interview

Puigdemont: ‘In België heb ik ervaren wat het is te leven in een democratisch systeem'

‘Onafhankelijkheid is onze enige kans om te overleven als je ziet wat de plannen van Spanje voor Catalonië zijn’, zegt Carles Puigdemont. ©katrijn van giel

Carles Puigdemont werd het internationale gezicht van de Catalaanse zaak sinds hij in 2017 even de onafhankelijkheid van zijn regio uitriep. ‘Maar ik blijf een gewone jongen uit Amer die toevallig premier werd en zo enkele bouwstenen aandroeg voor een collectief project.’

Carles Puigdemont kreeg deze week een tegenslag te verwerken. Zowat 14 maanden nadat hij na een verbeten juridische strijd zijn mandaat als Europarlementslid had kunnen opnemen, is hij zijn onschendbaarheid kwijt. Maar dat weegt niet op het humeur van de Catalaanse ex-premier en zet hem er allerminst toe aan in een hoekje te kniezen. ‘Ik heb niet het gevoel een nederlaag geleden te hebben. Integendeel. Het parlementaire gevecht hebben we misschien verloren, maar de politieke strijd  hebben we in ons voordeel beslecht. De Catalaanse crisis staat op de Europese agenda. Precies daarom ben ik in het najaar van 2017 naar België afgereisd en ben ik niet naar een ver buitenland gevlucht zoals de voormalige Spaanse koning Juan Carlos’, zegt Puigdemont als we hem ‘the day after’ treffen in de Europese wijk.

‘Ik ben nog altijd lid van het Europees Parlement, ik heb nog altijd dezelfde rechten en plichten. Alleen ben ik niet meer beschermd door mijn immuniteit. Maar sinds ik in Brussel ben, heb ik nooit andere dan moeilijke situaties gekend’, gaat hij voort, nadat hij via een kort telefoontje nog snel poolshoogte genomen heeft van de laatste stand van zaken in de regeringsonderhandelingen in Catalonië.

Als overtuigd Europeaan kan het verlies van uw onschendbaarheid u toch niet onbewogen laten?

Als je met de ETA kan onderhandelen, moet dat toch ook lukken met democraten die verkiezingen gewonnen hebben en nooit mensen gedood hebben om hun doelen te bereiken?
Carles Puigdemont
Catalaanse ex-premier

Carles Puigdemont: ‘Deze beslissing treft ons, de vertegenwoordigers van het Catalaanse volk, vandaag rechtstreeks natuurlijk. Wij zijn het slachtoffer van een politieke vervolging. Maar de demarche raakt ook alle Europeanen. De Europese democratie en het Europees Parlement zijn de grote verliezers. Van nu af aan hebben de grote staten en de grote politieke families in
Europa vrije baan om dissidenten en politieke minderheden het zwijgen op te leggen. We stevenen af op een democratie met twee snelheden.’

‘Bovendien is de morele autoriteit van Europa aangetast. De Europese Unie gaat het moeilijker hebben om het met luide stem op te nemen voor politieke dissidenten in andere landen of om elders mensenrechtenschendingen aan te kaarten. Hoe kan je met gezag spreken als in je eigen achtertuin mensen in de cel zitten vanwege hun politieke ideeën of als Spanje artiesten opsluit vanwege hun songteksten?’

Sinds het onafhankelijkheidsreferendum van 1 oktober 2017 bent u het internationale gezicht van de Catalaanse zaak geworden. Hoe persoonlijk is deze strijd voor u?

Puigdemont: ‘Voor mij is dit nooit een persoonlijk gevecht geweest. Het gaat hier niet om mijn eigen project. Dit is een collectieve onderneming. Ik ben tot Catalaans premier verkozen en op een onwettige manier uit mijn functie gezet na een
repressieve daad van de Spaanse staat. Het was dus mijn verdomde plicht om de Catalaanse instellingen, de samenleving tegen die repressieve neigingen te beschermen. Wat in mijn persoonlijke leven gebeurt, staat los van het politieke proces in Catalonië. Dat gaat miljoenen mensen aan.’

©katrijn van giel

Heeft u met de kennis van nu spijt dat u dat referendum georganiseerd en de onafhankelijkheid uitgeroepen hebt?

Puigdemont: ‘Integendeel. Ik ben erg trots dat het Catalaanse volk tijdens mijn mandaat eindelijk de kans kreeg zich in een
referendum uit te spreken over afscheiding
. Geen seconde heb ik daarover getwijfeld, ook al besefte ik heel goed dat dat zware gevolgen voor mezelf kon hebben. Onafhankelijkheid is onze enige kans om te overleven als je ziet wat de plannen van Spanje voor Catalonië zijn.’

‘Van een ding heb ik wel spijt: dat ik op 10 oktober 2017 de deur op een kier gezet heb voor onderhandelingen met Spanje. Vanuit Madrid kwam toen het signaal dat de regering de boodschap begrepen had en bereid was te praten. Maar ik heb me laten vangen aan een grote Spaanse leugen. In plaats van de dialoog bereidde de staat een zware repressie tegen ons voor.’

Intussen heeft de toenmalige conservatieve Spaanse regering plaatsgemaakt voor een progressief kabinet. Dat is wel voorstander van een dialoog.

Puigdemont: ‘De socialisten hanteren misschien een ander vocabularium dan de conservatieven, maar in se zijn het beide Spaanse nationalisten. Er zijn ook zaken die een dialoog bemoeilijken. Het grootste struikelblok? Dat de Spaanse staat niet wil praten over de onderwerpen die er echt toe doen: zelfbestuur en amnestie voor onze gevangen leiders. Zolang die in de cel zitten of in ballingschap leven, kunnen we nooit als gelijkwaardige partners praten. En dan is er nog een ander probleem: na alles wat de afgelopen veertig jaar gebeurd is, kunnen we de Spaanse regering gewoon niet meer op haar woord geloven. Zonder bemiddelaar heeft praten geen zin.’

Hebt u een bepaalde figuur in gedachten voor die rol?

Puigdemont: ‘Nee, zolang het maar een onafhankelijke partij is. Weet u, de Spaanse regering heeft zich onder leiding van een internationale bemiddelaar tot drie keer toe geëngageerd tot onderhandelingen met de ETA (de Baskische afscheidingsbeweging, red.). Dat zijn mensen die geweld gebruikt hebben en andere mensen gedood hebben. Als je met de ETA kan onderhandelen, moet dat toch ook lukken met democraten die verkiezingen gewonnen hebben en nooit mensen gedood hebben om hun doeleinden te bereiken?’

©katrijn van giel

Dat aan het streven voor de Catalaanse zaak een stevig persoonlijk prijskaartje hangt voor Puigdemont, blijkt als we hem vertellen over een trip naar zijn geboortedorp Amer in het woelige najaar van 2017. Een glimlach verschijnt om zijn mond als het gaat over onze ontmoeting met zijn zus in de patisserie van de familie en over een gesprek met zijn jeugdvriend Salvador Clarà i Pons. ‘Ach, Salvador. Ja, we kennen elkaar al heel lang. Sinds onze jeugd delen wij dezelfde ideeën en hebben wij ons enorm geëngageerd voor de Catalaanse zaak (glimlacht).’

Vanwaar kwam dat engagement? Vanwege nare ervaringen in uw jeugd?

Puigdemont: ‘Nee, het is gewoon een traditie. Wij zijn niet de eerste generatie die voor democratie en autonomie strijdt, hé. Onze ouders, grootouders en overgroot-
ouders gingen ons voor in het gevecht, niet tegen één maar tegen meerdere dictaturen. Een ding hadden die gemeen: hun afkeer van de Catalaanse taal en instellingen. En dat al drie eeuwen lang.’

Zoals een een perzik zich een perzik voelt en geen abrikoos, voelen wij ons Catalaan en geen Spanjaard.
Carles Puigdemont
Catalaanse ex-premier

‘Toen ik geboren werd, hadden mijn ouders niet het recht om mij een Catalaanse naam te geven. Ze waren verplicht mij met een Spaanse in te schrijven in het geboorteregister. Tijdens de dictatuur moest ik lessen volgen in het Spaans. Zelfs in het Catalaanse parlement mochten we lange tijd onze taal niet spreken. Al die elementen dragen bij tot onze strijdvaardigheid.’

‘Zoals een een perzik zich een perzik voelt en geen abrikoos, voelen wij ons Catalaan en geen Spanjaard. Dat wil niet zeggen dat wij ons superieur of beter voelen. Zeker niet. Ook wij hebben onze gebreken, maar ook bepaalde karakteristieken waardoor wij ons een natie voelen. Wij zijn een natie, daar kan geen twijfel over bestaan.’

Hebt u hoop dat u ooit naar Catalonië kan terugkeren zonder het risico te lopen opgepakt te worden?

Puigdemont: ‘Elke ochtend bij het ontwaken denk ik: dit kan mijn laatste dag in ballingschap zijn. Maar ik ben realistisch genoeg om te beseffen dat dat op korte termijn onmogelijk is. Uiteindelijk doe ik hier wat ik ook in Catalonië zou doen: strijden voor collectieve en individuele vrijheid. Maar dat is geen gemakkelijk gevecht en bovendien een strijd van lange adem.’

‘Natuurlijk mis ik mijn vrienden, Amer, Girona, Catalonië. Die landschappen, die typische geuren en kleuren … Maar ik ben geen nostalgicus. Ik ben het ook gewend mijn plan te trekken. Op mijn negende ging ik op internaat en moest ik mijn familie ook lange tijd missen. Ik beland niet snel in een melancholische bui.’

Ik ben en blijf een gewone jongen uit Amer die door omstandigheden premier van Catalonië geworden is.
Carles Puigdemont
Catalaanse ex-premier

‘Bovendien heb ik me vanaf dag één thuisgevoeld in België. Ik ben een Europeaan en zit hier in het hart van Europa. Brussel voelt niet aan als ‘buitenland’, het is mijn thuis. Ik voel me hier geen outsider. We spreken allemaal dezelfde taal, die van de democratie. Hier kunnen ideeën ook botsen, maar je kan erover discussiëren zonder angst voor de gevolgen. In België heb ik ervaren wat het is te leven in een democratisch systeem, met hier en daar een imperfectie natuurlijk (lacht). Die democratische maturiteit wens ik Catalonië én Spanje toe.’

Tot slot: heeft u uw afspraak met de geschiedenis gemist als Catalonië aan het eind van uw carrière niet onafhankelijk is?

Puigdemont: 'Nee, want ik heb nooit een afspraak met de geschiedenis gehad. Ik ben en blijf een gewone jongen uit Amer die door omstandigheden premier van Catalonië geworden is. Maar voor mij zijn er regeringsleiders geweest en na mij zullen er nog verschillende zijn.'

'Ik zal altijd fier zijn enkele belangrijke bouwstenen aangedragen te hebben voor een collectief project naar onafhankelijkheid. Ik prijs me gelukkig dat ik de kans gekregen heb daaraan mee te bouwen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud