Advertentie

Von der Leyen opent twee nieuwe fronten in vaccinstrijd

EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. ©Photo News

Met ruggensteun van Rome, Parijs en Berlijn pookt EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de vaccinstrijd op. Op de EU-top volgende week moeten lidstaten kleur bekennen over een mogelijk exportverbod naar het Verenigd Koninkrijk en Zuid-Korea en over een juridisch spervuur tegenover AstraZeneca.

Kleinere lidstaten, waaronder België, schrokken zich een hoedje toen Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen woensdag een regelrecht exportverbod aankondigde voor vaccins van AstraZeneca. De Duitse richtte haar pijlen vooral op de uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk.

Op een vergadering van EU-ambassadeurs donderdag bleek dat von der Leyen geen soloslim speelde. Italië en Frankrijk hadden nog hardere woorden over voor AstraZeneca, dat veel minder vaccins produceert in Europa dan beloofd en de leveringen keer op keer naar beneden bijstelt. Ook Duitsland, het thuisland van de Commissievoorzitter, is klaar voor een staaltje machtspolitiek.

Kleinere landen houden die boot liever af. 'Zulk machtsvertoon bewijst alleen dat de wanhoop groot wordt', merken diplomaten op. In een gesprek met een groep buitenlandse journalisten verdedigt von der Leyen de harde aanpak: 'Onze hoogste prioriteit is het gevecht tegen het virus. En het krachtigste middel om het virus klein te krijgen is vaccinatie.'

Twee fronten

De Commissievoorzitter overlegt met de lidstaten hoever ze willen gaan in de vaccinoorlog. 'We willen een evenwichtige aanpak van de productie en de levering van vaccins. Op de Europese top van eind volgende week moeten we beslissen over de marsorders,' zegt ze.

Intussen opent ze wel al twee fronten. Het eerste is een exportverbod naar landen die zelf vaccins produceren maar geen vaccins uitvoeren naar Europa en/of veel verder staan in de vaccinatiecampagne van de eigen bevolking. Daarnaast begint de Commissie een juridische procedure om AstraZeneca aansprakelijk te stellen voor de niet-naleving van zowel de leverings- als de productieafspraken in het Europees aankoopcontract.

Rechtszaak

De Commissie wilde tot nog toe niet weten van gerechtelijke stappen tegen AstraZeneca, uit vrees dat dat de levering van vaccins zou vertragen of lamleggen. Dat ze toch overstag gaat, is opmerkelijk.

De eerste stap is een uitnodiging voor een overlegprocedure. Maar de kans is groot dat het tot een rechtszaak komt. Omdat het Europees aankoopcontract naar Belgisch recht is, zal die rechtszaak in ons land gevoerd worden.

De Commissie wil het farmabedrijf aansprakelijk stellen voor de gebrekkige leveringen van vaccins. AstraZeneca zou in het eerste kwartaal 90 miljoen dosissen leveren aan Europa, het worden er 30 miljoen. De verwachte leveringen voor het tweede kwartaal zijn al ingekrompen van 180 miljoen naar 70 miljoen.

'In ons contract met AstraZeneca staat dat de Europese en Britse productiesites zouden leveren aan Europa. Toch zijn vaccins uit Europese fabrieken naar het VK gegaan', zegt von der Leyen. De Halix-fabriek in Leiden produceerde tot nu alleen voor de Britse markt.

Daardoor was de Belgische fabriek in Seneffe de enige van de vier in het EU-contract met AstraZeneca die levert aan Europa. Net die fabriek kampte met opstartproblemen: het vaccin wordt gebrouwen met een biologisch fabricageproces en de opbrengst van de eerste vaten viel tegen.

Zuid-Korea en het VK

Sinds Europa eind januari een controlemechanisme voor de uitvoer van vaccins oplegde, is duidelijk wat binnen- en buitengaat, zegt von der Leyen. 'We hebben de voorbije zes weken ruim 41 miljoen vaccindosissen uitgevoerd naar meer dan 33 landen. Dat is heel veel. Maar daarom is het ook belangrijk te spreken over wat aan de Europese bevolking werd geleverd.'

Volgens de Commissievoorzitter is er 'een onevenwicht tussen het aantal vaccins dat uitgevoerd wordt en het aantal dat Europa binnenkomt.' Dat geldt vooral voor het VK, dat 10 miljoen dosissen kreeg, maar 0 vaccins leverde aan Europa. Daarnaast verwijst von der Leyen naar Zuid-Korea, dat zelf vaccins produceert en invoert uit Europa.

Behalve wederkerigheid eist Europa ook proportionaliteit: moet Europa nog uitvoeren naar landen die veel verder staan in hun vaccinatiecampagne? Ook de export van Pfizer-BioNTech-vaccins naar het VK tegenhouden als vergelding voor het AstraZeneca-debacle lijkt minder evident, ook voor Duitsland. 'Een bedrijf dat goed levert, mag je niet bestraffen', zegt een EU-diplomaat. Hetzelfde geldt voor de uitvoer van Pfizer-vaccins van Puurs naar Israël.

Farmalanden als België vrezen dat een bot exportverbod meer kwaad dan goed doet: vaccinproducenten leggen niet al hun eieren in één mand, maar bouwen globale waardeketens uit. Die dreigen ernstig verstoord te raken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud