analyse

Radicalisering protest bezorgt Spaanse en Catalaanse premier kopzorgen

De radicalisering van het protest in Catalonië zadelt de Spaanse en de Catalaanse regering met hoofdbrekens op. ©REUTERS

De regeringen in Madrid en Barcelona lopen spitsroeden na de ontsporing van het protest tegen de veroordeling van twaalf Catalaanse leiders. Ze hoeden zich voor overhaaste reacties om geen nieuw geweld uit te lokken.

Spanje is weer helemaal in de ban van de Catalaanse kwestie. Sinds de veroordeling van twaalf Catalaanse leiders staat de noordoostelijke regio in rep en roer. Al drie dagen voeren voorstanders van onafhankelijkheid actie.

Niet alleen blokkeerden ze verkeersaders in Catalonië, ze verstoorden ook het trein- en metroverkeer met sabotageacties van de infrastructuur en door op de sporen te gaan zitten. Maandag slaagden ze er bovendien in de luchthaven van Barcelona lam te leggen.

Gemaskerde actievoerders

Een dag later verlegden de demonstranten een grens. Vreedzame protesten in grote steden als Barcelona, Tarragona, Girona en Lleida ontaardden in gewelddadige clashes met leden van de Guardia Civil, de Spaanse en de Catalaanse politie.

De Spaanse regering heeft maar één doelstelling: de veiligheid en het vreedzaam samenleven in Catalonië verzekeren. En ze zal dat vastberaden, proportioneel en eensgezind doen.
Spaanse regering

Gemaskerde actievoerders staken containers in brand en bekogelden de ordediensten met stenen, Bengaals vuur en andere projectielen. In geen tijd had de Catalaanse hoofdstad de aanblik van een slagveld.

De radicalisering van de protestbeweging zadelt de Spaanse en de Catalaanse regeringen met hoofdbrekens op. Beide beraadden zich woensdag over de gepaste strategie. 

Gespierde taal

Voor Spaans premier Pedro Sánchez is het zaak het hoofd koel te houden en niet te driest te ageren om het conflict niet verder op de spits te drijven en geen nieuw geweld uit te lokken. Voorlopig beperkt hij zich tot gespierde taal.

De Spaanse premier Pedro Sánchez overlegde woensdag over de situatie in Catalonië met de conservatieve leider Pablo Casado (rechts). ©AFP

'De Spaanse regering heeft maar één doelstelling: de veiligheid en het vreedzaam samenleven in Catalonië verzekeren. En ze zal dat vastberaden, proportioneel en eensgezind doen', klonk het in een mededeling. 

Madrid kan bijvoorbeeld de 'wet op de nationale veiligheid' toepassen. Met die ingreep kan de regering de regionale politie, de Mossos d'Esquadra, beter aansturen. In 'normale tijden' is dat de bevoegdheid van de Catalaanse regering.

Voogdij

De Spaanse regering houdt ook een radicaler wapen achter de hand: artikel 155 van de grondwet. Dat geeft de bestuursploeg in Madrid de mogelijkheid Catalonië onder haar voogdij te plaatsen.

De vorige Spaanse premier, de conservatief Mariano Rajoy, ging tot die actie over nadat het Catalaanse parlement twee jaar geleden kortstondig de onafhankelijkheid van de regio uitgeroepen had.

We moeten de gewelddadige groepen in de onafhankelijkheidsbeweging zo snel mogelijk isoleren. Anders geven we de Spaanse regering een voorwendsel cadeau om de controle over Catalonië weer over te nemen.
Pere Aragonès
Catalaanse vicepremier

Na de gewelddadige scènes van dinsdag voeren de conservatieve en liberale oppositie de druk op Sánchez op om daadkrachtig in te grijpen in de noordoostelijke regio. Dat maakten hun leiders, Pablo Casado en Albert Rivera, de socialist woensdag ook duidelijk tijdens spoedberaad.

Maar de Spaanse regering hoedt zich voor overhaaste reacties. 'Alle opties liggen op tafel. Maar zolang de Catalaanse en de Spaanse politie goed samenwerken, zijn drastische maatregelen niet aan de orde. Het is zinloos nu te alarmeren.' Woensdagavond besliste Madrid wat extra troepen te sturen naar het onrustige Catalonië.

Catalaanse regering

De ontsporing van de protesten zet ook de Catalaanse regering aan tot spitsroeden lopen. Ze begrijpt de woede en verontwaardiging van de manifestanten over de celstraffen voor zeven politici en twee leiders van burgerbewegingen. 

Tegelijk is ze beducht voor de 'bezoedeling van het imago' van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging. Die trok zich de afgelopen dagen op aan de kritiek die de Spaanse justitie wereldwijd oogstte met de uitspraak in het Catalaanse proces. Als de onafhankelijkheidsstrijd synoniem gaat staan voor gewelddadige protesten, kunnen de nationalisten die golven van sympathie snel zien wegvloeien.

De Catalaanse premier Quim Torra (midden) stapte woensdag mee op in een van de vijf 'marsen voor de vrijheid' in Catalonië. ©AFP

Verschillende Catalaanse ministers vrezen ook de reactie in Madrid. 'We moeten de gewelddadige groepen in de onafhankelijkheidsbeweging zo snel mogelijk isoleren. Anders geven we de Spaanse regering een voorwendsel cadeau om de controle over Catalonië weer over te nemen', zei vicepremier Pere Aragonès.

Catalaans premier Quim Torra hield zich op de vlakte. 'Onze regering staat aan de zijde van het volk en steunt alle manifestaties tegen de uitspraak van het Spaanse hooggerechtshof', zei hij terwijl hij mee opstapte in een van de vijf 'marsen voor de vrijheid' die tot en met vrijdag plaatsvinden in Catalonië. Een expliciete veroordeling van het geweld dinsdag kwam er niet.

Anonieme platformen

Hoe de geest weer in de fles raakt, is minder duidelijk. De drijvende krachten achter de protesten van de voorbije dagen zijn de Comitès de Defensa de la República (Comités voor de Verdediging van de Republiek, CDR) en Tsunami Democràtic, twee platformen met een anoniem karakter.

Onze regering staat aan de zijde van het volk en steunt alle manifestaties tegen de uitspraak van het Spaanse hooggerechtshof.
Quim Torra
Catalaanse premier

Zelfs de Catalaanse pro-onafhankelijkheidspartijen lijken geen controle te hebben over de organisaties. De Spaanse inlichtingendiensten racen tegen de klok om te achterhalen wie schuilgaat achter de organisaties. Maar zolang ze daar niet in slagen, is het ook voor de autoriteiten onduidelijk wie mogelijke gesprekspartners zijn.

En kampen de Spaanse en Catalaanse regering straks met dezelfde problemen als de Franse president Emmanuel Macron, toen die vorig jaar geconfronteerd werd met het protest van de gele hesjes.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud