Advertentie
interview

Verhofstadt: ‘Zonder hervorming verdwijnt de EU'

De nationalisten en de populisten hebben geen ongelijk in een groot deel van hun kritiek op de Europese Unie, zegt Guy Verhofstadt. ©AFP

‘De mensen zijn voor Europa, maar tegen deze Europese Unie’, zegt Guy Verhofstadt, de liberale leider in het Europese Parlement. ‘In 2017 komt de kentering.’

In het kantoor van Guy Verhofstadt staat een koelkast in de kleuren van de Britse vlag. ‘We hebben ze gekocht omdat we dachten dat ze geluk zou brengen bij het referendum over de brexit. Dat is niet echt gelukt’, grapt de liberale fractieleider in het Europees Parlement droog. Het is donderdagochtend, minder dan 24 uur nadat de Britse premier Theresa May de brexit officieel in gang heeft getrapt en Verhofstadts bureau is herschapen in een tv-studio. ‘Iedereen denkt dat er maar één BBC is, maar ge zoudt ervan verschieten hoeveel er echt zijn. Tientallen, en die concurreren allemaal met elkaar en ze willen elk hun eigen interview.’

De 63-jarige Gentse liberaal verhit, zeker in het Verenigd Koninkrijk, de gemoederen. Met zijn uitgesproken federalistische standpunten ziet het probrexitkamp hem als het symbool van alles wat verkeerd is met de Europese Unie. De ironie wil dan ook dat het Europees Parlement uitgerekend hem naar voren heeft geschoven als zijn onderhandelaar voor de scheidingsgesprekken. ‘We gaan de onderhandelingen sturen in de richting die het parlement genegen is’, zegt Verhofstadt.

De Europese Commissie voert de onderhandelingen met de Britse regering. Is de onderhandelaar van het parlement niet vooral eeen luide roeper met weinig impact?
Guy Verhofstadt: ‘Het parlement stemt volgende week over een resolutie, die onze krijtlijnen vastlegt bij de onderhandelingen met de Britten. De Commissie zal daar rekening mee moeten houden, want het parlement moet het uiteindelijke akkoord over de brexit goedkeuren. Onze eerste prioriteit is dat de rechten van Europese burgers in het Verenigd Koninkrijk en van Britse burgers bij ons worden beschermd, want zij zijn het eerste slachtoffer van de onzekerheid die is geschapen.’

De nationalisten en de populisten hebben geen ongelijk in een groot deel van hun kritiek op de Europese Unie.

Wil het parlement de Britten nog altijd straffen omdat ze ervoor hebben gekozen uit de Unie te stappen?
Verhofstadt: ‘Sommigen sturen daarop aan, maar dat mag absoluut niet gebeuren. De Britten hebben ervoor gekozen om uit de EU te stappen. Hoezeer ik die beslissing ook betreur, wij moeten ze respecteren. Zo’n strafexpeditie gaat ook in tegen ons eigenbelang, want het zou onze bedrijven treffen. We stellen ons daarom hard op tegenover de Britse regering, maar heel genereus tegenover de burgers en de bedrijven. We vinden dat zij niet het slachtoffer mogen worden van de verkeerde keuzes die zijn gemaakt. Daarom willen we, eens de brexitonderhandelingen zijn afgerond, het gesprek aangaan over een vrijhandelsakkoord en over samenwerking op het vlak van veiligheid. De Britten moeten wel begrijpen dat ze nooit een statuut zullen krijgen dat voordeliger is dan het lidmaatschap.’

Guy Verhofstadt kocht een ‘Britse koelkast’ als geluksbrenger voor het brexitreferendum. ©Dieter Telemans

Welke voordelen laten de Britten schieten?
Verhofstadt: ‘Ze krijgen geen inspraak meer in de vormgeving van de eengemaakte markt. Ze kunnen dus geen normen en standaarden meer uitzetten, terwijl ze die wel moeten overnemen. En als ze handelsakkoorden afsluiten, zullen ze dat vanuit een veel zwakkere positie doen dan als lid van een grote economische macht. Nu de Amerikaanse president Donald Trump kiest voor protectionisme, wil Europa zwaar investeren in vrijhandel. We gaan de komende jaren, eerst met Japan en later met India en enkele Centraal-Amerikaanse landen, vrijhandelsakkoorden sluiten. Doordat we zo’n grote macht zijn, kunnen we onze strenge sociale en milieunormen daarbij vrijwaren. Het Verenigd Koninkrijk zal daar geen deel van uitmaken.’

Het zal de Britten worst wezen: zij wilden vooral vermijden dat nog meer Polen of Roemenen naar het VK migreren.
Verhofstadt: ‘Dat is hun keuze, maar het is ongelooflijk kortzichtig. In de hele EU geraken 2 miljoen vacatures niet ingevuld, terwijl er elders veel werkloosheid is. We hebben dus nood aan méér arbeidsmobiliteit in plaats van minder. De Britten gaan de mensen die ze nodig hebben voor bepaalde jobs niet vinden.’

Het valt toch te begrijpen dat de Britse politici oor hebben naar de verzuchtingen van hun kiezers?
Verhofstadt: ‘Als politici niet uitleggen dat migratie een goede zaak is, dan maken de mensen er een probleem van. De politieke wereld heeft te lang gezwegen: het vrij verkeer van personen in de EU is een goede zaak.’

Gelooft u echt dat de problemen opgelost geraken met de zaken beter uit te leggen?
Verhofstadt: ‘Niet altijd. De nationalisten, de populisten en zelfs de harde brexiteers hebben geen ongelijk in een groot deel van hun kritiek op de Europese Unie. Het is geen Unie, het is een confederatie van natiestaten die altijd beslist op basis van unanimiteit. Als er één een besluit blokkeert, blokkeert alles. Daarom hebben we zo veel jaar later nog altijd niet onze banken opgekuist. Daarom raakt de vluchtelingencrisis maar niet opgelost. Daarom is het zo lang wachten op een investeringsplan om onze economie te stimuleren. We zullen tegelijk met de onderhandelingen over de brexit moeten praten over een efficiënter Europa.’

De bevolking lust uw recepten - meer Europa - niet, wijzen allerhande verkiezingen en referenda toch uit?
Verhofstadt: ‘Dat is niet juist. De bevolking wil dat Europa meer doet in de strijd tegen de terreur. Zestig procent van de Europeanen wil een Europees leger. De mensen zijn voor Europa, maar ze willen niet deze Europese Unie. En terecht. De kritiek en de steun aan populistische partijen is het gevolg van hoe de Unie vandaag werkt, niet van het project zelf. Het zou een grote stommiteit zijn als we de kritiek niet ter harte nemen, want de Unie is gedoemd te verdwijnen als ze niet hervormt.’

Nu de bevolking daarvan overtuigen.
Verhofstadt: ‘Ik geloof dat de bevolking inziet dat de brexit niet de juiste manier is. Er werd gevreesd voor een domino-effect met een nexit en een frexit, maar we zien het omgekeerde. De mensen in die landen zijn met terecht kritisch over Europa, maar ze zijn niet zo stom om uit de EU te stappen. Het verklaart waarom in Nederland de pro-Europese partijen veel meer zetels wonnen dan de eurosceptici. Uit recente peilingen blijkt dat meer dan 80 procent van de Fransen voor de euro is.’

Loopt u niet te hard van stapel? Hoewel hij niet de grootste werd, won de Nederlandse populist Geert Wilders vier zetels.
Verhofstadt: ‘De liberale D66 heeft zeven zetels gewonnen en is even groot als Wilders. En die andere liberale partij, de VVD van premier Mark Rutte, is de grootste geworden. Voor mij is dat het bewijs dat er wel degelijk een ommekeer mogelijk is. Mensen staan evenwel niet ’s ochtends op met het idee dat meer Europa de oplossing is. Ze hebben politici nodig die hen daarvan overtuigen. Vroeger deden de Franse president François Mitterrand en de Duitse bondskanselier Helmut Kohl dat, vandaag niemand. We moeten hopen dat verkiezingen daar verandering in brengen.’

U ziet de sociaaldemocraat Martin Schulz, met wie u het goed kan vinden, liever dan Angela Merkel Duits kanselier worden?
Verhofstadt: ‘Merkel is pro-Europees, maar ik zou liever wat meer visie zien. Bij Schulz valt daar niet over te klagen. Maar…’

…u wilt geen stemadvies geven?
Verhofstadt:(lacht) Nee. Maar ik zie wat ik zie: presidentskandidaat Emmanuel Macron heeft een ongezien pro-Europees programma waarin hij zegt dat de Europese soevereiniteit belangrijker is dan de Franse. In Polen staat een nieuwe pro-Europese oppositiepartij op. Er zijn vorige week tienduizenden mensen voor Europa op straat gekomen. In Spanje is er een pro-Europese burgerbeweging Ciudadanos, die het heel goed doet in de peilingen. Als de Frans-Duitse as hersteld wordt, zal 2017 het jaar van de kentering zijn.’

Welke rol ziet u voor uzelf weggelegd?
Verhofstadt: ‘Het gevaar is dat Europese politici na de kentering weer overgaan tot de orde van de dag. Dat is het domste wat ze kunnen doen. Het is niet omdat de koorts weg is, dat de ziekte is genezen. En als de ziekte niet bestreden is, keert de koorts terug. Daarom zou ik graag het proces op gang brengen dat leidt tot een hervorming die de EU in een definitieve plooi legt. We hebben dat al eens proberen te doen met de Europese grondwet, waarvoor ik als premier toen de forcing heb gevoerd, maar dat is een gemiste kans gebleken. We hebben er de fundamentele problemen niet mee opgelost.’

Loopt uw engagement tot na de verkiezingen van 2019?
Verhofstadt: ‘Dat zullen we tegen dan wel zien. Als er tegen dan een federale unie in de steigers staat, zullen ze me niet meer nodig hebben.’

Die kans lijkt klein.
Verhofstadt: ‘Ik ben, zoals u weet, een optimist. Met de brexit en Trump als katalysatoren kan alles snel gaan.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud