interview

Ursula von der Leyen: ‘Ik ben het beu de zondebok te zijn’

Ursula von der Leyen, voorzitster van de Europese Commissie. ©REUTERS

Zolang AstraZeneca de vaccins die het aan Europa beloofde niet levert, mag het een kruis maken over zijn uitvoer, waarschuwt Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen. Zij ziet de volgende bui al hangen: ‘Zonder Europese digitale vaccinatiepas krijgen we tegen de zomer weer een gefragmenteerde Unie.’

‘Ik ben het beu de zondebok te zijn.’ Zelfs dat zegt Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen met een grote glimlach. 8 maart, Internationale Vrouwendag, is voor de eerste vrouwelijke Commissievoorzitter ooit meer dan een statement.

De Duitse ontvangt een groep vrouwelijke journalisten in het Berlaymontgebouw. De strijdvaardigheid hangt, zelfs na een moeilijk coronajaar, in de lucht.

‘Onze vaccinatiestrategie werkt’, zegt von der Leyen. ‘Zonder die Europese aankoopstrategie hadden kleinere lidstaten gewoon geen toegang tot vaccins. En we hebben de economische crisis goed doorstaan. We mogen niet over het hoofd zien wat goed gaat in Europa.’

Ursula von der Leyen (62)

  • Duitse politica (CDU)
  • Geboren in Elsene als dochter van een diplomaat
  • Duits minister sinds 2005, met Angela Merkel als kanselier
  • Minister van Defensie van 2013 tot 2019
  • Voorzitster Europese Commissie sinds december 2019.

Toch is er veel kritiek op de trage Europese vaccinatie, vergeleken met de VS, het Verenigd Koninkrijk of Israël.

Ursula von der Leyen: ‘Ik kreeg pas in juni een mandaat voor de gezamenlijke aankoop. We sloten met zes bedrijven een contract en vijf ervan leverden daadwerkelijk een werkbaar vaccin op. We waren bovendien behoorlijk snel: ons contract met AstraZeneca werd getekend een dag voor het Britse contract.’

Europa kreeg tot nog toe 56,8 miljoen vaccindosissen: 41,1 miljoen werden toegediend. Slechts 9,2 op de 100 in- woners kregen al een prik. In de VS zijn het er 27 op de 100, in het VK bijna 35.

Von der Leyen: ‘De volgende drie maanden staat de levering van 300 miljoen dosissen gepland. We zullen ons streefdoel halen om aan het eind van de zomer 70 procent van de volwassen bevolking te vaccineren. Maar we hebben onderschat hoe moeilijk het is van nul naar een massaproductie van vaccins te gaan en daarbij te rekenen op voldoende grondstoffen en een stabiele toeleveringsketen.’

We zullen ons streefdoel halen om aan het eind van de zomer 70 procent van de volwassen bevolking te vaccineren.
Ursula von der Leyen
Voorzitster Europese Commissie

‘Pfizer-BioNTech is daar het perfecte voorbeeld van: na een hobbelige start is er nu een betrouwbaar productieproces met een stijgend aantal vaccins. Tegen halfweg dit jaar zal de fabriek in Marburg, gestart in februari, 1 miljard dosissen per jaar kunnen produceren. AstraZeneca is een ander paar mouwen. Het bezorgde slechts een tiende van de in het contract afgesproken leveringen voor december tot maart.’

Italië blokkeerde vorige week de uitvoer van 250.000 vaccins van AstraZeneca naar Australië. Wat dat een straf?

Von der Leyen: ‘Ik heb me van meet af aan achter de beslissing geschaard van de Ita- liaanse premier Mario Draghi. Het is toch vreemd: AstraZeneca levert geen enkele verklaring waarom het de beloofde vaccins niet kan leveren aan Europa. Maar plots kan het wel een dosis van 250.000 vaccins vanuit een Europese fabriek naar Australië sturen?’

©Photo News

Dat is een erg protectionistische aanpak. Europa, voorstander van vrijhandel, blokkeert de export en bruuskeert zo handelspartners als Australië.

Von der Leyen: ‘We kijken niet naar landen maar naar bedrijven. Pfizer-BioNTech is verantwoordelijk voor 95 procent van de export uit Europa. Die gaat naar dertig landen en daar is niets mis mee. Zij honoreren het contract met Europa en zo hoort het ook. We willen dat AstraZeneca eerst de levering van vaccins bestemd voor Europa opkrikt.’

Dit is dus niet de laatste keer dat het gebeurt?

Von der Leyen: ‘Dit is geen eenmalig exportverbod. De beslissing ligt in handen van AstraZeneca zelf. Het bedrijf moet zijn engagementen nakomen. Zolang AstraZeneca niet in staat is om onze Europese afspraken na te leven, vertrekken geen vaccins meer uit Europese fabrieken naar buiten de Unie.’

‘We hadden in ons contract bepaald dat AstraZeneca al voor de goedkeuring door het Europees Geneesmiddelenbureau de productie zou opstarten en een voorraad aanleggen. Dat is niet gebeurd. Om de pil te vergulden belooft het bedrijf nu vaccins te leveren die buiten Europa worden geproduceerd.’

U zou daarover gesproken hebben met de Amerikaanse president Joe Biden.

Von der Leyen: ‘Wij hebben niet over bedrijven gesproken. Europa is niet verantwoordelijk voor de logistiek bij AstraZeneca. Zij produceren wereldwijd. Grondstoffen en vaccins gaan vaak de oceaan over. Wij willen samenwerken om die trafiek aan beide kanten van de Atlantische Oceaan vlot te laten verlopen. En we willen ook snel kunnen inspelen op varianten met aangepaste vaccins. De Commissie zal voor die aangepaste vaccins deze week een versnelde goedkeuringsprocedure voorstellen.

U werkt ook aan een digitaal vaccinpaspoort?

Von der Leyen: Een groot aantal mensen zal deze zomer gevaccineerd zijn. We hebben een digitaal vaccinpaspoort nodig om het vrij verkeer in Europa te harmoniseren zonder de volksgezondheid in gevaar te brengen. Als we dat nu niet technisch en juridisch voorbereiden, komt er niets van. We moeten nu ons huiswerk doen om klaar te zijn tegen de zomer.’

Is het geen discriminatie dat gevaccineerden op reis mogen?

Een digitaal vaccinatie- paspoort geldt niet alleen voor wie gevaccineerd is. Ook wie een negatieve test kan voorleggen of de ziekte doormaakte en anti- lichamen heeft, moet ervan kunnen genieten.
Ursula von der Leyen
Voorzitster Europese Commissie

Von der Leyen: ‘Nee, zo’n digitaal paspoort is technologieneutraal. Zo’n pas geldt niet alleen voor wie al gevaccineerd is. Ook wie een negatieve test kan voorleggen of de ziekte doormaakte en antilichamen heeft, moet ervan kunnen genieten. De voorwaarden voor zo’n paspoort moeten politiek worden afgesproken.’

‘Ik wil vooral een gefragmenteerd en ongecoördineerd Europa vermijden op een ogenblik dat een groot deel van de mensen in Europa al gevaccineerd is. Ik hoor de kritiek al komen. Daarom moeten we nu met het technische werk beginnen.’

Israël heeft zo’n vaccinatiepas. Is dat een voorbeeld, met het gebrek aan bescherming van de gegevens van gevaccineerden in het achterhoofd?

Von der Leyen: ‘Wat we zeker kunnen leren van Israël is dat het gezondheids- systeem gedigitaliseerd moet worden. Die oefening moeten wij in Europa ook maken. Dat is een taak van de lidstaten. Europa heeft met de GDPR-regels een strenge bescherming van de privacy. Maar het is wel het juiste moment: 20 procent van de miljardenpot uit het Europees herstel- fonds, NextGenerationEU, kan voor digi- talisering gebruikt worden.’

Mag wie een inenting kreeg met het Russische of het Chinese vaccin rekenen op vrij verkeer in Europa?

Von der Leyen: ‘Die vaccinbedrijven hebben het best een goedkeuring van het Europese geneesmiddelenagentschap EMA of het Amerikaanse FDA, een internationaal erkende autoriteit dus. We gaan wellicht naar zo’n systeem. Maar daarover lopen nog discussies met de lidstaten. Ik wil overigens benadrukken dat het overgrote deel van de lidstaten zich houdt aan de door Europa aangekochte vaccins.’

‘Spoetnik V en andere vaccins moeten om een erkenning te krijgen bereid zijn hier hun boeken open te leggen, alle gegevens te verstrekken en inspecties toe te laten op hun sites. We zullen dus zien of Spoetnik V een aanvraag indient bij het EMA en welke Europese productiesites het wil gebruiken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud