nieuwsanalyse

Vis en subsidies houden de brexitsoep pittig

Met zijn bezoek aan de vismijn op Orkney, een eilandengroep in het noorden van Schotland, mikt de Britse premier Boris Johnson op een dubbel doel: tonen dat hij de Schotten meer vis wil geven na de brexit en Schotland in het Verenigd Koninkrijk houden. ©EPA

Na vijf weken intensief overleg blijven de brexitonderhandelingen geblokkeerd. Een minimaal, haastig gebricoleerd akkoord over handel lijkt het hoogst haalbare.

Het zorgvuldig gecultiveerde beeld van 'Global Britain' dat het Europese juk afgooit en de wereldzeeën bedwingt, lijkt steeds meer op een farce. De brexit op 1 januari 2021 komt op het slechtst mogelijke moment, met een isolationistisch Amerika, toenemende geopolitieke spanningen, de teloorgang van multilaterale overlegstructuren en een economische coronaschok van jewelste. 'Good luck' voor het VK dat er alleen voorstaat in een wereld zonder spelregels.

Toch voelen de Britten zich nog altijd het centrum van de wereld. De onderhandelingen over een nieuw partnerakkoord met de Europese Unie trappelen ter plaatse. Nochtans had premier Boris Johnson in juni een intensivering van de gesprekken gevraagd en gekregen, met de bedoeling eruit te geraken in juli. Maar vijf overlegweken later is de patstelling ongewijzigd.

Tijdnood

'We gaan meer en meer in tijdnood geraken', zeggen brexitexperts. Een deal moet uiterlijk in oktober afgeklopt worden om instemming van het Europees Parlement mogelijk te maken. Dat betekent dat de onderhandeling op drie maanden afgehaspeld moet zijn, kant-en-klaar in 23 juridisch cleane taalversies. Meer dan een minimaal akkoord wordt het niet. In het ergste geval komt er een gebricoleerd miniakkoord, dat tijd koopt voor verdere onderhandelingen maar wel tarief- en quotavrije handel toelaat tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie na 31 december.

Het spookbeeld van een brexit zonder handels- en samenwerkingsakkoord wordt met de dag realistischer. Michel Barnier, de Europese onderhandelaar, heeft daarom de voorbereiding op een no deal opgedreven. Maar ook met een akkoord wijzigt zakendoen met het Verenigd Koninkrijk drastisch. 'Er is geen overgangsperiode meer na 31 december. Het gaat dag en nacht verschil zijn', is te horen.

Er is geen overgangsperiode meer na 31 december. Het gaat dag en nacht verschil zijn.

Ook de uitvoering van het protocol dat de scheiding regelt, is een punt van zorg. Johnson onderschreef dat scheidingsakkoord in oktober vorig jaar. Het biedt garanties voor de sociale zekerheid en rechten van Europese burgers in het Verenigd Koninkrijk en Britten in de EU. 'Voor dit protocol bestaat geen uitstel', waarschuwde Barnier tien dagen geleden al. Veel lidstaten zijn er niet gerust in. Dat sommige landen 'hun' Britten registreren en andere lidstaten niet, voorspelt chaos.

Het scheidingsakkoord bepaalt ook dat er de facto een grens komt in de Noord-Ierse havens. De afspraak is dat alle goederen die er aankomen en het risico lopen door te gaan naar de Europese binnenmarkt, worden gecontroleerd op basis van de Europese gezondheids-, product-, btw- en douaneregels. De regering-Johnson minimaliseert die controles voorlopig.

Bouillabaisse

Europese onderhandelaars gaan er intussen van uit dat Boris Johnson een deal wil voor tarief- en quotavrije handel. Maar twee cruciale eisen blijven onverteerbaar voor Londen: Europa koppelt handel aan afspraken over visserij en de voorwaarde dat de Britse subsidieregels afgestemd worden op die van Europa, om oneerlijke handel te vermijden.

Over vis wil Johnson niet praten. Niet toevallig bezocht de Britse premier onlangs een Schotse vismijn. De boodschap is dubbel: Johnson wil de Schotten meer vis geven en tonen dat hij zijn brexitbeloftes nakomt. Tegelijk zegt hij aan Schotland, dat op een separatistische koers zit: blijf in het Verenigd Koninkrijk.

De Europese eis een ongecontroleerd subsidiebeleid te vermijden, ligt ideologisch moeilijk. Johnsons raadgever Dominic Cummings wil niets aanvaarden dat neigt naar het afstemmen van de Britse regels op de Europese. Het is zonneklaar dat de regeringen in het Verenigd Koninkrijk met geld gaan gooien om bedrijven bij zich te houden.

Handel met nul tarieven en nul quota oogt mooi op papier. Maar 'frictieloos', zoals Johnson altijd beweerde, wordt die handel allerminst. Er komen douanecontroles, productcontroles en sanitaire controles. Die 'technische handelsbarrières' betekenen een enorme rompslomp. Bovendien gelden in de internationale handel ingewikkelde oorsprongsregels, waardoor voor bepaalde machines en auto's toch tarieven zouden gelden.

Aan de Europese kant is er eensgezindheid over die twee eisen. Over vis, omdat dat politiek erg gevoelig ligt in Frankrijk, Nederland en België; over staatssteun, omdat de Europese concurrenten van de Britse auto-industrie vooral in Oost-Europa zitten.

Johnson moet dus van zijn ideologische ladder komen. De Britse branie kreeg al een deuk. Een snel handelsakkoord met de Amerikanen komt er niet voor november. En ook de Britse handelsdeal met Japan hapert. Het zijn moeilijke tijden voor Global Britain.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud