Pools en Hongaars veto zadelt Europa op met open crisis

De twee Europese dwarsliggers, de Poolse premier Mateusz Morawiecki en zijn Hongaarse collega Viktor Orban. ©REUTERS

Twee notoire Europese mini-Trumps, Polen en Hongarije, blokkeren een duur bevochten akkoord met het Europees Parlement over meer dan 1.800 miljard euro herstelgeld voor de komende jaren.

De twee Oost-Europese landen stelden maandag een veto tegen de goedkeuring van een Europees budget voor de volgende zeven jaar van 1.080 miljard euro en een herstelfonds van 750 miljard euro. De reden voor al dat ongenoegen is de goedkeuring van een mechanisme dat de uitkering van Europese subsidies voortaan koppelt aan het respect voor de rechtsstaat.

De stemming gebeurde op het niveau van de EU-ambassadeurs. De Hongaarse premier Orban dreigde al een week geleden met een veto. Zijn Poolse collega Morawiecki sloot zich erbij aan. Dinsdag beraden de EU-ministers van Europese Zaken zich over de vraag hoe het verder moet. Een EU-diplomaat sprak openlijk van een crisis. Wijzigingen aan het akkoord met het Europees Parlement zijn immers onmogelijk.

Zonder het fiat van alle lidstaten blijft een Europese meerjarenbegroting uit. Dat zou betekenen dat Europa met - in dit geval erg beperkte - voorlopige twaalfden verder moet. Geld voor bijvoorbeeld innovatie is er dan niet meer. De meeste EU-programma's eindigen dit jaar. Nieuwe programma's worden pas goedgekeurd als er een nieuw budget is.

De blokkering komt hoogst ongelegen nu Europa die miljarden nodig heeft voor het herstel uit de coronacrisis en voor de heroriëntering naar een groene en digitale economie. Het geld voor het beloofde herstelfonds van 750 miljard euro komt niet van de lidstaten. De Commissie gaat dat lenen op de internationale markt. Maar alle 27 nationale parlementen moeten wel het licht op groen zetten om de marges op de Europese meerjarenbegroting te verhogen.

Tegen Polen en Hongarije loopt een lange, tandeloze EU-procedure voor het tarten van de rechtsstaat. Orban hokte migranten op een mensonwaardige manier op aan de grens en grossiert in het verspreiden van leugens, bijvoorbeeld dat Europa de massamigratie betaalt. Dankzij zijn wortels in de centrumrechtse EVP, de grootste politieke fractie in Europa, bleef hij salonfähig. De regerende Poolse nationalistische PiS-partij maakte het Poolse rechtssysteem bewust kaduuk.

Het Europees Parlement gaat het nieuwe mechanisme voor financiële straffen volgende week ongetwijfeld goedkeuren. Ook de EU-landen kunnen dat. Het veto van de twee landen is onvoldoende om een dergelijk besluit tegen te houden.

De Europese leiders overleggen donderdag via videoconferentie over de impasse. De Duitse kanselier Angela Merkel krijgt de zware taak om partijgenoot Orban tot de orde te roepen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud