analyse

Verenigd Koninkrijk drijft steeds verder uit elkaar

De Britse premier Boris Johnson. ©REUTERS

De regionale en lokale verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk tonen aan dat het land minder verbonden is dan voorheen. Zodra de coronacrisis bezworen is, wacht premier Boris Johnson de taak de unie van Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland te vrijwaren.

Met gemengde gevoelens. Zo kijkt Boris Johnson wellicht terug op de tussentijdse, de lokale en de regionale verkiezingen in zijn land. Het stemt de Britse premier ongetwijfeld tevreden dat zijn Conservatieve partij erin geslaagd is wat dieper door te dringen in traditioneel linkse bastions in Engeland. Tegelijk maakte Super Thursday nog eens duidelijk dat de vier naties die het Verenigd Koninkrijk vormen - Engeland, Wales, Schotland en Noord-Ierland - almaar verder uit elkaar drijven.

Zo kleurt Engeland weer wat blauwer. Niet alleen bij een nationale tussentijdse verkiezing in Hartlepool, al decennia een sociaaldemocratisch bolwerk, triomfeerden Johnsons tory's. Ze wisten zich, in vergelijking met 2016 en 2017, lokaal ook steviger te verankeren ten nadele van Labour. Die partij wist Conservatieve raids op de burgemeesterssjerp in grote steden als Londen en Manchester wel af te slaan.

De essentie

  • Het Verenigd Koninkrijk lijkt meer verdeeld dan tevoren, suggereren de uitslagen van regionale en lokale verkiezingsraces.
  • Terwijl Engeland steeds blauwer kleurt, blijft Wales een links bolwerk. In Schotland scoren de nationalisten het sterkst.
  • Zodra de coronapandemie bezworen is, wacht de Britse premier Johnson de taak de relaties met de regeringen in Wales, Schotland en Noord-Ierland te resetten.
  • Met 'Project Love' hoopt hij zijn landgenoten de komende tijd te overtuigen van het nut van het Verenigd Koninkrijk.

De Britse premier moest ook vaststellen dat Wales een links bastion blijft. Hoewel de tory's een kiesdistrict afsnoepten van Labour en een ander van de Liberal Democrats slaagden de sociaaldemocraten er bij de regionale verkiezingen in de helft van alle parlementszetels te veroveren.

In Schotland greep de nationalistische SNP net naast een volstrekte meerderheid in het regionale parlement. Maar door de sterke prestatie van de groenen zijn de voorstanders van onafhankelijkheid en een nieuw referendum over de Schotse afscheuring van het VK wel in de meerderheid in Edinburgh.

Trend

De resultaten zijn een bevestiging van een trend die eind 2019 bij de Britse parlementsverkiezingen al op te tekenen viel. Dat de vier naties die het VK vormen electoraal steeds verder uit elkaar drijven, verbaast Sir John Curtice, politicoloog aan de University of Strathclyde, niet.

'De scheiding tussen het VK en de Europese Unie mag dan wel afgerond zijn, de brexit blijft een stempel drukken op het stemgedrag', stelde hij bij de Britse openbare omroep BBC. 'Leave-aanhangers belonen de Conservatieven terwijl Labour beter scoort bij Remain-kiezers.'

In Schotland en Noord-Ierland weegt de brexit nog zwaarder door. In beide regio's verwierp een grote meerderheid van de bevolking in 2016 een vertrek uit de EU. Dat Johnson nauwelijks oor had naar hun verzuchtingen en hen bovendien een harde brexit door de strot ramde, valt de Schotten en de Noord-Ieren zwaar.

Desintegratie

De brexitstrategie van de Britse premier wakkerde in Schotland het onafhankelijkheidsstreven weer aan. Volgens peilingen hunkert de helft van de bevolking nu naar afscheuring van het VK terwijl 55 procent die piste in 2014 in een referendum nog verworpen had.

In Noord-Ierland, dat de nadelige gevolgen van de brexit aan den lijve ondervindt, groeit dan weer de animo voor een hereniging met Ierland. Bij het brexitreferendum steunde een kwart van de bevolking die optie, begin dit jaar sprak 42 procent van de Noord-Ieren zich ervoor uit.

42%
Noord-Ierse steun voor hereniging met ierland
Voor het brexitreferendum steunde een kwart van de Noord-Ieren een hereniging met Ierland, begin dit jaar sprak 42 procent zich ervoor uit.

Zolang de pandemie woedt, kan Johnson nog even de ogen sluiten voor de mogelijke desintegratie van het VK. Want de indijking van het longvirus is ook voor de regionale regeringen de topprioriteit.

De hamvraag luidt of de Britse premier de nationalistische geest weer in de fles krijgt als de gezondheidscrisis bedwongen is. Hij nodigde de premiers van Wales, Noord-Ierland en Schotland alvast uit voor een top.

Bestaansreden

Met het initiatief lijkt hij zijn landgenoten vooral te willen bewijzen dat het VK een bestaansreden heeft. 'De vaccinatiecampagne heeft aangetoond dat de belangen van de mensen in het VK, en in Schotland in het bijzonder, het best gediend worden als we samenwerken', schreef Johnson zaterdag aan de Schotse premier Nicola Sturgeon. 'Eenheid en samenwerking zijn ook nodig voor het economische herstel.'

De brief past in een ruimere strategie die Downing Street uitstippelde om het nut van de Unie te benadrukken. Niet alleen is de regering van plan de Britse zaak steviger te bepleiten bij de bevolking. Londen gaat ook flink wat geld rechtstreeks in lokale projecten in de verschillende regio's pompen. 'Die tactiek moet voorkomen dat de regionale regeringen de pluimen op hun hoed steken', luidt het.

De vaccinatiecampagne heeft aangetoond dat de belangen van de mensen in het VK, en in Schotland in het bijzonder, het best gediend worden als we samenwerken.
Boris Johnson
Britse premier

Meer autonomie voor de naties van het VK sluit Johnson uit. En de afgelopen tijd bewees hij er niet voor terug te schrikken wetten die door het Schotse parlement goedgekeurd waren aan te vechten voor het hooggerechtshof in Londen.

Of 'Project Love' - zoals de strategie ter verdediging van de unie in Downing Street gedoopt is - de banden tussen Engeland, Wales, Schotland en Noord-Ierland weer kan versterken, moet de toekomst uitwijzen. Voor Johnson staat heel wat op het spel. Als hij er niet in slaagt de unie te vrijwaren, zal hij niet de geschiedenis ingaan als de man die het VK 'bevrijdde van het Europese juk', maar als degene die het vernietigde.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud