Advertentie
Advertentie

'Wellicht voorrang voor grote spaarders'

Er komt wellicht een voorkeursbehandeling voor grote spaarders in het geval van een bankenfaillissement. Dat zegt minister van Financiën Koen Geens in een exclusief interview met De Tijd na afloop van het informeel overleg tussen de Europese ministers van Financiën in Dublin.

van onze verslaggeefster in Dublin

'Cyprus heeft onze denkwereld veranderd', zegt Koen Geens. De commotie over het feit dat grote spaarders mee in het bad moeten als een bank omvalt, blijft rimpels maken. 'We overwegen nu een voorkeurbehandeling voor grote spaarders. Het probleem is dat zo’n plan een negatieve impact kan hebben op de financiering van de banken.'

De minister heeft het ook over de noodzaak om snel de bankenunie te realiseren en over de hogere versnelling waarmee Europa de belastingontwijking en fiscale fraude wil bestrijden. We zijn overigens in België niet slecht bezig, vindt Geens. Net als Duitsland, Oostenrijk en Zweden gelden we inzake werkloosheid als een succesverhaal: ‘We zijn niet het kneusje van Europa’.

Tijd: Zal de Duitse eis voor een verdragswijziging de bankenunie vertragen?

Koen Geens: ‘Dat zal wel meevallen. We gaan op een constructieve manier zoeken naar een ‘lichte’ verdragswijziging. We gaan eigenlijk van een confederaal model - waarin de nationale toezichthouders samenwerken - naar een federaal model - waarbij de Europese Centrale Bank naast het monetair beleid ook het prudentieel toezicht (op het risicogedrag van banken) uitoefent.

Dat die verdragswijziging er ooit moest komen, was al langer duidelijk. Ook juridisch zijn er goede redenen om zo’n verdragswijziging te vragen. In Duitsland loert de grondwet immers om de hoek. En als de Duitse minister Wolfgang Schauble van iets overtuigd is…

Maar in geen geval mag die verdragswijziging de bankenunie vertragen. De collectieve wil om snel een bankenunie op poten te zetten, is er. Iedereen heeft die bankenunie nodig.'

Wat is eigenlijk het Duitse probleem?

Geens: 'Landen die niet tot de eurozone behoren, kunnen beslissen om deel te nemen aan het eenvormig bankentoezicht. Maar volgens de huidige statuten is de Europese Centrale Bank louter bevoegd voor het monetair beleid en ook enkel voor de landen van de eurozone.

Voor het bankentoezicht hebben juristen nu een formule gevonden waarbij binnen de ECB een aparte raad van toezicht wordt gecreëerd voor het bankentoezicht. Er komt ook een Chinese muur tussen het monetair en het prudentieel beleid van de Europese Centrale Bank.

Maar er is ook een fundamenteler probleem waarmee de Duitsers al langer in hun maag zitten: het feit dat het prudentieel beleid aan de Bundesbank wordt onttrokken, terwijl de ECB enkel bevoegd is voor het monetair beleid. Dat is eigenlijk een politiek probleem.

Juristen zijn goed in het vinden van stoplappen, maar in dit geval willen de Duitsers vooral de puntjes op de ‘i’ zetten. Ik denk dat dit de zaak van de bankenunie eerder zal versnellen. Er bestaat een vereenvoudigde procedure voor het wijzigen van de verdragen. Pas als dit probleem geregeld is, kan er in Duitse ogen rust komen.

Vergeet ook niet dat er dit najaar Duitse verkiezingen aankomen. De huidige regering wil duidelijk maken dat ze de zaken grondig aanpakt. Er is ook behoorlijk wat Duitse frustratie over het feit dat andere rijke eurolanden het minder nauw namen met de budgettaire discipline. Zeker in combinatie met de recente rapporten die aantonen dat de gemiddelde Duitser relatief armer is dan men zou verwachten.’

Maar de Duitsers zijn koele minnaars van een Europees bankenfonds.

Geens: 'We moeten ons banksysteem in Europa fundamenteel gezond maken en we verliezen daar teveel tijd mee. Europa loopt steeds meer achterstand op tegenover de VS. De Amerikanen hebben veel sneller afgerekend met de erfenis van slechte schulden. Europa volgt een meer geleidelijke aanpak, die rekening houdt met de sociale impact, de tewerkstelling en de bescherming van de schuldeisers.

Ik stel die aanpak niet in vraag, laat dat duidelijk zijn. Maar dat tragere ritme maakt dat Europese grootbanken internationaal minder concurrentieel zijn. De rendabiliteit van Amerikaanse banken is veel hoger, omdat de slechte schulden uit het verleden al helemaal zijn doorgeslikt.

Eigenlijk staan we als ministers van Financiën te veel op het voorplan. We spelen ‘Jerommeke’ door zelf de ene crisis na de andere te stutten, terwijl we als Eurogroep eerder willen ‘faciliteren’. We worden telkens met onze neus op de korte termijn gedrukt en zijn tegelijk gehandicapt door onze structuren, in tegenstelling tot de VS.’

Als banken falen, moet er nog altijd een ultiem vangnet zijn. In de VS is dat de Federal Reserve. Wie moet dat in Europa zijn?

Geens: ‘De Duitsers willen niet dat de ECB de rol speelt van ‘resolutie-autoriteit’. Er moet dus een nieuwe Europese autoriteit in het leven geroepen worden die tussenkomt bij het falen van een bank.

In afwachting van die plannen voor een Europese resolutie-autoriteit, bespreken we momenteel ook een richtlijn voor het oprichten van nationale resolutie-autoriteiten. Ik denk wel dat we in België de controle op de afwikkeling van banken aan de Nationale Bank gaan toevertrouwen.’

Er is veel kritiek op het feit dat ook grote spaarders mogelijk zullen bloeden bij het redden van een bank.

Geens: ‘Het moeilijke in deze discussie is de juiste verhouding tussen rationaliteit en emotionaliteit. Ik ben daar heel genuanceerd over, maar je kan niet anders. Vandaag worden deposito’s tot 100.000 euro beschermd. 96 procent van de Belgische rekeningen zijn door die depositobescherming gedekt; 140 van de 230 miljard euro spaargeld is beschermd.’

Is er in Dublin meer duidelijkheid gekomen of de grote spaarders mee zullen betalen voor de afwikkeling van probleembanken?

Geens: ‘Cyprus heeft onze wereld veranderd. We zijn nu aan het nadenken over zaken die nooit aan de orde waren. De Cyprioten hebben zelf op hun knieën gesmeekt om ook de kleine spaarder mee in het bad te trekken, omdat de regering de grote rekeninghouders niet durfde aanpakken. Dat was fout.

Het aanpakken van de grote spaarders, met meer dan 100.000 euro, is van een andere orde. Op dit ogenblik is er juridisch geen reden om een onderscheid te maken tussen andere schuldeisers en de spaarders met meer dan 100.000 euro op hun rekening. Maar raken aan die grote spaarders kan het vertrouwen in de banken ondergraven. Je zit dus met die moeilijke nuance.

We denken er nu aan de grote deposito’s een voorkeurbehandeling te geven. Dat betekent dat spaarders met meer dan 100.000 euro op de rekening bevoorrecht worden tegenover andere schuldeisers. Dat wil met andere woorden zeggen dat ze pas aangesproken mogen worden in allerlaatste instantie, als alle alternatieven, inclusief kapitaalmaatregelen, een gedwongen verkoop of nationalisatie, is bekeken.’

Hoe zal die voorkeursbehandeling van grote spaarders geregeld worden?

Geens: ‘Er zijn twee opties: een dwingende richtlijn of enkel een rangorde in het arsenaal van maatregelen die kunnen aangesproken worden op het ogenblik dat een bank gered moet worden.’

‘Maar economisch blijven er veel vragen open. Wat is de impact als we behalve de kleine spaarder ook de grote spaarder zoveel mogelijk veiligstellen. Kan zo’n voorkeurbehandeling de financiering van de banken via obligaties en kortlopend schuldpapier negatief beïnvloeden. Dat is niet duidelijk, ook niet voor beslagen economen.’

België steunt die voorkeurbehandeling voor de grote spaarder?

Geens: ‘België heeft altijd alle spaarders gered, omdat dit essentieel is voor het vertrouwen in de banken. Mijn eigen grootvader verloor zijn geld in de crisis van de jaren dertig. Het heeft geduurd tot na de tweede wereldoorlog voor hij opnieuw geld op de bank zette.

België wil de discussie zonder dogma’s aangaan. Het is een moeilijke oefening: budgettaire discipline is nodig om Europa opnieuw performant te maken. En het redden van banken met geld van de belastingbetaler is slecht voor die begrotingsdiscipline. Maar raken aan de spaarders tast het vertrouwen in de banken aan. In extreme omstandigheden moet je dus kiezen tussen de staat verder in de schulden steken of de grote spaarders aanspreken.’

‘Maar eigenlijk staat of valt alles bij een streng toezicht in en op de banken zelf. Als die controle er is – en dat is toch wat we aan het doen zijn met de Bankenunie – stellen al die andere problemen zich niet.’

In Dublin is ook een fors tandje bijgestoken in de strijd tegen fiscale fraude?

Geens: ‘Het plan om naar een automatische uitwisseling te gaan van bankgegevens, naar het voorbeeld van de Amerikaanse Fatca-wetgeving, zal het gros van de Europese lidstaten kunnen meetrekken. We zullen dat akkoord niet allemaal even snel gaan toepassen. Maar we hebben wel heel overtuigend die lijn genomen.’

‘Het is ook erg belangrijk dat Herman Van Rompuy als voorzitter van de Europese Raad dit naar zich toetrok. Die druk kan ervoor zorgen dat fiscale afspraken die al langer op tafel liggen, nu worden opgelijst, dat de achterpoortjes worden gesloten en de nieuwe afspraken sneller worden toegepast, zoals het opzetten van een zwarte lijst van belastingparadijzen. Dat alles is het resultaat van een welgekomen steekvlam OffshoreLeaks.’

Gaat Europa nu ook de trusts en andere constructies aanpakken?

Geens: ‘Vaak is het motief om offshore te gaan niet alleen fiscaal. Ook de soepeler procedures of regelgeving speelt een rol. Offshore gaan is een kwestie van forumshoppen: het is van dezelfde orde als in Las Vegas gaan trouwen.’

‘Trusts zijn zeer oud en zeer Brits waarbij het erg moeilijk is de werkelijke begunstigde of eigenaar van een rekening op te sporen. Het wordt een harde noot om kraken. Luxemburg, dat nu de moed heeft gehad om het bankgeheim op te heffen, had destijds ook veel van dit soort constructies. Maar je voelt hoe dit debat opschuift. Anonimiteit is niet meer van deze tijd.’

Komen er nieuwe Belgische regels aan?

Geens: ‘Ik heb mijn administratie alle informatie gevraagd over de stand van onze wetgeving. We beschikken al over een antimisbruikwet die behoorlijk wat stof deed opwaaien. Het moeilijkste probleem om aan te pakken, is transfer pricing, een techniek waarbij grote groepen geld via een belastingparadijs versluizen om belastingen te vermijden. België heeft op dit vlak al heel wat maatregelen die misschien wat aangescherpt kunnen worden.’

Er was in Dublin opnieuw een grote discussie over de verhouding tussen saneren en groei. Leverde die iets op?

Geens: ‘Het is altijd het beste zowel de korte als de lange termijn te bewaken. Maar in Europa is het niet eenvoudig om die twee teugels in evenwicht te houden. Wel is duidelijk dat we nog meer aandacht willen geven aan structurele groei. In de VS is er een echte bankenunie. Als we die bankenunie nu ook snel in Europa realiseren, zal dat een heel verschil maken.

België doet het trouwens niet slecht. We worden niet scheef bekeken op die Europese vergaderingen. We horen met Duitsland, Oostenrijk en Zweden bij de ‘successtaten’. Onze tewerkstellingscijfers zijn behoorlijk en ook onze groei voldoet. Al is men over onze schuld natuurlijk niet enthousiast.

Men moet dus stoppen om te doen alsof wij het kneusje zijn van Europa. De loonkost is een belangrijk probleem voor de export, maar die loonkost beteugelen is een moeilijke evenwichtsoefening. Als je erin snijdt, riskeer je de binnenlandse consumptie aan te tasten.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud