interview

‘We verkochten nog nooit een huis meer door in de gazet te staan'

Gaëtan Hannecart, CEO van Matexi. ©Dries Luyten

Drie West-Vlaamse boerenzonen starten na de oorlog een handeltje in landbouwgrond en 70 jaar later is dat de grootste projectontwikkelaar van België. Het markante verhaal achter Matexi.

Als er iets is waar Philippe Vande Vyvere (65), telg van een van de meest discrete ondernemersfamilies in Vlaanderen, met grote voldoening op terugblikt, dan is het dat hij nog nooit in de gazet is gekomen. En dat wil hij het liefst zo houden. ‘Doe maar gewoon, het leven is al zot genoeg’, is een zienswijze die hij met de pap kreeg ingelepeld.

Niet dat zijn familie last heeft van valse bescheidenheid. ‘We zijn trots op ons verleden’, zegt de ondernemer die met zijn neven Christian en Bernard meer dan twintig jaar lang aan het roer stond van Matexi, het bedrijf dat hij van zijn vader en twee ooms kreeg overgeërfd en dat vandaag de grootste woningbouwer en projectontwikkelaar is in België. Maar daarmee in de krant komen? ‘Nee, liever niet. Daar hebben we nog nooit een huis meer door verkocht.’

In deze reeks ontrafelen we deze week het DNA van sterke families achter zes Belgische bedrijven.

Eerder verschenen

De straffe stoot van zeven neven (familie Haspeslagh, Ardo)

'We verkochten nog nooit een huis meer door in de gazet te staan' (Vande Vyvere, Matexi)

Toch wil hij voor één keer een uitzondering maken op die ongeschreven regel. Hij is bereid te praten over zijn familie. Niet zozeer omdat Matexi - voluit de ‘Maatschappij tot exploitatie van immobiliën’ - dit jaar zijn 70ste verjaardag viert.

Nee, als hij dan toch iets te vertellen heeft, dan wil hij het hebben over Clémence, zijn grootmoeder, ‘een merkwaardige en vrijgevochten vrouw’, die nergens in een oprichtingsacte is terug te vinden, maar die volgens hem de echte grondlegger is van het familiebedrijf. ‘Zonder haar zou er van ons nooit sprake zijn geweest.’

Zot in de kop

Haar verhaal begint in 1916, midden in de Grote Oorlog. Ten noorden van Meulebeke, een arm plattelandsdorp in de droge zandstreek van West-Vlaanderen, voltrekt zich een familiaal drama. Clémence ziet haar man Victor Vande Vyvere, een pachter op de hoeve Zandvlugge, kort na de geboorte van hun negende kind sterven aan een vreemde ziekte. Ze is amper 36 jaar en blijft troosteloos achter.

‘Een weduwe in de oorlog met een kroost van negen kinderen, van wie het oudste amper 14 jaar is. Ik hoef u daar geen tekening bij te maken’, zegt Philippe Vande Vyvere. ‘Het waren zware tijden.’ Maar de boerin weet zich overeind te houden. Sterker nog, ze wil haar vier zonen en vijf dochters naar het college en het pensionaat sturen, zodat ze niet de godganse dag op het hof moeten werken. ‘Schande’, klinkt het in het dorp. ‘Clémence heeft het zot in haar kop gekregen.’

Je kunt jezelf rijk rekenen. Illusies creëren met virtuele getallen. Het is een les die de drie oprichters van Matexi nooit zullen vergeten.
Philippe Vande Vyvere
Bestuurder

‘Boerenkinderen laten studeren, stond toen gelijk met luieriken of nietsnutten kweken’, zegt Vande Vyvere. ‘Ze moesten op het land werken, de aardappelen planten en rooien, zwoegen en zweten. Het was de enige manier om een boerderij rendabel te houden. Maar Clémence wou daar niets van weten. Ze bezat geen rooie duit en er was niets dat ze haar kinderen kon geven, tenzij een goede opvoeding. Ze was een moedige en verstandige vrouw.’

De oudste zoon, Gerard, plukt daar al snel de vruchten van. Hij is nog maar 16 jaar oud en zit op de schoolbanken van het college in Tielt als hij na wat rekenen en tellen tot de conclusie komt dat er een mooie stuiver te verdienen valt met de inkoop van plantaardappelen in Friesland en de verkoop ervan in Noord-Frankrijk.

Om een beetje geloofwaardig over te komen vraagt de minderjarige aan twee boeren uit de streek om hem op de trein naar Nederland te vergezellen. Maar daar hebben ze al snel door dat de jonge knaap de commerçant is. Van het ene komt het andere. De handel breidt uit naar andere producten zoals cichorei, vlas, hout, fruit en jenever. Zijn broers Robert en Herman zien dat het zaakje goed draait en stappen mee in de commerce.

Zakelijk genie

De vroegrijpe Gerard - ‘eigenlijk een zakelijk genie’, aldus Philippe Vande Vyvere - krijgt steeds meer zelfvertrouwen. Eind jaren twintig ziet hij een boerderij naast de deur van het ouderlijk huis te koop staan. Baas zijn op je eigen erf, is dat niet iets waar elke landbouwer van droomt? Hij besluit de hoeve te kopen met geleend geld, omdat alle middelen al in de familiale handel zijn geïnvesteerd.

©MEDIAFIN

Hij tekent het compromis zonder veel aarzeling. Voor zijn broers heeft hij het allemaal uitgerekend. Er ligt voldoende cichorei in de ast te drogen, ze hebben ruime voorraden met handelswaar en er is ook nog wat geld opzij gelegd om te beleggen in aandelen. ‘Als dat alles winst begint op te leveren, dan zal die schuld snel terugbetaald zijn’, denkt hij.

Maar dan slaat het noodlot toe. In de zomer van 1929 crasht de beurs. Door de economische crisis raken de drie broers hun koopwaar niet meer aan de straatstenen kwijt. De hele handel zakt als een pudding in elkaar. Het gezin van Clémence is virtueel failliet. Gelukkig is er nog een pastoor die hoort dat de weduwe met negen kinderen in financiële nood zit. Hij gaat bemiddelen en de broers krijgen uitstel van betaling. Ze maken daarvan dankbaar gebruik om er weer bovenop te komen. Na vijf jaar is de schuld volledig afgelost.

‘De familie is toen door het oog van de naald gekropen’, zegt Vande Vyvere. ‘Het is een les die de drie broers nooit meer vergeten. Je kunt jezelf rijk rekenen. Illusies creëren met virtuele getallen. Maar daarop bouw je geen stabiele toekomst.’ Daar is volgens hem de basis gelegd voor het latere Matexi. ‘Er was toen onder de negen kinderen een geweldige solidariteit. Ze zaten samen in de penarie en ze trokken aan het zelfde zeel.’

Af en toe hoor je het nog eens opduiken als er over Matexi wordt gesproken: de ‘zwarte bende’. Philippe Vande Vyvere (65) zucht: ‘Ik word er al heel mijn leven mee geconfronteerd. Het dateert wellicht van na de Franse Revolutie toen kerkelijke goederen werden geconfisqueerd. Zo ook landbouwgrond. Dat kwam terecht bij rijke families, die na de oorlog geld nodig hadden om de schade aan hun landhuizen te betalen. Mijn familie kocht bij hen grond en dat werd in de volksmond ‘zwartgoed’ genoemd: dat was verdoemd, en wie daarin handelde, hoorde bij de zwarte bende.’

Met een zwart oorlogsverleden of zwart geld heeft het volgens hem niets te maken. ‘Als we zwart waren geweest tijdens de oorlog, dan hadden we Matexi niet na de oorlog kunnen starten. Ook met zwart geld heeft het niets te maken, want in de jaren zestig was de winst op handel in vastgoed belastingvrij.’ Hij vermoedt dat de waarheid elders ligt: ‘In de jaren zestig waren grote filialen van banken met bijna onbeperkte reserves actief in het vastgoed, en wij kwamen op hun terrein. Alle middelen waren blijkbaar goed om ons zwart te maken.’

De rest is geschiedenis. Op 10 juli 1945 wordt de ‘Maatschappij tot exploitatie van immobiliën’ boven de doopvont gehouden omdat de drie broers een nieuwe winstgevende handel hebben ontdekt: ze kopen grote stukken landbouwgrond op bij oude Franse landadel die geld nodig heeft om de oorlogsschade aan hun landhuizen en kastelen te repareren, en ze verkopen die grond in kleine gedeeltes aan boeren die op die manier hun eigen boerderij kunnen verwerven.

Het is verkavelen avant-la-lettre. Vanaf de jaren vijftig past de familie Vande Vyvere dat zakenmodel ook toe op bouwgrond. Overal in België worden woonpercelen in grote hoeveelheden opgekocht, in stukken gesneden en doorverkocht aan particulieren. De groep wordt ook bouwpromotor en legt zich toe op de ontwikkeling van woningen en woonwijken. In amper drie generaties tijd worden 33.037 gronden, 20.371 huizen en 2.347 appartementen verkocht. Zowat 34.000 gezinnen verblijven vandaag in een woning van Matexi.

Metamorfose

‘De Maatschappij tot exploitatie van immobiliën heeft de voorbije jaren een geweldige metamorfose ondergaan’, zegt Gaëtan Hannecart die in 1994 aan boord kwam van de groep en er nu de CEO van is. Deze 51-jarige burgerlijk ingenieur, die getrouwd is met Bénédicte Vande Vyvere, de kleindochter van Gerard, liet een nieuwe wind waaien in de groep. Hij stroomlijnde de organisatiestructuur en veranderde ook de manier waarop de familie het bedrijf aanstuurt.

‘Er was geen scheiding tussen het patrimonium van de familie en de belangen van de groep. Het ene liep in het andere over, een onoverzichtelijk kluwen van diverse vennootschappen. Niet meer van deze tijd. Meer eenvoud en transparantie waren nodig om ingebakken belangenconflicten te vermijden.’

Ofwel staat het bedrijf ten dienste van de familie, ofwel staan de familieleden ten dienste van het bedrijf. Is dat laatste het geval, dan is al de rest pure logica.
Gaëtan hannecart
CEO

De pioniers van het eerste uur - Gerard, Robert en Herman - waren handelaars, geen bedrijfsleiders. Ze kochten kavels grond en gingen daarna op zoek naar een vennootschap die voldoende cash op de rekening had staan voor de financiering. De ene keer was dat een nv van Matexi, de andere keer een vennootschap van de familie. Na verloop van tijd wist niemand meer hoe de diverse deals in elkaar zaten. De tweede generatie - Christian, Philippe en Bernard - nam die aanpak spontaan over.

‘Ik heb me vaak afgevraagd waar we mee bezig waren’, zegt Hannecart. ‘In wiens belang werkten we? Dat van het bedrijf of dat van de familie? Het is het een of het ander. Ofwel staat het bedrijf ten dienste van de familie, ofwel zijn het de familieleden die ten dienste staan van het bedrijf. En als dat laatste het geval is, dan moet je beslissingen nemen in het belang van de vennootschap. Eens dat principe is afgesproken, is al de rest pure logica.’

Om verdere belangenverstrengeling tussen familie en bedrijf te ontmoedigen installeerde de CEO ook een family office. Die is op de hoofdzetel van de groep in Waregem gevestigd en wordt bemand door vier gespecialiseerde medewerkers. Alle leden van de familie kunnen op die cel een beroep doen voor boekhoudkundige, juridische en administratieve ondersteuning. Maar dan wel tegen betaling. De diensten worden niet op het bedrijf afgewenteld, maar gefactureerd.

Gaëtan Hannecart, CEO van Matexi. ©Dries Luyten

Een andere ingreep was het aantrekken van onafhankelijke bestuurders. Er zitten nu minder familiale leden in de raad van bestuur dan externe leden. In 2008 werd oud-bankier Luc Vandewalle benoemd tot niet-familiale voorzitter van de groep. Naast hem zetelen nog vier andere externen in het bestuur, zoals Unizo-topman Karel Van Eetvelt en de Brusselse investeerder Michel Delloye.

‘Dat was een belangrijke evolutie, maar geen revolutie’, zegt Hannecart. ‘De benoeming van externe bestuurders was al intern beslist in 2006. Ik kon dat meteen doorvoeren, maar zo werkt dat niet in een familiebedrijf. Je moet de tijd zijn rol laten spelen. Ik hoor mijn schoonvader Christian nog zeggen: ‘Gij denkt toch niet dat het van die raad van bestuur zal komen? Maar goed, als ge dat wilt doen.’ Nadien is hij een grote voorstander geworden van de professionalisering van Matexi. Hij was fier op de evolutie. De inbreng van kennis en ervaring die je van externe bestuurders krijgt, is groot.’

Vier eigenaars

Ook de eigendomsstructuur van het familiebedrijf is grondig vereenvoudigd. In 2007 werden alle aandelen van de familie gebundeld onder één centrale koepel: de Matexi Group. Een klein gedeelte - zo’n 2 procent - staat geparkeerd bij Ankor Invest, een vennootschap die kaderleden moet toelaten te participeren in de groep.

De vastgoedgroep is in handen van vier aandeelhouders. Concreet gaat het om Gaëtan Hannecart en zijn vrouw Bénédicte Vande Vyvere. Zij bezitten samen 40 procent van de aandelen. Haar broer Bruno, die in het bedrijf verantwoordelijk is voor de Antwerpse regio, heeft 25 procent. En de rest (33%) is in handen van hun oom Philippe.

Dat beperkte aantal eigenaars is een bewuste strategie. ‘De geschiedenis van het bedrijf is dat van actieve vennoten’, klinkt het bij de familie. Toen de drie broers Gerard, Robert en Herman met hun handel in landbouwgrond van start gingen, had elk van hen een wezenlijke inbreng. En dat met Gerard als drijvende kracht. Zijn zoon, Christian, was dan weer de leidende figuur van de tweede generatie. Hij had altijd een rekenmachine in de binnenzak en was erg rationeel. Maar ook daarin vulden de twee andere neven hem perfect aan. Bernard zorgde voor de klanten: hij was joviaal en contactvaardig. En Philippe zijn interesse ging naar alles wat bouwen betrof.

©Dries Luyten

In die logica wil de familie voort gaan. ‘Projectontwikkeling is een zeer kennisintensieve sector en erg op de lange termijn gericht’, zegt Hannecart. ‘We hebben zelden vastgoedprojecten met een looptijd van minder dan zeven jaar. Sommige duren zelfs twintig jaar of meer. Klanten en overheden verwachten van ons een commitment en continuïteit op lange termijn die je enkel met betrokken vennoten uitdraagt. Daarom zijn we voorstander van een beperkt aantal actieve aandeelhouders die de kennis en expertise van het familiebedrijf delen.’

Hij voegt eraan toe: ‘Dat wil ook zeggen dat je af en toe moet durven snoeien om te bloeien op harmonieuze en billijke wijze.’ Bij de oprichting van Matexi in 1945 waren de broers Gerard, Robert en Herman niet de enige aandeelhouders. Ook André Bostoen, een handelaar en boer uit Meulebeke, zat met geld in het bedrijf. Dat kwam omdat hij erg nauw gelieerd was met de familie. Gerard, Robert en hun zus Godelieve waren alle drie getrouwd met een telg van het gezin Bostoen. Beide boerenclans waren door huwelijksbanden met elkaar verenigd.

Maar op een bepaald ogenblik gingen de wegen van de families uit elkaar. André Bostoen was niet operationeel actief in het bedrijf. Hij was een passief aandeelhouder, met 17 procent van de aandelen. Toen Paul, zijn oudste zoon, ging werken bij het vastgoedbedrijf, begon dat te wringen. De zoon had de indruk dat hij als enige het harde werk moest doen, terwijl zijn broers en zussen van de aandelen en de opbrengst konden profiteren. Dat zorgde voor spanningen.

Halverwege de jaren zeventig beslisten de Bostoens hun belang in Matexi te verkopen. Paul nam ontslag en richtte zijn eigen bedrijf op, het Gentse Christeyns, dat actief is in schoonmaakproducten en detergenten. Zijn broer Francis startte de bouwgroep Bostoen op, die op sommige vlakken een directe concurrent werd van Matexi. Tussen beide ondernemersfamilies is er nadien altijd een vorm van ‘natuurlijke rivaliteit’ blijven hangen.

Emotioneel erfgoed

De hoeve in Meulebeke waar alles begon - ‘Zandvlugge’ omdat het stof er opstoof op de droge akkers - staat er nog steeds. Het witgekalkte pand met grijze luiken wordt bewoond door een van de kinderen van Bernard, die in 1993 vroegtijdig overleed kort nadat hij uit het kapitaal van Matexi was gestapt. Op de website van de overheid staat het gebouw officieel beschermd als onroerend erfgoed.

Enkele meters daarvandaan staat een prachtig art-decohuis dat in 1936 werd opgetrokken door de broers Vande Vyvere voor hun moeder Clémence. Het goed bewaarde pand was de eerste maatschappelijke zetel van Matexi. Voor de familie is dat emotioneel erfgoed.

Philippe Vande Vyvere: ‘Een goed familiebedrijf komt niet zomaar uit de lucht vallen. Je moet eraan werken. We hebben op dat vlak veel geleerd van Clémence, de weduwe met negen kinderen, die niets anders wou dan hen een goede opvoeding mee te geven, een betere toekomst.’

De toekomst. Wordt die ook bij Matexi voorbereid? Op dit ogenblik is er niemand van de volgende generatie actief in het West-Vlaamse vastgoedbedrijf. Niet bij Philippe Vande Vyvere, die drie zonen heeft, niet bij Gaëtan en Bénédicte (vier dochters) en evenmin bij Bruno (twee zonen). Wordt dat een belangrijke kwestie voor de toekomst?

Het antwoord van de 65-jarige Philippe is nuchter: ‘Wat is het uiteindelijke doel? Dat je kinderen gelukkig zijn. Wat moeten ze doen om gelukkig te zijn? Doen wat ze graag doen. Je kunt hen niet verplichten om tegen hun zin in het familiebedrijf te werken. Want dan presteren ze niet goed en ben je waarde aan het vernietigen. Zo eenvoudig is dat. Al de rest is emotie. Daar kan je hele dagen de krant mee vullen. (lacht) En daar doe ik niet aan mee.’

Morgen: De familie Moorkens

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content