in memoriam

Valéry Giscard d'Estaing, oud-president van Frankrijk

De Franse oud-president Valéry Giscard d'Estaing is op 94-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van een covidbesmetting. Hij leidde Frankrijk van 1974 tot 1981.

'Au revoir', zei Valéry Giscard d' Estaing op 19 mei 1981. Negen dagen eerder had hij de presidentsverkiezingen van François Mitterrand verloren. De mise-en-scène van zijn afscheid was plechtstatig. De boomlange Giscard schreed als het ware uit het beeld, en uit het Elysée. Hij zou er nooit meer als president terugkeren.

Toen hij in 1974 tot staatshoofd was verkozen, deed hij dat door een jeugdig en sportief imago in de markt te zetten. Giscard zag zichzelf graag als een Franse John F. Kennedy.

Giscard zag zichzelf graag als een Franse John F. Kennedy.

Bij zijn inauguratiespeech liet hij de klassieke pitteleer achterwege. Hij achtte de tijd gekomen voor 'een nieuw politiek tijdperk'. Zeven jaar later werd dat tijdperk weer abrupt afgesloten.

Adellijke voorouders

Giscard, of VGE zoals hij later in de media door het leven zou gaan, werd op 2 februari 1926 in het Duitse Koblenz geboren. Zijn vader was directeur van het Franse Hoog-Commissariaat voor Rijnland, dat destijds bezet gebied was. Giscard kwam uit een goede familie, met adellijke voorouders. In juli 1926 keerde zijn vader terug naar Parijs, waar de jonge Giscard zijn jeugd zou doorbrengen.

Na de oorlog ging Giscard d'Estaing de politiek in. Toen de Gaulle in 1959 president werd, kreeg de 32-jarige Giscard d'Estaing het staatssecretariaat van Financiën. Het was het begin van een erg lange politieke carrière die hij grotendeels op Financiën zou doorbrengen.

Giscard was een buitenbeentje in de politiek. Hij was een centrumfiguur. Hoewel hij steeds aan de rechterzijde actief was, had hij een duidelijke liberale overtuiging, die vaak botste met het staatsdirigisme van de gaullisten.

Begrotingsevenwicht

Opmerkelijk is dat Giscard steeds de nadruk is blijven leggen op het begrotingsevenwicht, iets waar bij de gaullisten of socialisten niet echt veel belangstelling voor was. Als minister van Financiën realiseerde hij in 1965 het eerste Franse begrotingsoverschot sinds de Tweede Wereldoorlog. Hij hoopte een begrotingsevenwicht in de wet in te schrijven om de uitgaven te beperken, maar daar stak toenmalig premier Georges Pompidou een stokje voor.

Als minister van Financiën realiseerde hij in 1965 het eerste Franse begrotingsoverschot sinds de Tweede Wereldoorlog

Giscard voelde zich gevangen binnen de gaullistische partij en ging politiek zijn eigen weg in 1966. Hij richtte een centrumpartij op die ijverde voor een liberalere aanpak van de economie. De partij was een succes. Toen Pompidou in 1969 president werd, had hij de partij van Giscard nodig om een meerderheid te vormen. Giscard kreeg opnieuw de portefeuille Financiën.

Het ministerschap was geen onverdeeld succes. Er kwam een devaluatie van de Franse frank en in 1973 gaf Giscard een staatslening uit die bijzonder duur zou uitvallen voor de Franse schatkist. De lening van 7,5 miljard Franse frank over 15 jaar zou de overheid uiteindelijk 90 miljard Franse frank kosten. Enerzijds door een reeks devaluaties en anderzijds omdat de lening gekoppeld was aan de goudprijs.

Mitterrand

Door de onverwachte dood van Pompidou in 1974 kreeg Giscard d'Estaing de kans om zich als presidentskandidaat op te werpen. Het rechtse kamp was erg verdeeld, terwijl het linkse kamp zich rond Mitterrand schaarde. Uiteindelijk eindigde Giscard als tweede in de eerste ronde van de presidentsrace. In de tweede ronde haalde hij het van Mitterrand met 425.000 stemmen voorsprong, het kleinste verschil ooit bij een presidentsverkiezing in Frankrijk.

425.000
Stemmenverschil
In de tweede ronde van de verkiezingen in 1974 haalde hij het van Mitterrand met 425.000 stemmen voorsprong, het kleinste verschil ooit bij een presidentsverkiezing in Frankrijk.

De ambtsperiode van Giscard was een moeilijke tijd. Onder de verschillende stromingen aan de rechterzijde heerste grote concurrentie en wantrouwen. Giscard stelde eerst de gaullist Jacques Chirac aan als premier. De relatie tussen beide heren ging van kwaad naar erger.

Economisch was het een loodzware tijd. De opeenvolgende olieschokken maakten economische hervormingen quasi onmogelijk. Het was vooral geld pompen in de economie om die drijvende te houden. Noodgedwongen diende Giscard zijn orthodoxe begrotingsbeleid te verlaten.

Diamanten

Ondanks de moeilijke tijd bleef Giscard vrij populair. Hij keek met vertrouwen uit naar de presidentsverkiezingen van 1981. Maar het liep grondig fout. Tijdens de verkiezingen kwam hij in een schandaalsfeer terecht. Zo zou de president diamanten gekregen hebben van de Afrikaanse dictator Jean-Bédel Bokassa. VGE overleefde de negatieve mediastorm niet en verloor de verkiezingen van Mitterrand.

Na zijn presidentschap taande zijn politieke ster vlug in Frankrijk. Hij slaagde er nooit in zich op te werpen als de oppositieleider van het centrum en nam dan ook steeds meer afstand van de binnenlandse politiek.

Giscard, die als Frans president al de relaties met West-Duitsland hersteld had, zou nog wel een carrière in Europa uitbouwen. In 1999 schreef hij, samen met de Belgische ex-premier Jean-Luc Dehaene, mee aan de zogenaamde 'Europese grondwet'. De tekst werd evenwel afgeschoten door verschillende lidstaten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud