M/V van de dag

Viktor Orbán ziet zijn Europese macht gekortwiekt

Hongaars premier Viktor Orbán. ©EPA

De breuk met de centrumrechtse EVP-fractie in het Europees Parlement knipt de vleugels van de Hongaarse premier.

Het was de Belgische ex-premier Wilfried Martens (CD&V) die de liberale anticommunist Viktor Orbán in 2000 onderdak gaf in de Europese Volkspartij (EVP). Martens maakte van de EVP een echte machtspartij. Onder zijn brede paraplu haalde de Vlaamse christendemocraat centrumrechtse en rechts-conservatieve partijen binnen die heel ver af stonden van de basisidealen van de EVP.

De voorbije twintig jaar ontpopte Orbán zich tot een onaantastbaar autocratisch leider in eigen land en het 'bête noire' van de EVP. 'Viktator' Orbán testte de limieten van de rechtsstaat en de democratie, smeerde bevriende ondernemers met Europees geld, en zette het rechterlijk apparaat en de vrije pers onder druk. De migratiecrisis gaf de Hongaarse premier de megafoon waar hij al zo lang naar zocht. Hij flirtte met extreemrechts, tekende voor een illiberale samenleving, en voedde de angst met leugenachtige smaadcampagnes tegen Europa.

Al die jaren slaagde Orbán erin weg te komen met zijn strapatsen. Op EVP-bijeenkomsten werd hij wel eens onder vier ogen de les gelezen maar nooit publiekelijk te kijk gezet. De Duitse CDU en Beierse CSU hielden hem de hand boven het hoofd.

Die 'entente' loopt nu ten einde. In maart 2019 schorste de partijleiding van de EVP Orbán na herhaalde inbreuken op de rechtsstaat. De klassieke christendemocratische partijen lagen aan de basis van die sanctie. Orbán ging niet meer naar partijmeetings voor een Europese top. Maar de dagelijkse samenwerking tussen zijn Fidesz-partij en de EVP liep gewoon door, ook in het Europees Parlement.

Tot de bom in december barstte. Orbán wilde niet weten van een mechanisme dat het toekennen van Europese subsidies koppelt aan eerbied voor de rechtsstaat. Fidesz-fractieleider Tamas Deutsch verweet de (Duitse) fractieleider van de EVP, Manfred Weber, 'methoden van de Gestapo te gebruiken' om Hongarije over de lijn te trekken.

Als Orbán aansluit bij een andere fractie in het Europees Parlement, betekent dat sowieso minder spreektijd.

Die verwensing - en het besef dat de EVP-fractie geen instrumenten had om parlementsleden te straffen - leidde tot een klik. Vorige week dokterde het bestuur van de fractie, met Duitse en Italiaanse steun, een nieuw intern reglement uit dat toeliet om een of meer leden van een parlementaire groep te schorsen of zelfs te bannen. Een ruime meerderheid van 148 op 180 EVP-Europarlementsleden stemde daar woensdag voor.

Orbán besliste daarop de eer aan zichzelf te houden en trok de elf verkozenen van Fidesz terug uit de EVP-fractie. De Hongaar verliest zo niet alleen zijn greep op de EVP, maar ook veel gewicht in het Europees Parlement en ver daarbuiten.

De EVP blijft de sterkste fractie in het EU-halfrond met 176 leden, ruim voor de 145 leden van de sociaaldemocraten. Fidesz kan aansluiten bij de rechts-conservatieve ECR, waar de N-VA deel van uitmaakt, of de nationalistische ID-partij van Matteo Salvini. Maar dat betekent sowieso minder spreektijd en minder kansen om rapporten op te stellen, en dus een pak minder macht.

Ook komt de uitsluiting van Orbán en Fidesz uit de Europese Volkspartij in een versnelling. EVP-voorzitter Donald Tusk krijgt nu een nieuwe stok aangereikt. Een beslissing valt pas wanneer een fysieke partijvergadering mogelijk is na corona. Orbáns lontje zal er niet langer op worden, maar zijn actieradius is wel een stuk verkleind.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud