nieuwsanalyse

Postume dader verlost Zweden niet van 'ziekte van Palme'

De vermoorde Zweedse ex-premier Olof Palme. ©via REUTERS

Niet de CIA, extreemrechtse agenten of Koerdische separatisten blijken de Zweedse premier Olof Palme in 1986 vermoord te hebben, maar een intussen overleden grafisch ontwerper. De vragen blijven legio.

Het was 34 jaar lang een nationaal trauma, een bron van talloze internationale complottheorieën en de ultieme duistere Scandinavische crimi: wie vermoordde op 28 februari 1986 de Zweedse premier Olof Palme? Hoofdaanklager Krister Petersson, die sinds 2017 het nooit stopgezette onderzoek leidt, gaf woensdag eindelijk het antwoord: Stig Engström. Beter bekend als 'de Skandia-man'.

Stig Engström is na 34 jaar aangewezen als moordenaar van Palme. ©AFP

Palme werd destijds met één kogel in de rug gedood in de drukste straat van Stockholm, nadat hij met zijn vrouw een bioscoop had bezocht. Ruim 20 ooggetuigen zagen de dader ontsnappen via een steegje. Een van hen was Engström, die als grafisch ontwerper  op het nabijgelegen hoofdkantoor van de verzekeringsgroep Skandia werkte.

Zelfmoord

Engström werd meermaals ondervraagd, maar nooit serieus genomen als verdachte. Tot enkele jaren geleden de blik opnieuw op hem gericht werd. Nu blijkt dat zijn verklaringen elkaar tegenspraken en niet strookten met wat andere getuigen gezien hadden. Hij zou een criticaster van Palmes beleid geweest zijn, had een militair verleden en was lid van een schietclub. Ook kampte hij met financiële en drankproblemen. 'Hij gedroeg zich zoals we denken dat een moordenaar zich zou gedragen', aldus Petersson.

Ik geloof dat Stig Engström de moordenaar was, maar helaas is daar geen sluitend bewijs voor.
Mårten Palme
Zoon van de vermoorde Zweedse premier Olof Palme

Toch blijven de vragen legio. Zich verdedigen kan Engström niet meer: in 2000 pleegde hij zelfmoord. Het moordwapen is nooit gevonden, nieuwe forensische bewijzen zijn er evenmin. Petersson erkent ook dat het motief niet glashelder is. En sommige beschrijvingen van de dader lijken niet op Engström. Zo dreigen de Zweden lang nog niet te genezen van hun obsessionele 'Palmes sjukdom' - de ziekte van Palme.

Vijanden

De sociaaldemocraat Olof Palme, die regeerde van 1969 tot 1976 en van 1982 tot zijn dood, geldt als een van de meest charismatische naoorlogse Zweedse politici, en een architect van 's lands welvaartsstaat. Met zijn uitgesproken linkse koers maakte hij echter tal van vijanden in binnen- en buitenland.

Olof Palme, nadat hij in 1982 herverkozen was. ©AFP

Hoewel hij geboren was in een rijke familie met aristocratische banden, voerde Palme tal van sociale hervormingen in die de toorn van het bedrijfsleven opwekten. Hij beknotte de macht van het koningshuis en kantte zich tegen kernwapens. In volle Koude Oorlog bekritiseerde hij zowel de Amerikaanse Vietnamoorlog als de inval van de Sovjet-Unie in Tsjechoslowakije. De Spaanse dictatuur van Franco, het apartheidsregime in Zuid-Afrika: de lijst van Palmes doelwitten is lang.

Complot

De lijst met mogelijke daders groeide in de loop der jaren bijgevolg fors aan. Een extreemrechts complot, waarbij mogelijk politie-agenten betrokken waren, werd gesuggereerd. Een Zweeds wapenbedrijf dat de Indiase premier omkocht. Buitenlandse geheime diensten, zoals de Amerikaanse CIA of die van Zuid-Afrika. Koerdische separatisten van de PKK. Italiaanse logebroeders zelfs. Uitsluitsel werd nooit geleverd. Ruim 130 mensen die de moord opeisten, bleken dan weer fantasten.

Palme werd vermoord in de drukste straat van Stockholm. ©via REUTERS

Eind jaren 80 werd een man met een moorddadig verleden veroordeeld, nadat Palmes vrouw hem herkend had. Maar wegens de povere bewijslast kwam hij snel weer vrij. Met Engströms postume beschuldiging wordt het onderzoek nu definitief stopgezet. Maar de Zweedse twijfels blijven, ook bij Palmes zoon Mårten: 'Ik geloof dat Engström de moordenaar was, maar helaas is daar geen sluitend bewijs voor.'         

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud