netto

Een slim testament is geen fiscaal misbruik

©AFP

Een testament is een flexibele manier om uw nalatenschap te plannen. U bent weliswaar niet onbeperkt in uw bewegingsvrijheid, maar als u het slim opstelt, kunt u en bepalen wat met uw bezittingen gebeurt na uw overlijden en de successierechten drukken. En dat is geen fiscaal misbruik. Op finance Avenue geeft Ann Maelfait van Rivus 10 tips voor een slim testament.

‘Het eerste wat u moet doen, is kijken naar uw huwelijkscontract’. Met die boodschap begint Maelfait de workshop over successieplanning. Op het eerst zicht is dat een verrassende opener, maar in feite kon Maelfait geen meer pertinente opener gekozen hebben. Gehuwden mogen een testament nooit los zien van hun huwelijkscontract. Want dat bepaalt de samenstelling van de nalatenschap en dus de vraag wie wat krijgt volgens de wettelijke regels.

Zodra u weet wat de wet zegt over de verdeling van uw vermogen na uw overlijden, kunt u aan de slag gaan. Een testament is zowat het meest flexibele instrument dat er is om uw successie te plannen. ‘Tijdens uw leven evolueren uw vermogen, uw gezinssituatie en uw verzuchtingen. Met een testament kunt u daar op elk moment op inspelen.’ U kunt een opgesteld testament te allen tijde herroepen of aanpassen aan de evolutie van uw familiale of vermogenssituatie. Tot uw overlijden blijft u heer en meester over uw bezittingen.

Maar let op. U heeft geen ongebreidelde vrijheid. Volgens het Belgische erfrecht krijgen uw kinderen en huwelijkspartner altijd een minimaal deel van uw bezittingen. In het vakjargon spreekt men van de reserve of het voorbehouden erfdeel. ‘En, tot frustratie van velen, in België is het niet mogelijk om uw kinderen volledig te onterven’, benadrukt Ann Maelfait desgevraagd.

Chat 21/11 om 12u30

Hoe een testament opstellen?

Wie zal van u erven en wat zullen zij krijgen? Met een testament kunt u dat sturen. Het is een flexibele manier om uw nalatenschap te plannen. Chat erover donderdag om 12.30 uur met Anke Van Langenhove, advocate bij Rivus.

Met een testament kunt u discussies tussen uw erfgenamen vermijden. En met specifieke clausules in uw testament kunt u ook een stuk controle over het nagelaten vermogen inbouwen.’ Bovendien kunt u met een testament de latere successierechten op uw nalatenschap inperken. En dat kan met een gerust gemoed: de administratie heeft verduidelijkt dat testamentaire bepalingen geen fiscaal misbruik zijn.

Met de volgende 10 slimme clausules kunt u erfenisdiscussies vermijden en/of de belastingfactuur drukken:

1. Herroep eerdere testamenten

Een testament is flexibel: u kunt het te allen tijde wijzigen of aanpassen. Bij het opstellen van een nieuw testament moet u vermijden dat er verschillende wilsbeschikkingen in omloop zijn en dat die naast elkaar worden toegepast. Geef duidelijk aan wat uw laatste wil is en herroep expliciet vroegere testamenten. Zo sluit u interpretatieproblemen uit.

2. Stel een algemene legataris aan

In een testament kunt u expliciet bepalen wie welke goederen krijgt. Neem daarnaast ook een algemene legataris op. Die krijgt alle goederen die u niet aan een andere persoon toewijst. Zo creëert u een vangnet voor wanneer een andere legataris al eerder overleden is.

3. Neem een uitsluitingsclausule op

Een vaak gehoorde bezorgdheid is dat het opgebouwde familievermogen in handen valt van de ‘koude kant’, de schoonfamilie. Dat kunt u vermijden door een uitsluitingsclausule in uw testament op te nemen. Die verbiedt uw kind om de geërfde goederen in zijn huwgemeenschap of in onverdeeldheid met zijn partner te brengen. Zo kan uw schoondochter of -zoon geen aanspraak maken op uw nalatenschap.

4. Kies voor een restlegaat

Het restlegaat of ‘fideï-commis de residuo’ is te vergelijken met de uitsluitingsclausule. Met zo’n testament wijst u goederen toe aan uw kind, met dien verstande dat wat daarvan overblijft bij het overlijden van uw kind zal toekomen aan een tweede begunstigde. Dat kunnen bijvoorbeeld uw kleinkinderen zijn. De techniek is ook ideaal om goederen in de familie te houden bij echtparen die kinderloos zijn of gehandicapte kinderen hebben. Dat instrument voor controlebehoud vereist wel een adequate opvolging en een aparte boekhouding.

5. Sluit het ouderlijk vruchtgenot uit

Ouders hebben het vruchtgenot over de goederen van hun minderjarige kinderen. Daardoor komen bijvoorbeeld de intresten en dividenden op beleggingen van de kinderen aan de ouders toe.

Maar dat ouderlijk vruchtgenot is vaak een doorn in het oog van gescheiden partners. Zeker als één ouder overlijdt en de ex het vruchtgenot krijgt over de bezittingen die de kinderen van de andere ouder hebben geërfd. Via een testament kunt u bepalen dat de langstlevende ouder geen ouderlijk vruchtgenot zal genieten en dat de vruchten alleen de minderjarige kinderen ten goede zullen komen. Ook grootouders kunnen zo’n clausule koppelen aan legaten voor hun minderjarige kleinkinderen.

6. Duid een testamentuitvoerder aan

Wilt u er zeker van zijn dat uw testament volledig wordt uitgevoerd zoals u dat wenst? Duid dan in uw testament een vertrouwenspersoon aan die erover zal waken dat betwistingen worden uitgesloten en dat het testament correct wordt uitgevoerd.

7. Modelleer het vruchtgebruik van de langstlevende

Bij getrouwde paren erft de langstlevende partner het vruchtgebruik, terwijl de kinderen de blote

eigendom erven. Om uit die gesplitste eigendoms­situatie te komen, kunnen de kinderen een omzetting van het vruchtgebruik vragen. Het vruchtgebruik wordt dan als het ware afgekocht voor een bepaald bedrag of een ander goed… Om de langstlevende maximaal controlebehoud te geven kan de omzetting van vruchtgebruik op verzoek van de andere erfgenamen in een testament worden uitgesloten of minstens gemodelleerd. Zo kan een termijn worden voorzien waarbinnen de omzetting moet worden gevraagd. Alleen van stiefkinderen kan het recht tot omzetting in principe niet worden ontnomen of beperkt.

8. Kies het toepasselijke recht

Wat als u niet alleen bezittingen in België hebt, maar bijvoorbeeld ook een tweede verblijf in het buitenland? Dat buitenlands verblijf wordt dan in principe volgens de buitenlandse wet vererfd. Om te vermijden dat uw nalatenschap volgens twee verschillende systemen wordt vereffend/verdeeld, kunt u in uw testament vooraf bepalen welk recht op uw hele nalatenschap zal worden toegepast.

9. Spreid over meerdere erfgenamen

De successierechten voor (klein)kinderen en (groot)ouders, echtgenoten, samenwonenden en broers en zussen zijn progressief. De tarieven stijgen dus naarmate de erfenis meer waard is. Met een testament kunt u uw nalatenschap spreiden over een zo groot mogelijk aantal erfgenamen. Door de versnippering van uw vermogen worden de successierechten telkens berekend op het lagere nettodeel dat elkeen krijgt. Zo komt u minder snel in de hoogste tariefschijven terecht.

10. Werk met een generatiesprong

Wie successierechten wil uitsparen, kan ook een generatiesprong uitwerken: daarbij krijgen uw kinderen niet het hele vermogen, maar wijst u een deel van de erfenis rechtstreeks toe aan uw kleinkinderen.

U doorbreekt zo niet alleen de progressiviteit van de successierechten maar vermijdt ook dat eenzelfde goed twee keer wordt belast: eerst bij uw kinderen en daarna bij uw kleinkinderen.

Advertentie
Advertentie
Advertentie