Advertentie

'Polen komt met het pistool op tafel onderhandelen'

Een pro-Europese betoger poseert met de foto's van twee dictators: Jaroslaw Kaczynski, de sterke man van de Poolse nationalistische regeringspartij PiS, en de Russische president Vladimir Poetin. ©AFP

Europa vreest een nog destructievere polexit dan de brexit, nu Polen zichzelf buiten de Europese rechtsorde plaatst. De politici in Warschau zijn eerder bekommerd om hun Europese centen. Daarom 'onderhandelen' ze nu met het geweer op tafel.

De uitspraak van het grondwettelijk hof in Warschau donderdagavond dat de Poolse wet en rechtspraak primeert op de Europese, blijft nagalmen in de Europese Unie. De Poolse regering gaat met dat politiek gemotiveerde arrest regelrecht en moedwillig de confrontatie aan die de Europese Commissie al zo lang probeert te vermijden.

De essentie

  • Het arrest van het Pools grondwettelijk hof slaat in als een bom in Europa: Pools recht heeft voorrang op Europees recht.
  • De Commissie probeert al jaren een harde confrontatie met Polen te vermijden, maar nu kan die niet meer vermeden worden.
  • Europa vreest een polexit met domino-effecten in andere EU-lidstaten.
  • Het arrest geeft Polen munitie in de strijd om Europese miljarden. Het vormt een dreigement om Europa plat te leggen zolang Polen zijn geld niet krijgt.

EU-Commissievoorzitster Ursula von der Leyen reageerde vrijdagmiddag 'diep bezorgd' op de ontwikkelingen in Polen. 'Europese burgers en bedrijven die actief zijn in Polen hebben juridische zekerheid nodig dat EU-regels - ook arresten van het Europees Hof van Justitie - volledig worden toegepast in Polen.' Von der Leyen belooft een snelle en grondige analyse van de uitspraak van het Pools grondwettelijk hof. Op basis daarvan komt de Commissie met 'volgende stappen'.

Europese burgers en bedrijven die actief zijn in Polen hebben juridische zekerheid nodig dat EU-regels - ook arresten van het Europees Hof van Justitie - volledig worden toegepast in Polen.
Ursula von der Leyen
Voorzitster Europese Commissie

De Poolse oppositie vreest dat de regering het land op weg zet naar een polexit, een vertrek van Polen uit de Europese Unie. Premier Mateusz Morawiecki ontkent dat, maar de kritiek op het inperken van de Poolse soevereiniteit leeft al langer in de regering. De sterke man van de nationalistische PiS-partij, Jaroslaw Kaczynski, windt er geen doekjes om. 'Alle Europese voorschriften moeten de toets van onze grondwet doorstaan. Europa heeft niets te zeggen over onze justitie', zegt hij.

Alle Europese voorschriften moeten de toets van de Poolse grondwet doorstaan. Europa heeft niets te zeggen over onze justitie.
Jaroslaw Kaczynski
Sterke man van de nationalistische PiS-partij

'Polen speelt met vuur', waarschuwt de Luxemburgse minister van Binnenlandse zaken, Jean Asselborn. De Franse minister van Europese Zaken Clement Beaune spreekt van 'een aanval op de Europese Unie'. De polexit is van de ene dag op de andere het gespreksonderwerp in Europa. Het pleidooi voor een nationale rechtsorde in plaats van een Europese kan een watervaleffect teweegbrengen. Ook voor het Roemeens grondwettelijk hof primeren nu al de eigen wetten boven de Europese.

De druk op de Europese Commissie om de EU-subsidiestroom naar Polen droog te leggen wordt bijna onhoudbaar voor von der Leyen. De goedkeuring van het Poolse herstelplan - goed voor bijna 24 miljard euro aan Europese subsidies en 12 miljard euro leningen - wordt quasi onmogelijk. Europa heeft de komende zes jaar ook 121 miljard euro regionale steun in petto voor Polen.

Een mechanisme om de toekenning van die fondsen te koppelen aan eerbied voor de rechtsstaat en democratie bestaat sinds januari, maar bleef tot nu ongebruikt. De Commissie wacht op groen licht van het Europees Hof van Justitie. De hoorzittingen starten maandag en dinsdag voor het voltallige Europees Hof. Een uitspraak wordt verwacht in december of januari.

Chantage

Na het arrest van het Pools grondwettelijk hof realiseert de Commissie zich dat ze te lang wachtte om op te treden tegen de tanende rechtsstaat in Polen. Poolse politici zijn in hun conflicten met Europa dan weer minder handig en subtiel dan de Hongaren.

Polen dreigt zand in de Europese motor te strooien, als het geen centen krijgt.

'Juridisch en politiek is het duidelijk dat de Commissie de confrontatie niet uit de weg kan gaan,' reageert de Nederlandse jurist John Morijn. 'Op korte termijn schiet Polen zichzelf in de voet met dit arrest. Maar het verhoogt wel de inzet van het overleg met Europa over de centen. POlem komt met het pistool op tafel onderhandelen: we gaan alle beslissingen waarover we een veto hebben blokkeren. Het is een dreigement om zand in de Europese motor te strooien als ze geen centen krijgen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud