analyse

Poetins machismo is vijgenblad voor afkalvende steun

De Russische president Vladimir Poetin ©AFP

Onder het Russische spierballengerol - denk aan de troepenopbouw nabij Oekraïne en de binnenlandse repressie - schuilt een verzwakte Vladimir Poetin. Voor de Russische president lijkt repressie de enige manier van overleven.

Het Russische leger begon vrijdag met de terugtrekking van de troepen aan de grens met Oekraïne. De Russen hadden de voorbije weken 100.000 militairen naar het gebied gestuurd. Volgens Moskou ging het om reguliere legeroefeningen in het grensgebied en op de Krim, het schiereiland dat in 2014 werd geannexeerd. Maar Oekraïne, gesteund door het Westen, zag in de manoeuvres een poging tot intimidatie.

De essentie

  • De Russische president Poetin haalt in binnen- en buitenland zwaar uit, maar dat lijkt vooral bedoeld om zijn verzwakking te maskeren.
  • Rusland begon vrijdag met de terugtrekking van zijn troepen aan de grens met Oekraïne.
  • Oppositieleider Aleksej Navalny kondigde aan een einde te maken aan zijn hongerstaking.

De relaties tussen Kiev en Moskou zijn flink bekoeld. Sinds begin dit jaar is de wapenstilstand in het oosten van Oekraïne, waar pro-Russische rebellen de regio Donbas bezetten, om de haverklap geschonden. Steeds is er de dreiging dat Rusland het rebellengebied annexeert. 'We zullen de Donbas niet in de steek laten', zei Poetin onlangs. Sinds 2019 kregen 200.000 inwoners een Russisch paspoort.

NAVO-lidmaatschap

De manoeuvres waren vooral bedoeld als waarschuwing voor de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Die heeft zijn houding tegenover Rusland verhard, bijvoorbeeld door drie pro-Russische televisiestations te verbieden. Zelensky krijgt steun van zijn Amerikaanse evenknie Joe Biden, die militaire steun beloofde. En opnieuw ligt het NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne op tafel.

Ik hoop dat niemand zich in het hoofd haalt een rode lijn met Rusland te overschrijden.
Vladimir Poetin
Russisch president

'Ik hoop dat niemand zich in het hoofd haalt een rode lijn met Rusland te overschrijden', waarschuwde Poetin woensdag in het Russische parlement. Waar die rode lijn ligt, vertelde hij er niet bij. Maar het is geen geheim dat een uitbreiding van de NAVO in de achtertuin van Moskou een brug te ver is. Poetin vindt sowieso dat de westerse alliantie al te dicht is gekomen.

De dreigende taal moet maskeren dat Poetin in de hoek zit waar de klappen vallen. Biden nam onlangs sancties tegen Rusland wegens de inmenging bij de presidentsverkiezingen en de hacking van Amerikaanse overheidsdiensten. Even later beschuldigde Tsjechië de Russische militaire inlichtingendienst ervan verantwoordelijk te zijn voor de explosie in 2014 van een munitiedepot.

Buitenlandse provocaties

In zijn toespraak voor het parlement wuifde Poetin de beschuldigingen weg. 'Het is een sport geworden Rusland voor om het even wat te treiteren', zei hij zonder op de aantijgingen in te gaan. In één adem beweerde Poetin dat hij niet uit is op ruzie en daarom zelden reageert op buitenlandse provocaties. Maar wie te ver gaat, moet volgens hem beseffen dat 'de Russische reactie snel en hard' zal zijn.

63%
Steun bij bevolking
Volgens onafhankelijk onderzoek kan Poetin rekenen op de steun van 63 procent van de bevolking. Dat is alarmerend laag naar de normen van het Kremlin.

Ondanks de focus op het buitenland bevindt het grootste gevaar zich misschien in eigen land. Een recente wetswijziging stelt Poetin in staat om tot 2036 aan de macht te blijven. Maar zijn populariteit staat onder zware druk. Volgens het onafhankelijke onderzoeksbureau Levada staat nog maar 63 procent van de Russen achter hem. Die score is naar de normen van het Kremlin alarmerend laag.

Belangrijker is dat amper een kwart de partij van Poetin, Verenigd Rusland, steunt. En dat op minder dan vijf maanden van de parlementsverkiezingen van 19 september. Bij recente regionale verkiezingen leed de partij al zware verliezen. Dat gebeurde door 'slim te stemmen': kiezers kregen het advies te stemmen voor de oppositiekandidaat die de meeste kans maakte Poetins favoriet te verslaan.

Luis in de pels

En daar duikt Aleksej Navalny op, het oppositieboegbeeld en al jaren de luis in de pels van Poetin. Navalny dokterde het 'slim stemmen' uit en hij legde via sociale media de corruptie in het regime bloot. Het klapstuk was de onthulling dat Poetin een enorm paleiscomplex aan de Zwarte Zee bezit, met een waarde van 1 miljard euro. Op YouTube is de film al 116 miljoen keer bekeken.

Navalny zit inmiddels in een strafkamp, waar hij eind maart in hongerstaking ging. Hij kondigde vrijdag aan dat hij zijn protestactie beëindigt, nadat zijn entourage had gewaarschuwd dat hij in levensgevaar verkeert. Westerse leiders riepen Poetin op in te grijpen, maar die reageerde laconiek. 'De president houdt zich niet bezig met de gezondheid van gevangenen', zei zijn woordvoerder.

De president houdt zich niet bezig met de gezondheid van gevangenen.
Dmitri Peskov
Woordvoerder van Vladimir Poetin

Ondanks de stoere taal weet Poetin zich geen raad met Navalny, die in het Westen is uitgegroeid tot het gezicht van de oppositie. Ook vanuit zijn goelag weet Navalny nog steeds de burgers op de been te brengen. Woensdag trokken tienduizenden de straat op tegen het regime. Net zoals bij eerdere betogingen reageerden de autoriteiten hardhandig.

Repressie wordt waarschijnlijk een constante in de aanloop naar de verkiezingen van september. De stembusgang is voor het Kremlin een referendum over de verlenging van Poetins macht tot 2036. Moskou wil koste wat het kost een herhaling vermijden van de verkiezingen van eind 2011, die uitmondden in de felste protesten sinds het aantreden van Poetin rond de eeuwwende. En toen stond Poetin nog een pak sterker dan nu.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud