Valéry Giscard d'Estaing, hervormer en overtuigd Europeaan

Valéry Giscard d'Estaing samen met de huidige Franse president Emmanuel Macron. Op de achtergrond voormalig president Nicolas Sarkozy. ©AFP

De gewezen Franse president Valéry Giscard d'Estaing (94) is niet meer. De overtuigde Europeaan overleed aan de gevolgen van Covid-19.

Toen Valéry Giscard d'Estaing - roepnaam VGE - in 1974 verkozen werd tot Franse president, was dat een halve verrassing. Giscard voerde een moderne campagne en mikte vooral op vrouwelijke en jeugdige kiezers. Met zijn 48 jaar was hij destijds de jongste president van Frankrijk. Zijn grote missie was het land te hervormen en te moderniseren.

Snel voerde de president een aantal maatschappelijke hervormingen door. De kiesleeftijd ging omlaag, scheiden kon voortaan met onderlinge toestemming, abortus ging uit het strafrecht en de integratie van gehandicapten in de maatschappij werd een prioriteit. Ook de rechten van de vrouwen kregen bijzondere aandacht.

Met zijn 48 jaar was hij destijds de jongste president van Frankrijk. Zijn grote missie was het land te hervormen en te moderniseren.

VGE wilde ook de Franse economie grondig veranderen. Hij kwam niet onbeslagen op dat terrein. Hij had al een heel parcours afgelegd als minister van Financiën in de jaren 60 en pleitte voor een begrotingsevenwicht. De grote plannen die hij op dat vlak koesterde, gingen evenwel verloren door de economische crisis die Frankrijk trof. In plaats van hervormingen kreeg de Franse economie een frontale klap. Bij het einde van Giscards ambtstermijn was het aantal werklozen in Frankrijk verdubbeld.

Ruzie aan de rechterzijde

Toch maakte hij in 1981 nog een goede kans om opnieuw verkozen te raken. Het was uiteindelijk zijn vriendschap met de dubieuze Afrikaanse dictator Jean-Bedel Bokassa die hem deed verliezen. Het satirische blad Le Canard Enchaîné pakte uit met een verhaal over diamanten die Bokassa aan de president geschonken zou hebben. Het verweer van Giscard was onhandig. Er zou altijd een zweem van twijfel over het hele verhaal blijven hangen. VGE zelf vond het beneden zijn waardigheid om daar veel uitlatingen over te doen.

Giscard d'Estaing hier met gewezen president Jacques Chirac. Ze voerden een zware politieke strijd om het leiderschap van de Franse rechterzijde. ©AFP

Bovendien woedde aan de Franse rechterzijde een stevige strijd over wie de leider moest worden van de rechtervleugel. Terwijl Giscard stond voor de meer liberale vleugel, vertegenwoordigde Jacques Chirac de gaullistische flank. Die laatste had een hand in de nederlaag van Giscard in 1981 omdat hij weigerde zijn kiezers op te roepen voor VGE te stemmen in de tweede ronde van de presidentsrace.

Beroemd werd de scène waarin hij op haast koninklijke wijze afscheid nam van zijn presidentschap. Na een plechtstatig 'au revoir' schreed hij het beeld uit.

Uiteindelijk verloor Giscard erg nipt van de socialistische kandidaat François Mitterrand. Amper 425.000 stemmen scheidden de twee politici, de overzeese gebieden niet meegerekend. Giscard had de nederlaag niet zien aankomen. Beroemd werd de scène waarmin hij op haast koninklijke wijze afscheid nam van zijn presidentschap. Na een plechtstatig 'au revoir' schreed hij het beeld uit.

Europa

Teleurgesteld verliet Giscard vrij snel de Franse politiek en richtte zijn aandacht op Europa. Hij had al de banden met (West-)Duitsland aangehaald en samen met kanselier Helmut Schmidt de basis gelegd voor de Frans-Duitse as in de Europese Unie. Die draad zou hij opnemen in het Europees Parlement.

Giscard werd een vurige pleitbezorger van de Europese integratie. In 2001 kreeg hij de opdracht een Europese grondwet te schrijven. Hij werd daarbij geholpen door onder meer de gewezen Belgische premier Jean-Luc Dehaene.

Giscard d'Estaing en de gewezen Belgische premier Jean-Luc Dehaene schreven samen aan de Europese Conventie

Het was een huzarenstuk om alle tegengestelde meningen te bundelen in één tekst, maar in 2003 kon Giscard uiteindelijk de eindtekst voorleggen. Opnieuw wachtte een bittere nederlaag. De grondwet werd in verschillende referenda afgeschoten, ook in zijn eigen Frankrijk in 2005.

De twee nederlagen die Giscard opliep, zowel in de nationale als de Europese politiek, werden uiteindelijk gecompenseerd door zijn toetreding tot de Académie Française in 2004. Hij werd een van de 40 'onsterfelijken' die in de Académie zetelen.

Giscard d'Estaing droomde er, net als vrijwel iedere Franse president, van om boeken te schrijven en een literaire reputatie uit te bouwen.

Giscard d'Estaing droomde er, net als vrijwel iedere Franse president, van om boeken te schrijven en een literaire reputatie uit te bouwen. Voor hij president werd, schreef hij in de Franse krant Le Figaro dat hij met plezier zijn politieke carrière zou inruilen als hij een oeuvre kon uitbouwen zoals zijn geliefde schrijvers Guy de Maupassant en Gustave Flaubert.

De gewezen president verwierf een zekere faam als schrijver van politieke essays en met zijn driedelige memoires. Maar de romans die hij ook schreef, kregen vaak een slechte kritiek. Misschien deed dat nog wel meer pijn dan zijn politieke nederlagen.

Giscard d'Estaing was de eerste Franse president die het oude Frankrijk een nieuwe richting probeerde te geven. Dat was in de jaren 70 geen eenvoudige opdracht.

Nadat VGE als president van het toneel verdwenen was, implodeerde het politieke centrum in Frankrijk. In de plaats kwam de tegenstelling tussen links en de conservatieve gaullisten. Uiteindelijk zou de bij zijn verkiezing nog jongere Emmanuel Macron in 2017 een stuk van de politieke erfenis van Giscard overnemen en de oude politieke tegenstellingen van de kaart vegen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud