbeek zijn opgepakt, juist zijn. De mannen zwijgen in alle talen, vernam De Tijd uit goede bron. Daarom overweegt de onderzoeksrechter om de termijn om te beslissen over hun aanhouding met 24 uur te verlengen (naar 48 uur). Dat is hoogst uitzonderlijk, maar mag wettelijk wel sinds enkele jaren.

  • Michelin stelt publicatie Belux-gids uit

    Michelin had al weken geleden aangekondigd dat zijn restaurantgids voor België en Luxemburg op maandag 16 november zou worden voorgesteld in Gent. Gastronomen kijken steevast uit naar dat event. Ze willen weten of de driesterrenrestaurants hun sterren behouden, of er eventueel een vierde driesterrenrestaurant in België bijkomt, en ook welke andere wijzigingen of nieuwkomers er zijn.

    Michelin laat nu in een persbericht weten dat de voorstelling van de gids 2016 is geannuleerd en op een latere datum zal plaatsvinden. Als reden verwijt de Franse groep naar 'de gebeurtenissen in Parijs'.

  • Kalasjnikovs in Seat

    In de zwarte Seat die in Montreuil is teruggevonden, heeft de politie verschillende kasjnikovs ontdekt, van hetzelfde type als deze die vrijdagavond werden gebruikt. Getuigen hadden toen op drie plaatsen een zwarte Seat gezien die werd ingezet bij de aanslagen tegen bars en restaurants in het oosten van Parijs. 

  • Motörhead stelt concert in Parijs uit

    Na de reeks aanslagen in Parijs zet ook de Britse heavymetalband Motörhead het voor zondag geplande concert in de Franse hoofdstad even in de koelkast. 'Vanwege de ernstige situatie die onze broeders en zusters in Parijs meemaken, moeten wij ons optreden naar januari verplaatsen', aldus de muzikanten zondag op hun Facebookpagina. Het logo van de band kleurt blauw, wit en rood zoals de Franse nationale vlag. Op Facebook circuleert trouwens een tool waarmee gebruikers hun profielfoto de Franse kleuren kunnen geven.

     Ook het Britse poptrio Years & Years annuleert een optreden, dat voor maandag in Parijs op de agenda stond. Eerder zei ook de Ierse rockband U2 al een concert in de Franse hoofdstad af. Bono en zijn groep hielden zaterdagavond wel een bezinningsmoment voor de zaal Bataclan. Ook de Amerikaanse rockband Foo Fighters laat Parijs voorlopig links liggen.

    Leden van de Ierse rockband U2 legden zaterdagavond bloemen neer aan zaal Bataclan. ©EPA

  • Omar Ismail Mostefai

    De Franse antiterreurdiensten hebben al één van de zeven daders van de aanslagen in Parijs kunnen indentificeren. Ze slaagden daarin dankzij de afdruk van een afgerukte vinger. Het gaat om een 29-jarige Fransman, Omar Ismail Mostefai, die deelnam aan de bloedige gijzeling in het theater Bataclan.

    Men wist dat hij sinds 2010 was geradicaliseerd, maar volgens de procureur van Parijs, François Molins, was hij nooit betrokken geweest bij een terreurdossier. Wel is geweten dat hij trouw de moskee van Lucé, in de buurt van Chartres, bezocht. De onderzoekers proberen nu uit te vissen of hij in 2014 in Syrië was. Hij werd verschillende keren veroordeeld voor kleine misdaden, maar zat nooit in de gevangenis.

    Zeven familieleden van de man, onder wie zijn vader en een van zijn broers, werden intussen in voorhechtenis genomen. Hun woonsten in Romilly-sur-Seine (Aube) en Bondoufle (Essonne) werden zaterdagavond doorzocht. Het is echter de vraag of ze veel informatie kunnen verschaffen, want het contact met de terrorist was grotendeels verbroken.

  • Tweede wagen gevonden

    Franse speurders hebben zondagochtend een van de wagens teruggevonden die de daders van de aanslagen vrijdagavond in Parijs hebben gebruikt. Het voertuig, een zwarte Seat Leon, werd achtergelaten aangetroffen in Montreuil, een oostelijke wijk van Parijs. Dat bericht Europe 1 op zijn website.

    Het is vanuit deze wagen dat een van de terroristische teams aanslagen pleegde op caféterrassen en restaurants in het 10e en 11e arrondissement van de Franse hoofdstad.

    De ontdekking van deze wagen staaft de piste dat een groep terroristen erin geslaagd is te vluchten, aldus de radiozender. Dat betekent dat, na de moorddadige aanvallen, dit commando de stad heeft verlaten, misschien na onderweg een kamikaze te hebben afgezet nabij de place de la Nation. Die blies zichzelf op in een café nabij de boulevard Voltaire. Het blijft onduidelijk of deze daders verder op de vlucht zijn, of zaterdag reeds gevat werden in België.

Meer uit Markten Live

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud