portret

Van arbiter tot Italiës politieke rockster

Veertien maanden bluste Giuseppe Conte non-stop brandjes in Italiës populistische regering. Dat habijt van discrete scheidsrechter wierp hij op 20 augustus in een vlammende speech tegen Matteo Salvini van zich af. Mr. Nobody groeide uit tot dé politieke rockster van Europa’s zorgenkind.

Met een brede glimlach. Zo ontving de Italiaanse president Sergio Mattarella ontslagnemend premier Giuseppe Conte op het Palazzo del Quirinale in Rome. Drie weken nadat de uiterst rechtse vicepremier Matteo Salvini in volle zomervakantie de stekker uit het verstandshuwelijk tussen zijn Lega en de links-populistische Vijfsterrenbeweging had getrokken, lijkt een uitweg uit de zoveelste naoorlogse politieke impasse in de derde economie van de eurozone een stap dichterbij. Voor de definitieve bezwering van de crisis rekent het 78-jarige staatshoofd op de partijloze advocaat.

Dat de 55-jarige Conte uitgegroeid is tot Italiës hoop in politiek onzekere tijden, had niemand een jaar geleden durven te voorspellen. Laat staan dat de zoon van een gemeentesecretaris en onderwijzers dat zelf verwacht had. Na zijn studies rechten aan Villa Nazareth, een katholieke universiteit voor minder gegoede studenten in Rome, bouwde Conte een academische carrière uit. Hij doceerde privérecht in Sardinië, Rome, Malta en Firenze.

Op die laatste universiteit was hij eind mei 2018 plichtsgetrouw aan de slag toen zijn telefoon rinkelde. Of hij beschikbaar was om de leiding te nemen van een populistische regering? Een dag later trok hij naar het Quirinale om de eed af te leggen als premier. Een week later zat ‘Mr. Nobody’ op het vliegtuig naar Canada om met de andere leiders van de G7 de wereldproblemen te bespreken.

Verademing

De daarop volgende maanden moeten de Europese en internationale ‘uitstapjes’ een welgekomen verademing geweest zijn. Ze lieten Conte niet alleen toe uit de schaduw te treden van zijn alomtegenwoordige vicepremier Salvini, maar boden hem ook de gelegenheid een ogenblik lang te ontsnappen aan het voortdurende gesteggel tussen de regeringspartijen in eigen land. Vrijwel non-stop moest Conte brandjes blussen, of het nu over migratie, de autonomie voor de regio’s, een grote fiscale hervorming of de aanleg van een hogesnelheidslijn tussen Lyon en Turijn ging.

Hoe hij de bakkeleiende coalitiepartners vaak als een schoolmeester tot de orde moest roepen, beschreef Conte begin dit jaar op een onbewaakt moment in een telefoongesprek met de Duitse kanselier Angela Merkel. ‘Het ergert me mateloos dat Matteo Salvini zijn regeringspartner Luigi Di Maio zo weinig manoeuvreerruimte laat. Mijn kracht bestaat erin op een bepaald moment te roepen dat het genoeg geweest is, om het geruzie te stoppen’, legde een camera onbedoeld vast.

Om de strijdende partijen tot bedaren te brengen greep Conte meer dan eens terug naar een beproefd recept uit een vorig professioneel leven, dat van advocaat. Tijdens ellenlang nachtelijk overleg dwong hij Salvini en Di Maio geregeld tot (tijdelijke) verzoeningen. Uiteindelijk kon die voortdurende bemiddeling niet voorkomen dat de uiterst rechtse leider het populistische project na 14 maanden opblies.

Salvini’s demarche leek voor Conte wel het signaal te vormen om zijn habijt van discrete scheidsrechter van zich te werpen. De transformatie voltrok zich op 20 augustus in de senaat. In een vlammende speech ging hij frontaal in de aanval tegen de Legaleider. ‘Uit politiek opportunisme en gedreven door eigenbelang heeft u een beslissing genomen die zware gevolgen heeft. Italië heeft geen nood aan een politicus die alle macht heeft. Wel aan politici met verantwoordelijkheidszin’, beet de premier een verongelijkt gebarende Salvini met een van hem nooit eerder geziene gravitas toe.

Je bent een zeldzame parel, een dienaar van de natie die Italië niet mag kwijtspelen.
Leider Vijfsterrenbeweging
Luigi Di Maio

Contes optreden in de senaat ging niet ongemerkt voorbij. In de 60 minuten durende speech veranderde zijn statuur volkomen. De gedaanteverwisseling ontlokte de voormalige politieke journalist Aldo Garzia de volgende uitspraak: ‘Mr. Nobody is verveld tot Mister Conte.’ Ook Di Maio had de premier daarvoor al bloemetjes toegegooid. ‘Jij bent een zeldzame parel, een dienaar van de natie die Italië niet mag kwijtspelen.’

Het hoeft dan ook niet te verbazen dat de leider van de Vijfsterrenbeweging de voorbije dagen zwaar inzette op een regering-Conte 2.0. Woensdag haalde hij zijn slag thuis. De centrumlinkse Democratische Partij (PD) stemde in met een regeringsavontuur onder leiding van de hoogleraar.

Voor hij ook effectief aan de slag kan, zal de premier de volgende dagen nog eens al zijn diplomatieke kwaliteiten mogen aanspreken om de Vijfsterrenbeweging en de PD tot een consensus te dwingen over de ministerportefeuilles én het regeerakkoord. De krijtlijnen zette Conte gisteren na zijn onderhoud met Mattarella zelf al uit. ‘De nieuwe regering gaat Italië moderniseren. We gaan werken aan een beter land, een land dat groeit en de ongelijkheid wegwerkt. We moeten Italië in Europa weer de leidersrol geven die het verdient.’

Een eenvoudig avontuur wacht Conte zeker niet. Net als met de Lega heeft de Vijfsterrenbeweging met zijn centrumlinkse aartsrivaal weinig gemeen. Behalve dan de wens om nieuwe parlementsverkiezingen en een electorale triomf van Salvini te voorkomen. Het valt af te wachten of de jurist het schip deze keer langer dan 14 maanden drijvende kan houden. Op zijn schouders rust een zware verantwoordelijkheid. Slaagt dit experiment niet, dan ligt de weg naar een volstrekte meerderheid voor de Lega wagenwijd open.

De Italianen lijken de man uit San Giovanni Rotondo, de stad van Italiës meest vereerde heilige Padre Pio, wel wat krediet te gunnen. Zelfs Donald Trump duimt voor de nieuwe politieke rockster. ‘Net als ik is hij een outsider. Een erg toegewijde man die goed samenwerkt met de VS. Ik hoop dat hij premier blijft’, tweette de Amerikaanse president. De volgende dagen moet blijken of Trumps wens werkelijkheid wordt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud